2010 YILI
OCAK AYI
ÖDEMELER
DENGESİ GELİŞMELERİ
·
Ödemeler dengesi gelişmelerine ilişkin ayrıntılı
tablolar, “http://www.tcmb.gov.tr/”
internet adresinde, “Yayınlar/Süreli
Yayınlar/ Ödemeler Dengesi İstatistikleri ve Uluslararası Yatırım Pozisyonu”
başlığı altında yer almaktadır.
Bir önceki yılın
Ocak ayında 491 milyon ABD doları açık veren cari işlemler hesabı, bu
yılın aynı ayında 2.959 milyon ABD doları açık vermiştir. Cari işlemler açığının artmasında dış
ticaret açığındaki artış etkili olmuştur.
Bu yılın
Ocak ayı verilerine göre ödemeler dengesi tablosundaki dış ticaret dengesi,
bir önceki yılın ilk ayına oranla yüzde 596,6 artarak 2.654 milyon ABD doları
tutarında açık vermiştir. 2010 yılı Ocak ayı alt kalemler itibariyle
incelendiğinde, altın dahil ithalat (CIF) harcamaları bir önceki yıla
oranla % 23,9 oranında artarak 11.504 milyon ABD doları ve ihracat (FOB) gelirleri % 0,3 oranında azalarak 7.864 milyon ABD
doları olurken, tahmini bavul ticareti gelirlerinin % 2,1 oranında
azalarak 334 milyon ABD dolarına ulaştığı görülmektedir.
Ocak ayı için TÜİK tarafından yapılan tahmin
sonuçlarına göre, turizm gelirlerinin bir önceki yılın aynı ayına
göre % 3,8 oranında azalarak 769 milyon ABD dolarına gerilediği, turizm
giderlerinin ise % 4,6 oranında artışla 295 milyon ABD dolarına yükseldiği
gözlemlenmektedir. Bunun sonucunda, Ocak ayı net turizm gelirlerinin bir önceki yılın aynı ayına göre % 8,3 oranında
azalarak 474 milyon ABD dolarına düştüğü tahmin edilmektedir.
Hizmetler başlığının diğer önemli bir kalemi olan taşımacılık
kaleminde 2009 yılının ilk ayında 117 milyon ABD doları net çıkış olmuşken, bu
yılın Ocak ayında 63 milyon ABD doları tutarında net çıkış gerçekleşmiştir.
Aynı ay için taşımacılık kalemi alt kalemler itibariyle incelendiğinde, navlun
kaleminde bir önceki yıla oranla % 27,1’lik azalışla 156 milyon ABD doları net çıkış; diğer taşımacılık
kaleminde ise % 4,1 oranında azalışla 93 milyon ABD doları tutarında net giriş
gerçekleşmiştir.
Yurtiçinde yerleşik inşaat şirketlerinin yurtdışında gerçekleştirdikleri inşaat
hizmetlerinden kaynaklanan net döviz girişi, 2009 yılının Ocak ayına
oranla % 18,9 azalarak 60 milyon ABD doları olmuştur.
Yurtdışında yerleşik kişilerle gerçekleştirilen sigorta ve reasürans
işlemlerine ilişkin verilerden oluşan sigorta hizmetleri kalemi, 2010
yılının ilk ayında bir önceki yılın aynı ayına oranla % 17,4 azalarak 57 milyon
ABD doları net gider kaydetmiştir.
Bu gelişmeler sonucunda, 2009
yılının ilk ayında toplam 107 milyon ABD doları fazla veren Hizmetler Dengesi kalemi, 2010 yılının ilk ayında % 70,1
oranında artış kaydederek 182 milyon ABD doları fazla vermiştir.
Gelir Dengesi
Ücret ödemeleri ve yatırım geliri kalemlerinden oluşan gelir
dengesi kalemi, bir önceki yılın Ocak ayında 453 milyon ABD doları net
çıkış kaydetmişken, bu yılın aynı ayında 591 milyon ABD doları net çıkış
kaydetmiştir. Yatırım geliri kaleminin
altında yer alan doğrudan
yatırımlar, portföy yatırımları ve faizlerden oluşan diğer yatırımlarda gerçekleşen net çıkışlar, sırasıyla 68 milyon, 156 milyon ve 358
milyon ABD doları tutarındadır.
