2010 YILI OCAK AYI

ÖDEMELER DENGESİ GELİŞMELERİ

· Ödemeler dengesi gelişmelerine ilişkin ayrıntılı tablolar, “http://www.tcmb.gov.tr/” internet adresinde, “Yayınlar/Süreli Yayınlar/ Ödemeler Dengesi İstatistikleri ve Uluslararası Yatırım Pozisyonu” başlığı altında yer almaktadır.

I- CARİ İŞLEMLER HESABI

Bir önceki yılın Ocak ayında 491 milyon ABD doları açık veren cari işlemler hesabı, bu yılın aynı ayında 2.959 milyon ABD doları açık vermiştir. Cari işlemler açığının artmasında dış ticaret açığındaki artış etkili olmuştur.

Dış Ticaret Dengesi

Bu yılın Ocak ayı verilerine göre ödemeler dengesi tablosundaki dış ticaret dengesi, bir önceki yılın ilk ayına oranla yüzde 596,6 artarak 2.654 milyon ABD doları tutarında açık vermiştir. 2010 yılı Ocak ayı alt kalemler itibariyle incelendiğinde, altın dahil ithalat (CIF) harcamaları bir önceki yıla oranla % 23,9 oranında artarak 11.504 milyon ABD doları ve ihracat (FOB) gelirleri % 0,3 oranında azalarak 7.864 milyon ABD doları olurken, tahmini bavul ticareti gelirlerinin % 2,1 oranında azalarak 334 milyon ABD dolarına ulaştığı görülmektedir.

Hizmetler Dengesi

Ocak ayı için TÜİK tarafından yapılan tahmin sonuçlarına göre, turizm gelirlerinin bir önceki yılın aynı ayına göre % 3,8 oranında azalarak 769 milyon ABD dolarına gerilediği, turizm giderlerinin ise % 4,6 oranında artışla 295 milyon ABD dolarına yükseldiği gözlemlenmektedir. Bunun sonucunda, Ocak ayı net turizm gelirlerinin bir önceki yılın aynı ayına göre % 8,3 oranında azalarak 474 milyon ABD dolarına düştüğü tahmin edilmektedir.

Hizmetler başlığının diğer önemli bir kalemi olan taşımacılık kaleminde 2009 yılının ilk ayında 117 milyon ABD doları net çıkış olmuşken, bu yılın Ocak ayında 63 milyon ABD doları tutarında net çıkış gerçekleşmiştir. Aynı ay için taşımacılık kalemi alt kalemler itibariyle incelendiğinde, navlun kaleminde bir önceki yıla oranla % 27,1’lik azalışla 156 milyon ABD doları net çıkış; diğer taşımacılık kaleminde ise % 4,1 oranında azalışla 93 milyon ABD doları tutarında net giriş gerçekleşmiştir.

Yurtiçinde yerleşik inşaat şirketlerinin yurtdışında gerçekleştirdikleri inşaat hizmetlerinden kaynaklanan net döviz girişi, 2009 yılının Ocak ayına oranla % 18,9 azalarak 60 milyon ABD doları olmuştur.

Yurtdışında yerleşik kişilerle gerçekleştirilen sigorta ve reasürans işlemlerine ilişkin verilerden oluşan sigorta hizmetleri kalemi, 2010 yılının ilk ayında bir önceki yılın aynı ayına oranla % 17,4 azalarak 57 milyon ABD doları net gider kaydetmiştir.

Bu gelişmeler sonucunda, 2009 yılının ilk ayında toplam 107 milyon ABD doları fazla veren Hizmetler Dengesi kalemi, 2010 yılının ilk ayında % 70,1 oranında artış kaydederek 182 milyon ABD doları fazla vermiştir.

Gelir Dengesi

Ücret ödemeleri ve yatırım geliri kalemlerinden oluşan gelir dengesi kalemi, bir önceki yılın Ocak ayında 453 milyon ABD doları net çıkış kaydetmişken, bu yılın aynı ayında 591 milyon ABD doları net çıkış kaydetmiştir. Yatırım geliri kaleminin altında yer alan doğrudan yatırımlar, portföy yatırımları ve faizlerden oluşan diğer yatırımlarda gerçekleşen net çıkışlar, sırasıyla 68 milyon, 156 milyon ve 358 milyon ABD doları tutarındadır.

