V. MERKEZ BANKASI BİLANÇOSU
V.1. BİLANÇO AÇIKLAMASI
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın 1996 yılı faaliyetlerinin sonucunda ortaya çıkan bilançosundaki ana hesaplar aşağıda sunulmaktadır;
Aktif 1995 1996
1. Altın Mevcudu 84.603.083.353.000 152.873.102.467.000
2. Döviz Borçluları 737.261.217.097.000 1.749.607.208.751.000
3. Madeni Para 274.065.392.200 428.655.882.800
4. Dahildeki 654.434 13.030.693.714.705
Muhabirler
5. Menkul Değerler 308.193.829.393.609 427.972.560.490.000
Cüzdanı
6. İç Krediler 205.770.470.767.427 380.884.358.918.500
7. Açık Piyasa 37.425.998.787.000 99.725.164.122.000
İşlemleri
8. Dış Krediler 65.665.280.669.500 124.699.849.043.500
9. İştirakler 346.939.635.000 533.520.990.000
10. Gayrimenkuller ve 4.456.937.956.131 7.703.517.088.181
Demirbaşlar
11. Takipteki Alacaklar 4.825.560.764 4.825.560.764
12. İtfaya Tabi Hesaplar
ve Aktifleştirilen 25.939.808.678.000 39.738.646.000
Alacaklar
13. Muvakkat Borçlular 3.163.572.973.335 2.529.716.034.731
14. Diğer Aktifler 13.821.468.899.464 37.963.252.584.216
Aktif Toplamı TL 1.486.927.499.816.864 2.997.996.164.293.397
Nazım Hesaplar 2.365.355.441.566.012 6.301.446.245.636.332
Pasif
1. Tedavüldeki 223.934.486.450.920 382.242.902.193.970
Banknotlar
2. Hazine'nin 244.032.700.000 10.455.289.412.679
Alacakları
3. Döviz Alacaklıları 5.483.020.619.500 8.834.516.269.500
4. Mevduat 1.111.246.246.299.615 2.148.567.569.506.394
5. Açık Piyasa 32.378.071.313.000 121.762.643.667.500
İşlemleri
6. Dış Krediler 5.850.561.435.000 1.842.779.707.000
7. İthalat Akreditif
Bedelleri, Teminat
ve Depozitolar 12.445.940.960.146 33.322.474.171.996
8. Ödenecek Senet ve 147.525.441.600 634.012.398.500
Havaleler
9. Sermaye 25.000.000.000 25.000.000.000
10. İhtiyat Akçesi 5.856.961.596.368 9.257.374.807.355
11. Karşılıklar 1.914.492.511.300 1.921.126.952.300
12. İtfaya Tabi - 49.973.610.172.000
Hesaplar
13. Muvakkat 2.399.191.681.136 3.315.373.776.186
Alacaklılar
14. Diğer Pasifler 83.564.966.989.679 140.483.012.904.618
15. Kar 1.437.001.818.600 85.358.478.353.399
Pasif Toplamı TL 1.486.927.499.816.864 2.997.996.164.293.397
Nazım Hesaplar 2.365.355.441.566.012 6.301.446.245.636.332
Aktif Hesaplar :
1. Altın Mevcudu
Uluslararası standartta olan ve uluslararası standartta
olmayan altınlarımızdan oluşan ve bilançoda
1 ons altın = $ 369,14 esasına göre
1 safi gram altın TL. 1.275.881,9972 kuru üzerinden
değerlendirilen Merkez Bankası altın mevcudu,
1996 yılı sonu itibariyle toplam 119.817.587,21
safi gram olup karşılığı 152.873.102.467.000,-
Türk lirasıdır.