2010 yılı Ocak ayında uzun ve kısa vadeli
kredilere ilişkin faiz giderleri, bir önceki yılın aynı ayına
oranla % 20,5 azalarak 454 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir.
Cari
transferler kalemi, 2010 yılının ilk ayında bir önceki yılın aynı ayına oranla % 55,9
azalarak 104 milyon ABD doları gelir kaydetmiştir. Bu ayda Genel Hükümet
kalemi 44 milyon ABD doları gelir kaydederken, diğer sektörler kalemi
altında yer alan işçi gelirleri 69
milyon ABD doları gelir, diğer
transferler kalemi ise 9 milyon ABD doları gider kaydetmiştir.
Finans hesaplarında bir önceki yılın Ocak ayında 308 milyon ABD doları
net sermaye çıkışı gerçekleşmişken, bu yılın Ocak ayında 962 milyon ABD doları
tutarında net sermaye girişi olmuştur. Bu dönemde gözlemlenen başlıca
gelişmeler aşağıda özetlenmektedir.
Doğrudan yatırımlar kalemi altında, Türkiye’deki
yabancı sermayeli şirketlerin yurtdışındaki ortaklarından kullandıkları
kredileri ve yurtdışında yerleşik kişilerin Türkiye’de gerçekleştirdikleri
gayrimenkul alımlarını da içeren yurtdışında yerleşik kişilerin
yurtiçinde yaptıkları net yatırımlar, 2010 yılının ilk ayında
bir önceki yılın aynı ayına göre
% 78,9 oranında azalarak 316 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir. Alt kalemler itibariyle
incelendiğinde, yurtdışında yerleşik kişilerin Türkiye’de gerçekleştirdikleri
net gayrimenkul alımlarının bu yılın Ocak ayında bir önceki yılın aynı
ayına oranla % 5,3 artarak 120 milyon ABD dolarına ulaştığı görülürken,
Türkiye’deki yabancı sermayeli şirketlerin yurtdışındaki ortaklarından
kullandıkları kredilerle ilgili olarak 9 milyon ABD doları net kredi kullanımı
gerçekleşmiştir.
Yurtiçinde yerleşik kişilerin yurtdışında yaptıkları net yatırımlarla ilgili olarak,
2009 yılının ilk ayında net 478 milyon ABD doları tutarında yatırım yapılmışken
bu yılın ilk ayında yapılan net yatırım miktarı 37 milyon ABD dolarına
düşmüştür.
Bu
gelişmeler sonucunda doğrudan yatırımlar
kalemi, bu yılın Ocak ayında
bir önceki yılın aynı ayına oranla % 72,6 azalarak 279 milyon ABD doları net
giriş kaydetmiştir.
2009 yılının Ocak ayında 841 milyon ABD
doları net sermaye çıkışı olan portföy yatırımlarında 2010 yılının ilk
ayında 1.958 milyon ABD doları tutarı net giriş gerçekleşmiştir.
Alt kalemler itibariyle incelendiğinde, varlıklar başlığı altında, yurtiçinde yerleşik kişilerin
yurtdışında menkul değer alım-satımları ile ilgili olarak, 2009 yılının Ocak
ayında 712 milyon ABD doları, bu yılın
aynı ayında da 1.409 milyon ABD doları tutarında net alım yapılmıştır.
Portföy yatırımları kaleminin yükümlülükler
bölümünde Genel Hükümet, bu yılın Ocak ayında yurtdışında
tahvil ihracı yoluyla 2 milyar ABD doları tutarında borçlanma
gerçekleştirmiştir.