2010 yılı Ocak ayında uzun ve kısa vadeli kredilere ilişkin faiz giderleri, bir önceki yılın aynı ayına oranla % 20,5 azalarak 454 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir.

Cari Transferler

Cari transferler kalemi, 2010 yılının ilk ayında bir önceki yılın aynı ayına oranla % 55,9 azalarak 104 milyon ABD doları gelir kaydetmiştir. Bu ayda Genel Hükümet kalemi 44 milyon ABD doları gelir kaydederken, diğer sektörler kalemi altında yer alan işçi gelirleri 69 milyon ABD doları gelir, diğer transferler kalemi ise 9 milyon ABD doları gider kaydetmiştir.

II- SERMAYE VE FİNANS HESAPLARI

Finans hesaplarında bir önceki yılın Ocak ayında 308 milyon ABD doları net sermaye çıkışı gerçekleşmişken, bu yılın Ocak ayında 962 milyon ABD doları tutarında net sermaye girişi olmuştur. Bu dönemde gözlemlenen başlıca gelişmeler aşağıda özetlenmektedir.

Doğrudan Yatırımlar

Doğrudan yatırımlar kalemi altında, Türkiye’deki yabancı sermayeli şirketlerin yurtdışındaki ortaklarından kullandıkları kredileri ve yurtdışında yerleşik kişilerin Türkiye’de gerçekleştirdikleri gayrimenkul alımlarını da içeren yurtdışında yerleşik kişilerin yurtiçinde yaptıkları net yatırımlar, 2010 yılının ilk ayında bir önceki yılın aynı ayına göre % 78,9 oranında azalarak 316 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir. Alt kalemler itibariyle incelendiğinde, yurtdışında yerleşik kişilerin Türkiye’de gerçekleştirdikleri net gayrimenkul alımlarının bu yılın Ocak ayında bir önceki yılın aynı ayına oranla % 5,3 artarak 120 milyon ABD dolarına ulaştığı görülürken, Türkiye’deki yabancı sermayeli şirketlerin yurtdışındaki ortaklarından kullandıkları kredilerle ilgili olarak 9 milyon ABD doları net kredi kullanımı gerçekleşmiştir.

Yurtiçinde yerleşik kişilerin yurtdışında yaptıkları net yatırımlarla ilgili olarak, 2009 yılının ilk ayında net 478 milyon ABD doları tutarında yatırım yapılmışken bu yılın ilk ayında yapılan net yatırım miktarı 37 milyon ABD dolarına düşmüştür.

Bu gelişmeler sonucunda doğrudan yatırımlar kalemi, bu yılın Ocak ayında bir önceki yılın aynı ayına oranla % 72,6 azalarak 279 milyon ABD doları net giriş kaydetmiştir.

Portföy Yatırımları

2009 yılının Ocak ayında 841 milyon ABD doları net sermaye çıkışı olan portföy yatırımlarında 2010 yılının ilk ayında 1.958 milyon ABD doları tutarı net giriş gerçekleşmiştir.

Alt kalemler itibariyle incelendiğinde, varlıklar başlığı altında, yurtiçinde yerleşik kişilerin yurtdışında menkul değer alım-satımları ile ilgili olarak, 2009 yılının Ocak ayında 712 milyon ABD doları, bu yılın aynı ayında da 1.409 milyon ABD doları tutarında net alım yapılmıştır.

Portföy yatırımları kaleminin yükümlülükler bölümünde Genel Hükümet, bu yılın Ocak ayında yurtdışında tahvil ihracı yoluyla 2 milyar ABD doları tutarında borçlanma gerçekleştirmiştir.

Hisse senetleri piyasasında, bir önceki yılın Ocak ayında 104 milyon ABD doları tutarında net satım gerçekleştiren yurtdışında yerleşik kişiler, bu yılın Ocak ayında 410 milyon ABD doları net alım yapmıştır. Öte yandan devlet iç borçlanma senetleri piyasasında, bir önceki yılın Ocak ayında 1.025 milyon ABD doları tutarında net satım gerçekleştiren yurtdışında yerleşik kişiler, bu yılın Ocak ayında 957 milyon ABD doları tutarında net alım yapmıştır.