Safi Gram Türk Lirası
Uluslararası Standartta 116.548.361,97 148.701.956.839.000,-
Olanlar
Uluslararası Standartta 3.269.225,24 4.171.145.628.000,-
Olmayanlar
Toplam 119.817.587,21 152.873.102.467.000,-
116.548.361,97 safi gram karşılığı 148.701.956.839.000,- Türk lirası olan uluslararası standarttaki altınlarımız; 1996 yılı içinde 752.993,33 ABD doları karşılığı 60.604,17 safi gram altın alışı ve 7.800,50 safi gramlık altın munzam karşılığı girişi, 30.814,00 safi gram altın munzam karşılığı çıkışı ile 336.256,53 ABD doları karşılığı 26.420,55 safi gram altın satışı sonucu oluşan net 11.170,12 safi gram karşılığı 13.784.811.000,- Türk lirasının yanısıra, yıl içinde Türk lirasının ABD doları karşısında değer kaybetmesinden hasıl olan 66.393.700.701.000,- Türk liralık altın kur farkı kadar artış göstermiştir.
Uluslararası standartta olmayan altınlarımızda ise, geçen yıla göre, Türk lirasının ABD doları karşısında değer kaybetmesinden dolayı 1.862.533.602.000,- Türk liralık altın kur farkı kadar artış meydana gelmiştir.
2. Döviz Borçluları
Konvertibl ve konvertibl olmayan dövizler karşılığında hariçteki muhabirlerimiz nezdinde açılan hesaplar ile TC Merkez Bankası Şubeleri kasalarında bulunan efektifleri içeren ve yıl sonundaki döviz ve efektif alış kurlarından bakiyesi 1.749.607.208.751.000,- Türk lirası olan bu kalemi; 1.749.374.999.570.000,- Türk lirası konvertibl, 232.209.181.000,- Türk lirası ise konvertibl olmayan dövizlerimiz oluşturmaktadır.
A) Konvertibl:
Hariçteki muhabirler hesabının yıl sonu itibariyle 1.717.974.708.717.500,- Türk liralık konvertibl dövizler ile Merkez Bankası Şubeleri kasalarındaki 31.400.290.852.500,- Türk liralık efektif mevcutlarını içermektedir.
B) Konvertibl Olmayan:
İkili Anlaşmalar gereğince muhabirlerimiz ve Bankamız nezdinde anlaşma doları ve mısır lirası üzerinden açılan muhabir hesaplarının 14.150.538.500,- Türk liralık kısmı konvertibl olmayan dövizleri, 218.058.642.500,- Türk lirası ise Şubelerimiz hesaplarında mevcut konvertibl olmayan efektifleri ifade etmektedir.
3. Madeni Para
Bu kalem Merkez Bankası kasalarında mevcut madeni paraları göstermekte olup yıl sonu bakiyesi 428.655.882.800,- Türk lirasıdır.
4. Dahildeki Muhabirler
Muhabirlik Anlaşması gereğince açılan Türk Parası Muhabir hesapları yıl sonu bakiyesi 214.705,- Türk lirası; yurtiçindeki bankalar nezdinde açılan yabancı para cinsinden depo hesapları mevcudu ise 13.030.693.500.000 Türk lirasıdır.
5. Menkul Değerler Cüzdanı
1211 Sayılı TC Merkez Bankası Kanunu'nun 52'nci maddesine istinaden satın alınan Devlet İç Borçlanma Senetleri, 61. maddesi uyarınca Merkez Bankası'nın aktif ve pasifindeki altın, döviz ve efektiflerin yeniden değerlendirilmesinden meydana gelen ve yıl sonlarında protokola bağlanan aleyhte kur farklarına ve geçici 9'uncu maddesi gereğince kısa vadeli avans borcuna karşılık Hazine'den alınan Devlet İç Borçlanma Senetleri, 2974 ve 3836 Sayılı Tahkim Yasaları uyarınca Hazine, Kamu Kurum ve Kuruluşları'nın, tahkime tabi tutulan borçları karşılığında alınan Devlet İç Borçlanma Senetleri, TMO'nin Merkez Bankası'na olan borcuna karşılık Hazine Müsteşarlığı'ndan alınan Özel Tertip Devlet İç Borçlanma Senedi ile bu senetlerin faizleri için 1996 Bütçe Kanunu'nun 34. maddesi gereğince alınan devlet iç borçlanma senetleri ile 3182 sayılı Bankalar Kanunu'nun 33. maddesi gereğince Merkez Bankası'nın ayırdığı Kanuni Yedek Akçeler karşılığı Devlet Tahvilleri hesabına yatırılan paralardan oluşmaktadır. Devlet İç Borçlanma Senetleri Vergi Usul Kanunu'nun 279. maddesi gereği alış bedelleri üzerinden değerlendirilmektedir.