Hisse
senetleri piyasasında, bir önceki yılın Ocak ayında 104 milyon ABD doları tutarında
net satım gerçekleştiren yurtdışında yerleşik kişiler, bu yılın Ocak
ayında 410 milyon ABD doları net
alım yapmıştır. Öte yandan devlet iç borçlanma senetleri piyasasında,
bir önceki yılın Ocak ayında 1.025 milyon ABD doları tutarında net satım
gerçekleştiren yurtdışında yerleşik kişiler,
bu yılın Ocak ayında 957 milyon ABD doları tutarında net alım yapmıştır.
Ticari ve
nakit krediler ile mevduatlardan oluşan bu kalemde bir önceki yılın Ocak ayında
859 milyon ABD doları, bu yılın Ocak ayında da 531 milyon ABD doları net çıkış
olmuştur.
a. Varlıklar
Bu bölümde yer alan ticari kredilerde,
ihracat karşılığı yurtdışına açılan kredilerle ilgili olarak, bir önceki
yılın ilk ayında 428 milyon ABD doları, bu yılın ilk ayında da 1.031 milyon ABD
doları tutarında net kredi geri ödemesi gerçekleştirilmiştir. Bunun yanı sıra, bir
önceki yılın Ocak ayında nakit kredilerde yurtdışı yerleşiklere 66
milyon ABD doları tutarında net kredi kullandırılmışken, bu yılın ilk ayında
211 milyon ABD doları tutarında net kredi açılmıştır.
Bankaların
yurtdışı muhabirleri nezdindeki döviz varlıkları, 2009 yılının ilk ayında 600
milyon ABD doları artmışken, bu yılın ilk ayında 1.710 milyon ABD doları
tutarında azalmıştır.
b. Yükümlülükler
Bir önceki yılın Ocak ayında 621 milyon ABD doları azalış gözlemlenen yükümlülükler
kaleminde bu yılın aynı ayında 3.061 milyon ABD doları azalış göstermiştir.
Alt kalemler itibariyle incelendiğinde, ithalat karşılığı sağlanan
ticari krediler kaleminde bu yılın Ocak ayında 460 milyon ABD doları net
geri ödeme olmuştur. Aynı kalem, bir önceki yılın Ocak ayında 484 milyon ABD
doları net geri ödeme olarak gerçekleşmişti.
Krediler kalemi altında Genel
Hükümet, yurtdışı piyasalar ve diğer uluslararası kuruluşlardan
sağlanan uzun vadeli kredilerle ilgili olarak 329 milyon ABD doları net
kullanım gerçekleştirmiştir. Bu yılın Ocak ayında yurtdışından sağlanmış olan kredilerle ilgili olarak, bankacılık sektörü 1.051 milyon ABD doları, diğer sektörler ise 1.023 milyon ABD doları net geri ödeme gerçekleştirmiştir.
Aynı sektörler bir önceki yılın ilk ayında, sırasıyla 208 milyon ve 383 milyon
ABD doları net geri ödeme kaydetmişti.
Yurtdışında
yerleşik kişilerce Merkez Bankası ile yurtiçinde
yerleşik bankalarda tutulan mevduat hesaplarından oluşan mevduatlar
kaleminde, 2009 yılının Ocak ayında 581 milyon ABD doları net giriş
gerçekleşmişken, bu yılın aynı ayında 853
milyon ABD doları tutarında net çıkış gözlemlenmiştir. Bu dönemde yurtdışı
bankaların yurtiçinde tuttukları net mevduat tutarı 1.262 milyon ABD doları
tutarında azalmıştır.
Finans hesaplarının son kalemi olan rezerv varlıkların
içinde bulunan resmi rezervler, 2009 yılının Ocak ayında
372 milyon ABD doları azalmışken, bu yılın Ocak ayında 744 milyon ABD doları
artış göstermiştir.