Diğer Yatırımlar

Ticari ve nakit krediler ile mevduatlardan oluşan bu kalemde bir önceki yılın Ocak ayında 859 milyon ABD doları, bu yılın Ocak ayında da 531 milyon ABD doları net çıkış olmuştur.

a. Varlıklar

Bu bölümde yer alan ticari kredilerde, ihracat karşılığı yurtdışına açılan kredilerle ilgili olarak, bir önceki yılın ilk ayında 428 milyon ABD doları, bu yılın ilk ayında da 1.031 milyon ABD doları tutarında net kredi geri ödemesi gerçekleştirilmiştir. Bunun yanı sıra, bir önceki yılın Ocak ayında nakit kredilerde yurtdışı yerleşiklere 66 milyon ABD doları tutarında net kredi kullandırılmışken, bu yılın ilk ayında 211 milyon ABD doları tutarında net kredi açılmıştır.

Bankaların yurtdışı muhabirleri nezdindeki döviz varlıkları, 2009 yılının ilk ayında 600 milyon ABD doları artmışken, bu yılın ilk ayında 1.710 milyon ABD doları tutarında azalmıştır.

b. Yükümlülükler

Bir önceki yılın Ocak ayında 621 milyon ABD doları azalış gözlemlenen yükümlülükler kaleminde bu yılın aynı ayında 3.061 milyon ABD doları azalış göstermiştir.

Alt kalemler itibariyle incelendiğinde, ithalat karşılığı sağlanan ticari krediler kaleminde bu yılın Ocak ayında 460 milyon ABD doları net geri ödeme olmuştur. Aynı kalem, bir önceki yılın Ocak ayında 484 milyon ABD doları net geri ödeme olarak gerçekleşmişti.

Krediler kalemi altında Genel Hükümet, yurtdışı piyasalar ve diğer uluslararası kuruluşlardan sağlanan uzun vadeli kredilerle ilgili olarak 329 milyon ABD doları net kullanım gerçekleştirmiştir. Bu yılın Ocak ayında yurtdışından sağlanmış olan kredilerle ilgili olarak, bankacılık sektörü 1.051 milyon ABD doları, diğer sektörler ise 1.023 milyon ABD doları net geri ödeme gerçekleştirmiştir. Aynı sektörler bir önceki yılın ilk ayında, sırasıyla 208 milyon ve 383 milyon ABD doları net geri ödeme kaydetmişti.

Yurtdışında yerleşik kişilerce Merkez Bankası ile yurtiçinde yerleşik bankalarda tutulan mevduat hesaplarından oluşan mevduatlar kaleminde, 2009 yılının Ocak ayında 581 milyon ABD doları net giriş gerçekleşmişken, bu yılın aynı ayında 853 milyon ABD doları tutarında net çıkış gözlemlenmiştir. Bu dönemde yurtdışı bankaların yurtiçinde tuttukları net mevduat tutarı 1.262 milyon ABD doları tutarında azalmıştır.

Rezerv Varlıklar

Finans hesaplarının son kalemi olan rezerv varlıkların içinde bulunan resmi rezervler, 2009 yılının Ocak ayında 372 milyon ABD doları azalmışken, bu yılın Ocak ayında 744 milyon ABD doları artış göstermiştir.