Merkez Bankası'nın bankalarla yaptığı geri alım vaadiyle satım ve geri satım vaadiyle alım işlemleri nedeniyle; Menkul Değerler Cüzdanı'ndaki artış ve azalışların, Bilançonun aktif ve pasifinde yer alan Açık Piyasa İşlemleri kaleminin "Röpor Borçluları" ve "Röpor Alacaklıları"nın "Menkul" değerler bölümleri ile birlikte değerlendirilmesi gereken bu kalemin yıl sonu bakiyesi 427.972.560.490.000,- Türk lirasıdır.
6. İç Krediler
1995 yılında 205.770.470.767.427,- Türk lirası olan iç krediler, 1996 yılında kamu sektöründe 179.674.433.116.673,- Türk liralık artış, bankacılık sektöründe 4.560.544.965.600,- liralık azalış göstererek 175.113.888.151.073,- Türk liralık net artışla, 380.884.358.918.500,- Türk lirasına ulaşmıştır. Merkez Bankası'nca açılan kredileri gösteren bu kalemin dökümü aşağıda yapılmıştır.
Türk Lirası
A) Kamu Sektörü: 373.195.688.069.500,-
a) Hazine
i- Hazine'ye Kısa Vadeli 370.952.877.000.000,-
Avans
b) Kamu İktisadi Kuruluşları: -,-
c) İktisadi Devlet Teşekkülleri 2.242.811.069.500,-
B) Bankacılık Sektörü 7.688.670.849.000,-
a) Ticari 7.674.317.657.000,-
b) Tarım -,-
c) Sınai (avans karşılığı) 14.353.192.000,-
d) Tahvil Üzerine Avans -,-
e) Diğer -,-
380.884.358.918.500,-
7. Açık Piyasa İşlemleri
Yıl sonu bakiyesi geçen yıla göre 62.299.165.335.000,- Türk lirası artış ile 99.725.164.122.000,- Türk lirasına ulaşan bu kalem; bankaların Merkez Bankası'na Menkul Değer Röpor işlemlerinden nakit olarak 18.164.167.629.000,- Türk liralık, menkul değer olarak 47.330.996.493.000,- Türk liralık ve Bankalararası Para Piyasası işlemlerinden 34.230.000.000.000,- Türk liralık borçlarını göstermektedir.
8. Dış Krediler
Irak, Cezayir ve Sudan Merkez Bankaları ile TC Merkez Bankası arasında imzalanan Bankacılık Anlaşmaları uyarınca Bankamızca kullandırılan krediler ile Rusya Federasyonu'na TMO'ce yapılan buğday ihracatı karşılığında Vnescheconombank tarafından düzenlenen ve Merkez Bankası'nca satın alınan senetler karşılığında ve ihracatçılarımızın vadeli satışlarından doğan alacaklarının finansmanı için yurtdışındaki bir bankanın geçerli ödeme garantisini içeren dövizi natık senetler karşılığında bankalar aracılığı ile kullandırılan kredilerin izlendiği bu kalemin yıl sonu bakiyesi 1.159.944.644,86 ABD doları karşılığı 124.699.849.043.500,- Türk lirasıdır.
9. İştirakler
Yıl sonu itibariyle bakiyesi 533.520.990.000,- Türk lirası olup, 1211 Sayılı Bankamız Kanunu'nun 3. maddesi gereğince TC Merkez Bankası'nın, Bank For International Settlements, Basle'deki 5.000.000,- altın karşılığı İsviçre frangı ile Society For Worldwide Interbank Financial Telecommunication (SWIFT)'deki 935.000,- Belçika franklık iştirakini göstermektedir. Bu iştiraklerimiz 1 altın İsviçre frangı = 106.077,- lira ve 1 BEF = 3.354,- lira üzerinden değerlendirilmiştir.
10. Gayrimenkuller ve Demirbaşlar
Bu kalem, Merkez Bankası'nın sahip olduğu bina, arsa ve demirbaşlardan oluşmaktadır.