|
2009 |
2010 |
||
|
|
(Milyon
ABD Dolar) |
Ocak |
Ocak |
|
I - |
CARİ
İŞLEMLER HESABI |
-491 |
-2959 |
|
|
Mal, Hizmet ve Yatırım Geliri Dengesi(A+B+C) |
-727 |
-3063 |
|
|
Mal ve Hizmet Dengesi (A+B) |
-274 |
-2472 |
|
A. |
DIŞ
TİCARET DENGESİ |
-381 |
-2654 |
|
|
Toplam Mal İhracatı |
8370 |
8334 |
|
|
Toplam Mal İthalatı |
-8751 |
-10988 |
|
1. |
Genel Mal Ticareti |
-1295 |
-2758 |
|
1.1. |
İhracat f.o.b. |
7401 |
8170 |
|
1.1.1. |
İhracat f.o.b. |
7885 |
7864 |
|
1.1.2. |
Bavul Ticareti |
341 |
334 |
|
1.1.3. |
Uyarlama: Diğer Mallar |
-825 |
-28 |
|
1.2. |
İthalat f.o.b. |
-8696 |
-10928 |
|
1.2.1. |
İthalat c.i.f. |
-9282 |
-11504 |
|
1.2.2. |
Uyarlama: Navlun ve Sigorta |
651 |
652 |
|
1.2.3. |
Uyarlama: Diğer Mallar |
-65 |
-76 |
|
2. |
Parasal Olmayan Altın (net) |
943 |
120 |
|
|
İhracat |
957 |
146 |
|
|
İthalat |
-14 |
-26 |
|
3. |
Limanlarda Sağlanan Mallar |
-29 |
-16 |
|
|
İhracat |
12 |
18 |
|
|
İthalat |
-41 |
-34 |
|
B. |
HİZMETLER
DENGESİ |
107 |
182 |
|
|
Gelir |
1521 |
1459 |
|
|
Gider |
-1414 |
-1277 |
|
1. |
Taşımacılık |
-117 |
-63 |
|
|
Gelir |
403 |
410 |
|
|
Gider |
-520 |
-473 |
|
1.1. |
Navlun |
-214 |
-156 |
|
|
Gelir |
192 |
189 |
|
|
Gider |
-406 |
-345 |
|
1.2. |
Diğer Taşımacılık |
97 |
93 |
|
|
Gelir |
211 |
221 |
|
|
Gider |
-114 |
-128 |
|
2. |
Turizm |
517 |
474 |
|
|
Gelir |
799 |
769 |
|
|
Gider |
-282 |
-295 |
|
3. |
İnşaat Hizmetleri |
74 |
60 |
|
|
Gelir |
74 |
60 |
|
|
Gider |
0 |
0 |
|
4. |
Sigorta Hizmetleri |
-69 |
-57 |
|
|
Gelir |
56 |
44 |
|
|
Gider |
-125 |
-101 |
|
5. |
Finansal Hizmetler |
-13 |
-21 |
|
|
Gelir |
46 |
39 |
|
|
Gider |
-59 |
-60 |
|
6. |
Diğer Ticari Hizmetler |
-190 |
-118 |
|
|
Gelir |
21 |
22 |
|
|
Gider |
-211 |
-140 |
|
7. |
Resmi Hizmetler |
-113 |
-48 |
|
|
Gelir |
19 |
21 |
|
|
Gider |
-132 |
-69 |
|
8. |
Diğer Hizmetler |
18 |
-45 |
|
|
Gelir |
103 |
94 |
|
|
Gider |
-85 |
-139 |
|
C. |
GELİR
DENGESİ |
-453 |
-591 |
|
|
Gelir |
576 |
481 |
|
|
Gider |
-1029 |
-1072 |
|
1. |
Ücret Ödemeleri |
-7 |
-9 |
|
|
Gelir |
3 |
4 |
|
|
Gider |
-10 |
-13 |
|
2. |
Yatırım Geliri Dengesi |
-446 |
-582 |
|
|
Gelir |
573 |
477 |
|
|
Gider |
-1019 |
-1059 |