ÖDEMELER DENGESİ AYRINTILI SUNUM (*)		2009	2010
	(Milyon ABD Dolar)	Ocak	Ocak
I -	CARİ İŞLEMLER HESABI	-491	-2959
	Mal, Hizmet ve Yatırım Geliri Dengesi(A+B+C)	-727	-3063
	Mal ve Hizmet Dengesi (A+B)	-274	-2472
A.	DIŞ TİCARET DENGESİ	-381	-2654
	Toplam Mal İhracatı	8370	8334
	Toplam Mal İthalatı	-8751	-10988
1.	Genel Mal Ticareti	-1295	-2758
1.1.	İhracat f.o.b.	7401	8170
1.1.1.	İhracat f.o.b.	7885	7864
1.1.2.	Bavul Ticareti	341	334
1.1.3.	Uyarlama: Diğer Mallar	-825	-28
1.2.	İthalat f.o.b.	-8696	-10928
1.2.1.	İthalat c.i.f.	-9282	-11504
1.2.2.	Uyarlama: Navlun ve Sigorta	651	652
1.2.3.	Uyarlama: Diğer Mallar	-65	-76
2.	Parasal Olmayan Altın (net)	943	120
	İhracat	957	146
	İthalat	-14	-26
3.	Limanlarda Sağlanan Mallar	-29	-16
	İhracat	12	18
	İthalat	-41	-34
B.	HİZMETLER DENGESİ	107	182
	Gelir	1521	1459
	Gider	-1414	-1277
1.	Taşımacılık	-117	-63
	Gelir	403	410
	Gider	-520	-473
1.1.	Navlun	-214	-156
	Gelir	192	189
	Gider	-406	-345
1.2.	Diğer Taşımacılık	97	93
	Gelir	211	221
	Gider	-114	-128
2.	Turizm	517	474
	Gelir	799	769
	Gider	-282	-295
3.	İnşaat Hizmetleri	74	60
	Gelir	74	60
	Gider	0	0
4.	Sigorta Hizmetleri	-69	-57
	Gelir	56	44
	Gider	-125	-101
5.	Finansal Hizmetler	-13	-21
	Gelir	46	39
	Gider	-59	-60
6.	Diğer Ticari Hizmetler	-190	-118
	Gelir	21	22
	Gider	-211	-140
7.	Resmi Hizmetler	-113	-48
	Gelir	19	21
	Gider	-132	-69
8.	Diğer Hizmetler	18	-45
	Gelir	103	94
	Gider	-85	-139
C.	GELİR DENGESİ	-453	-591
	Gelir	576	481
	Gider	-1029	-1072
1.	Ücret Ödemeleri	-7	-9
	Gelir	3	4
	Gider	-10	-13
2.	Yatırım Geliri Dengesi	-446	-582
	Gelir	573	477
	Gider	-1019	-1059
2.1.	Doğrudan Yatırımlar	-38	-68
	Gelir	2	8
	Gider	-40	-76
2.2.	Portföy Yatırımları	-40	-156
	Gelir	368	373
	Gider	-408	-529
2.3.	Diğer Yatırımlar	-368	-358
2.3.1.	Faiz Geliri	203	96
2.3.2.	Faiz Gideri	-571	-454
2.3.2.1.	Uzun Vade	-520	-430
2.3.2.1.1.	Merkez Bankası	-24	-22
2.3.2.1.2.	Genel Hükümet	-30	-22
2.3.2.1.3.	Bankalar	-121	-84
2.3.2.1.4.	Diğer Sektör	-345	-302
2.3.2.2.	Kısa Vade	-51	-24
D.	CARİ TRANSFERLER	236	104
1.	Genel Hükümet	188	44
2.	Diğer Sektörler	48	60
2.1.	İşçi Gelirleri	64	69
2.2.	Diğer Transferler	-16	-9
II -	SERMAYE VE FİNANS HESAPLARI	-308	962
A.	SERMAYE HESABI	0	0
1.	Göçmen Transferleri	0	0
B.	FİNANS HESAPLARI	-308	962
1.	Doğrudan Yatırımlar	1020	279
1.1.	Yurtdışında	-478	-37
	Giriş	0	1
	Çıkış	-478	-38
1.2.	Yurtiçinde	1498	316
1.2.1.	Sermaye	1298	187
	Giriş	1298	188
	Çıkış	0	-1