Arsalar hariç yeniden değerlemeye tabi tutulan gayrimenkullerin yeniden değerlendirilmiş bedelleri toplamı 7.838.274.405.564,- Türk lirasından, binalar için maliyet bedelleri üzerinden ayrılan amortismanlar ile her yıl yeniden değerlemeye tabi tutulan birikmiş amortismanlar toplamı 567.769.551.164,- Türk lirasının düşülmesinden sonra kalan net değeri, 7.270.504.854.400,- Türk lirası olup 4.453.517.854.000,- Türk lirasına sigortalıdır.
1990 yılından bu yana yeniden değerlemeye tabi tutulmayan demirbaşların daha önceki yıllarda yapılan yeniden değerleme dahil tutarı 1.108.694.657.164,- Türk lirasından, yeniden değerlendirilmiş amortisman tutarı 675.682.423.383,- Türk lirası düşüldükten sonra kalan net değeri 433.012.233.781,- Türk lirası olup 894.794.258.500,- Türk lirasına sigortalıdır.
11. Takipteki Alacaklar
İflasları 20 Kasım 1985 ve 12 Mart 1986 tarihlerinde kesinleşen İşçi Kredi Bankası ile T. Bağcılar Bankası'nın karşılık ayrılmak suretiyle Şüpheli Alacaklar hesabına alınan ana para, faiz ve vergi borçlarını gösteren bu hesabın yıl sonu bakiyesi 4.825.560.764,- Türk lirasıdır.
12. İtfaya Tabi Hesaplar ve Aktifleştirilen Alacaklar
Yıl sonu bakiyesi toplam 39.738.646.000,- Türk lirası olup dökümü aşağıda gösterilmiştir.
A- 3836 Sayılı Tahkim Kanunu Uyarınca Aktifleştirilen Alacaklar:
3836 Sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Birbirlerine Olan Borçlarının Tahkimi Hakkındaki kanun'dan doğan ve tahkim kapsamına alınan Merkez Bankası alacağı 1993 yılında Hazine'den Devlet İç Borçlanma Senetleri alınmak suretiyle, tasfiye edildiğinden bakiye göstermemektedir.
B- TC Merkez Bankası Kanunu'nun 61. Maddesi Gereğince
Değerlendirme Farkı:
a) Madde Kapsamına Alınanlar :
1995 yıl sonu itibariyle oluşan 25.939.808.678.000,- Türk liralık aleyhte kur farkının, 25.900.000.000.000,- Türk liralık kısmı için 25.4.1996 tarihinde TEFE faizli DİBS alınması, 70.032.000,- lirası ise 1995 yılı kâr dağıtımından sonra Hazine'ye devredilmesi gereken meblağdan mahsup edilmesi sonucu kalan 39.738.646.000,- lira TC Merkez Bankası Kanunu'nun 61. maddesi gereğince tasfiye edilecektir.
b) Madde Kapsamına Alınmayanlar :
TC Merkez Bankası Kanunu'nun 61. maddesi gereğince yıl içinde hareket gösteren bu hesap, yıl sonlarında "Madde Kapsamına Alınanlar" hesabına devredildiğinden bakiye göstermemektedir.
13. Muvakkat Borçlular
Yıl sonu bakiyesi 2.529.716.034.731,- Türk lirası olan bu hesabın 2.196.146.211.731,- lirası Türk parası, 333.569.823.000,- Türk lirası da yabancı para cinsinden olan alacaklarımızı göstermekte olup Türk parası cinsinden alacaklarımızın dökümü aşağıda gösterilmiştir.