|
2.1. |
Doğrudan Yatırımlar |
-38 |
-68 |
|
|
Gelir |
2 |
8 |
|
|
Gider |
-40 |
-76 |
|
2.2. |
Portföy Yatırımları |
-40 |
-156 |
|
|
Gelir |
368 |
373 |
|
|
Gider |
-408 |
-529 |
|
2.3. |
Diğer Yatırımlar |
-368 |
-358 |
|
2.3.1. |
Faiz Geliri |
203 |
96 |
|
2.3.2. |
Faiz Gideri |
-571 |
-454 |
|
2.3.2.1. |
Uzun Vade |
-520 |
-430 |
|
2.3.2.1.1. |
Merkez Bankası |
-24 |
-22 |
|
2.3.2.1.2. |
Genel Hükümet |
-30 |
-22 |
|
2.3.2.1.3. |
Bankalar |
-121 |
-84 |
|
2.3.2.1.4. |
Diğer Sektör |
-345 |
-302 |
|
2.3.2.2. |
Kısa Vade |
-51 |
-24 |
|
D. |
CARİ
TRANSFERLER |
236 |
104 |
|
1. |
Genel Hükümet |
188 |
44 |
|
2. |
Diğer Sektörler |
48 |
60 |
|
2.1. |
İşçi Gelirleri |
64 |
69 |
|
2.2. |
Diğer Transferler |
-16 |
-9 |
|
II - |
SERMAYE
VE FİNANS HESAPLARI |
-308 |
962 |
|
A. |
SERMAYE
HESABI |
0 |
0 |
|
1. |
Göçmen Transferleri |
0 |
0 |
|
B. |
FİNANS
HESAPLARI |
-308 |
962 |
|
1. |
Doğrudan Yatırımlar |
1020 |
279 |
|
1.1. |
Yurtdışında |
-478 |
-37 |
|
|
Giriş |
0 |
1 |
|
|
Çıkış |
-478 |
-38 |
|
1.2. |
Yurtiçinde |
1498 |
316 |
|
1.2.1. |
Sermaye |
1298 |
187 |
|
|
Giriş |
1298 |
188 |
|
|
Çıkış |
0 |
-1 |
|
1.2.2. |
Diğer Sermaye (Net) |
86 |
9 |
|
1.2.3. |
Gayrimenkul (Net) |
114 |
120 |
|
2. |
Portföy Yatırımları |
-841 |
1958 |
|
2.1. |
Varlıklar |
-712 |
-1409 |
|
2.1.1 |
Genel Hükümet |
0 |
0 |
|
2.1.2 |
Bankalar |
-326 |
-1339 |
|
2.1.3 |
Diğer Sektörler |
-386 |
-70 |
|
2.2. |
Yükümlülükler |
-129 |
3367 |
|
2.2.1. |
Hisse Senetleri |
-104 |
410 |
|
2.2.2. |
Borç Senetleri |
-25 |
2957 |
|
2.2.2.1. |
Merkez Bankası |
0 |
0 |
|
2.2.2.2. |
Genel Hükümet |
-25 |
2957 |
|
2.2.2.2.1. |
Yurtiçi |
-1025 |
957 |
|
2.2.2.2.2. |
Yurtdışı |
1000 |
2000 |
|
2.2.2.2.2.1. |
Borçlanma |
1000 |
2000 |
|
2.2.2.2.2.2. |
Geri Ödeme |
0 |
0 |
|
2.2.2.3. |
Bankalar |
0 |
0 |
|
3. |
Diğer Yatırımlar |
-859 |
-531 |
|
3.1. |
Varlıklar |
-238 |
2530 |
|
3.1.1. |
Ticari Krediler |
428 |
1031 |
|
3.1.1.1. |
Verilen Krediler |
-4816 |
-4902 |
|
3.1.1.2. |
Geri Ödeme |
5244 |
5933 |
|
3.1.2. |
Krediler |
-66 |
-211 |
|
3.1.2.1. |
Merkez Bankası |
-51 |
-31 |
|
3.1.2.2. |
Bankalar |
-15 |
-180 |
|
3.1.3. |
Bankaların Döviz Varlıkları |