1.2.2.	Diğer Sermaye (Net)	86	9
1.2.3.	Gayrimenkul (Net)	114	120
2.	Portföy Yatırımları	-841	1958
2.1.	Varlıklar	-712	-1409
2.1.1	Genel Hükümet	0	0
2.1.2	Bankalar	-326	-1339
2.1.3	Diğer Sektörler	-386	-70
2.2.	Yükümlülükler	-129	3367
2.2.1.	Hisse Senetleri	-104	410
2.2.2.	Borç Senetleri	-25	2957
2.2.2.1.	Merkez Bankası	0	0
2.2.2.2.	Genel Hükümet	-25	2957
2.2.2.2.1.	Yurtiçi	-1025	957
2.2.2.2.2.	Yurtdışı	1000	2000
2.2.2.2.2.1.	Borçlanma	1000	2000
2.2.2.2.2.2.	Geri Ödeme	0	0
2.2.2.3.	Bankalar	0	0
3.	Diğer Yatırımlar	-859	-531
3.1.	Varlıklar	-238	2530
3.1.1.	Ticari Krediler	428	1031
3.1.1.1.	Verilen Krediler	-4816	-4902
3.1.1.2.	Geri Ödeme	5244	5933
3.1.2.	Krediler	-66	-211
3.1.2.1.	Merkez Bankası	-51	-31
3.1.2.2.	Bankalar	-15	-180
3.1.3.	Bankaların Döviz Varlıkları	-600	1710
3.1.4.	Diğer Varlıklar	0	0
3.1.4.1.	Merkez Bankası	0	0
3.1.4.2.	Diğer Sektörler	0	0
3.2.	Yükümlülükler	-621	-3061
3.2.1.	Ticari Krediler	-484	-460
3.2.1.1.	Uzun Vade	-5	-14
3.2.1.1.1	Kullanım	5	36
3.2.1.1.2	Geri Ödeme	-10	-50
3.2.1.2.	Kısa Vade	-479	-446
3.2.1.2.1	Kullanım	4008	4274
3.2.1.2.2	Geri Ödeme	-4487	-4720
3.2.2.	Krediler	-715	-1745
3.2.2.1.	Merkez Bankası	0	0
3.2.2.1.1.	Uluslar. Para Fonu Kredileri	0	0
3.2.2.1.1.1.	Kullanım	0	0
3.2.2.1.1.2.	Geri Ödeme	0	0
3.2.2.1.2.	Uzun Vade	0	0
3.2.2.1.2.1.	Kullanım	0	0
3.2.2.1.2.2.	Geri Ödeme	0	0
3.2.2.1.3.	Kısa Vade	0	0
3.2.2.2.	Genel Hükümet	-124	329
3.2.2.2.1.	Uluslar. Para Fonu Kredileri	-234	0
3.2.2.2.1.1.	Kullanım	0	0
3.2.2.2.1.2.	Geri Ödeme	-234	0
3.2.2.2.2.	Uzun Vade	110	329
3.2.2.2.2.1	Kullanım	178	394
3.2.2.2.2.2	Geri Ödeme	-68	-65
3.2.2.2.3.	Kısa Vade	0	0
3.2.2.3.	Bankalar	-208	-1051
3.2.2.3.1.	Uzun Vade	372	-96
3.2.2.3.1.1.	Kullanım	732	150
3.2.2.3.1.2.	Geri Ödeme	-360	-246
3.2.2.3.2.	Kısa Vade	-580	-955
3.2.2.4.	Diğer Sektörler	-383	-1023
3.2.2.4.1.	Uzun Vade	-457	-1121
3.2.2.4.1.1.	Kullanım	2527	2350
3.2.2.4.1.2.	Geri Ödeme	-2984	-3471
3.2.2.4.2.	Kısa Vade	74	98
3.2.3.	Mevduatlar	581	-853
3.2.3.1.	Merkez Bankası	-69	-8
3.2.3.1.1.	Uzun Vade	-57	-6
3.2.3.1.2.	Kısa Vade	-12	-2
3.2.3.2.	Bankalar	650	-845
3.2.3.2.1.	Yurtdışı Bankalar	504	-1262
3.2.3.2.2.	Yurtdışı Kişiler	146	417
3.2.4.	Diğer Yükümlülükler	-3	-3
4.	Rezerv Varlıklar	372	-744
4.1.	Uluslararası Para Fonu Nezd. Varlıklar	0	0
4.2.	Resmi Rezervler	372	-744
4.2.1.	Döviz Varlıkları	294	320
4.2.2.	Menkul Kıymetler	78	-1064
III -	NET HATA NOKSAN	799	1997
(*) GEÇİCİ