- TCMB Sosyal Güvenlik ve Yardımlaşma Sandığı
Vakfına ödenen ve Banka Meclisi'nin sırasıyla, 1
Kasım 1995 ve 21 Aralık 1995 tarih, 7004/16603
ve 7039/16638 sayılı kararları gereğince anılan
Vakıftan geri istenen ve tahsil edilinceye kadar
muvakkat hesaba alınan Banka Katılma Payları 1.717.160.608.650,-
- Banka Meclisi'nin 24 Ocak 1995 tarih ve
6809/16408sayılı kararı gereğince ödenen (1.500.000.000.000,-)
-Vakıf Senedi gereğince aylık olarak ödenen (217.160.608.650,-)
Banka Katılma Payları
-Avans ve Depozitolar 62.151.569.431,-
- Ödenecek Kurumlar Vergisinden mahsup
edilecek geçici vergi ve tahsil edilecek vergiler 357.441.340.650,-
- Diğer 59.392.693.000,-
------------------------------
2.196.146.211.731,-
14. Diğer Aktifler
Çeşitli hesaplarda yer alan ve 36.531.114.294.716,- lirası Türk parası, 1.432.138.289.500,- Türk lirası da yabancı para cinsinden olmak üzere, Merkez Bankası'nın yıl sonu itibariyle toplam 37.963.252.584.216,- Türk liralık alacağını gösteren bu kalemin dökümü aşağıdadır.
Türk Lirası Yabancı Para
Hesaplar Hesaplar
Tutarı TL Tutarı TL Toplam TL
a)Konvertibl TL 15.822.900,- -,- 15.822.900,-
Borçluları
b) Borçlu
Transituar
Hesaplar 36.531.098.471.816,- 1.432.138.289.500,- 37.963.236.761.316,-
------------------------------------------------------------------
36.531.114.294.716,- 1.432.138.289.500,- 37.963.252.584.216,-
Pasif Hesaplar:
1. Tedavüldeki Banknotlar
Merkez Bankası Kanunu'nun 36. maddesi ile verilen yetkiye dayanılarak tedavüle çıkarılmış banknotların yıl sonu bakiyesi 382.242.902.193.970,- Türk lirasıdır.
2. Hazine'nin Alacakları
A- Altın :
345.574,68 safi gram karşılığı, 440.912.512.000,- Türk liralık Hazine altın alacağı geçen yıla göre 196.879.812.000,- Türk liralık artış göstermiştir. Bu artış 1996 yılı içinde Türk lirasının dolar karşısında değer kaybetmesi nedeniyle altın kurunda meydana gelen değişikliklerden ileri gelmiştir.
B- Diğer :
Hazine'nin çeşitli işlemlerinden doğan alacak ve borçlarının netleştirilmiş tutarı olup, 10.014.376.900.679,- Türk liralık alacak bakiyesi göstermektedir.
3. Döviz Alacaklıları
Hariçteki muhabirlerimize olan konvertibl dövizlerden 4.484.145.541.000,- Türk lirası, konvertibl olmayan dövizlerden 4.350.370.728.500,- Türk lirası olmak üzere toplam 8.834.516.269.500,- Türk lirası borcumuzu göstermektedir.
A- Konvertibl:
Geçen yıla göre 3.315.522.049.000,- Türk lirası artış göstererek, 4.484.145.541.000,- Türk lirası olan Konvertibl Döviz Alacaklıları, Hariçteki Muhabirler ve yurtdışı bankaların Merkez Bankası nezdindeki hesaplarından oluşmaktadır.
B- Konvertibl Olmayan:
İkili anlaşmalar gereğince Anlaşma doları üzerinden açılan hesaplarımız içinde yer alan, nostro hesaplarımız 25.563.815,19 ABD doları karşılığı 2.748.237.951.500,- Türk lirası, Loro hesaplarımız ise 14.902.867,56 ABD doları karşılığı 1.602.132.777.000,- Türk lirası bakiye göstermekte olup, toplam 40.466.682,75 ABD doları karşılığı 4.350.370.728.500,-Türk lirasıdır.
4. Mevduat
Yıl sonunda 2.148.567.569.506.394,- Türk lirası bakiye gösteren hesabın Türk lirası ve yabancı para olarak dökümü aşağıda gösterilmiştir.