-600 |
1710 |
|
3.1.4. |
Diğer Varlıklar |
0 |
0 |
|
3.1.4.1. |
Merkez Bankası |
0 |
0 |
|
3.1.4.2. |
Diğer Sektörler |
0 |
0 |
|
3.2. |
Yükümlülükler |
-621 |
-3061 |
|
3.2.1. |
Ticari Krediler |
-484 |
-460 |
|
3.2.1.1. |
Uzun Vade |
-5 |
-14 |
|
3.2.1.1.1 |
Kullanım |
5 |
36 |
|
3.2.1.1.2 |
Geri Ödeme |
-10 |
-50 |
|
3.2.1.2. |
Kısa Vade |
-479 |
-446 |
|
3.2.1.2.1 |
Kullanım |
4008 |
4274 |
|
3.2.1.2.2 |
Geri Ödeme |
-4487 |
-4720 |
|
3.2.2. |
Krediler |
-715 |
-1745 |
|
3.2.2.1. |
Merkez Bankası |
0 |
0 |
|
3.2.2.1.1. |
Uluslar. Para Fonu
Kredileri |
0 |
0 |
|
3.2.2.1.1.1. |
Kullanım |
0 |
0 |
|
3.2.2.1.1.2. |
Geri Ödeme |
0 |
0 |
|
3.2.2.1.2. |
Uzun Vade |
0 |
0 |
|
3.2.2.1.2.1. |
Kullanım |
0 |
0 |
|
3.2.2.1.2.2. |
Geri Ödeme |
0 |
0 |
|
3.2.2.1.3. |
Kısa Vade |
0 |
0 |
|
3.2.2.2. |
Genel Hükümet |
-124 |
329 |
|
3.2.2.2.1. |
Uluslar. Para Fonu
Kredileri |
-234 |
0 |
|
3.2.2.2.1.1. |
Kullanım |
0 |
0 |
|
3.2.2.2.1.2. |
Geri Ödeme |
-234 |
0 |
|
3.2.2.2.2. |
Uzun Vade |
110 |
329 |
|
3.2.2.2.2.1 |
Kullanım |
178 |
394 |
|
3.2.2.2.2.2 |
Geri Ödeme |
-68 |
-65 |
|
3.2.2.2.3. |
Kısa Vade |
0 |
0 |
|
3.2.2.3. |
Bankalar |
-208 |
-1051 |
|
3.2.2.3.1. |
Uzun Vade |
372 |
-96 |
|
3.2.2.3.1.1. |
Kullanım |
732 |
150 |
|
3.2.2.3.1.2. |
Geri Ödeme |
-360 |
-246 |
|
3.2.2.3.2. |
Kısa Vade |
-580 |
-955 |
|
3.2.2.4. |
Diğer Sektörler |
-383 |
-1023 |
|
3.2.2.4.1. |
Uzun Vade |
-457 |
-1121 |
|
3.2.2.4.1.1. |
Kullanım |
2527 |
2350 |
|
3.2.2.4.1.2. |
Geri Ödeme |
-2984 |
-3471 |
|
3.2.2.4.2. |
Kısa Vade |
74 |
98 |
|
3.2.3. |
Mevduatlar |
581 |
-853 |
|
3.2.3.1. |
Merkez Bankası |
-69 |
-8 |
|
3.2.3.1.1. |
Uzun Vade |
-57 |
-6 |
|
3.2.3.1.2. |
Kısa Vade |
-12 |
-2 |
|
3.2.3.2. |
Bankalar |
650 |
-845 |
|
3.2.3.2.1. |
Yurtdışı Bankalar |
504 |
-1262 |
|
3.2.3.2.2. |
Yurtdışı Kişiler |
146 |
417 |
|
3.2.4. |
Diğer Yükümlülükler |
-3 |
-3 |
|
4. |
Rezerv
Varlıklar |
372 |
-744 |
|
4.1. |
Uluslararası Para Fonu Nezd. Varlıklar |
0 |
0 |
|
4.2. |
Resmi Rezervler |
372 |
-744 |
|
4.2.1. |
Döviz Varlıkları |
294 |
320 |
|
4.2.2. |
Menkul Kıymetler |
78 |
-1064 |
|
III - |
NET
HATA NOKSAN |
799 |
1997 |
|
|
|
|
|
|
(*)
GEÇİCİ |
|
|
|