Türk Lirası Yabancı Para
A) Kamu Sektörü: 37.418.694.436.707,- 172.527.452.124.500,-
a) Hazine, Genel ve Katma 33.274.170.477.201,- 172.169.875.426.000,-
Bütçeli İdareler
i) Hazine Hesapları (17.387.420.505.713,-) (39.736.190.382.500,-)
ii) Genel Bütçeli (11.263.599.030.286,-) (132.159.602.940.000,-
İdareler
iii) Katma Bütçeli (4.623.150.941.202,-) (274.082.103.500,-)
İdareler
b) Kamu İktisadi 41.251.596.692,- -,-
Kuruluşları
c) İktisadi Devlet 27.016.055.534,- 342.461.832.000,-
Teşekkülleri
d) Diğer 4.076.256.307.280,- 15.114.866.500,-
B) Bankacılık Sektörü: 228.197.458.403.857,- 353.440.862.425.000,-
a) Yurtiçindeki Bankalar 52.685.421.244.494,- 78.077.194.055.500,-
b) Yurtdışındaki Bankalar 53.863,- -,-
c) Mevduat Karşılıkları
(TCMB Kanunu Madde 40) 175.512.037.105.500,- 275.363.668.369.500,-
i) Nakit (175.512.037.105.500,-) (275.363.668.369.500,-
ii) Altın (Safi gram -,-) -,- -,-
d) Diğer (Valörlü -,- -,-
İşlemler)
C) Muhtelif 383.676.033.023,- 1.285.173.278.144.500,-
a) Kredi Mektuplu Döviz -,- 1.284.555.169.754.500,-
Tevdiat
b) Diğer 383.676.033.023,- 618.108.390.000,-
D) Uluslararası Kuruluşlar 24.772.498.491.786,- -,-
E) Fonlar 6.551.945.682.021,- 40.101.703.765.000,-
a) Tasarruf Mevduatı 2.610.820.149,- 37.666.415.741.500,-
Sigorta Fonu
b) Diğer 6.549.334.861.872,- 2.435.288.023.500,-
Genel Toplam 297.324.273.047.394,- 1.851.243.296.459.000,-
5. Açık Piyasa İşlemleri
TC Merkez Bankası'nın para ve menkul değer piyasaları işlemlerinden bankalara olan borcunu gösteren bu kalemin yıl sonu bakiyesi 121.762.643.667.500,- Türk lirası olup, bu borcumuzun 57.048.143.685.500,- Türk lirası menkul değer röpor işlemlerinden nakit, 17.999.999.982.000,- Türk lirası menkul değer olarak, 46.714.500.000.000,- Türk lirası ise Bankalararası Para Piyasası işlemlerinden kaynaklanmaktadır. Bu kalemde geçen yıla göre menkul değer röpor işlemlerinden 33.495.772.372.500,- Türk lirası nakit, 17.999.999.982.000,- Türk lirası menkul değer, para piyasası işlemlerinden ise 37.888.800.000.000,- Türk lirası olmak üzere toplam 89.384.572.354.500,- Türk lirası artış olmuştur.
6. Dış Krediler
Bu hesap, Merkez Bankası'nca yurtdışı kaynaklardan kredi anlaşmaları gereğince sağlanan kısa, orta ve uzun vadeli krediler ile Merkez Bankası borcuna dönüştürülen Dövize Çevrilebilir Türk Lirası Mevduat Hesaplarını göstermekte olup yıl sonu bakiyesi 1.842.779.707.000,- Türk lirasıdır.
7. İthalat Akreditif Bedelleri, Teminat ve Depozitolar
İthalat Yönetmelikleri gereğince Merkez Bankası'na yatırılan mal bedelleri ve teminatları ile döviz satışı yapılmış akreditif işlemlerinin Türk lirası karşılıklarını içeren bu hesabın yıl sonu bakiyesi 33.322.474.171.996,- Türk lirası olup bu tutarın, 33.304.447.676.500,- Türk lirası döviz satışı yapılmış ithalat akreditif işlemlerini, 18.026.495.496,- Türk lirası ise Merkez Bankası'na yatırılan mal bedelleri ve teminatları göstermektedir.
8. Ödenecek Senet ve Havaleler
Yıl sonu bakiyesi 634.012.398.500,- Türk lirası olan bu hesabın 66.054.316.000,- Türk lirası Türk parası, 565.368.654.000,- Türk lirası konvertibl, 2.589.428.500,- Türk lirası ise konvertibl olmayan dövizler üzerinden TC Merkez Bankası Şubelerince lehdarlarına ödenecek havale bedellerini göstermektedir.
9. Sermaye
Merkez Bankası Sermayesi, 1211 Sayılı Kanun'un 5. maddesi gereğince her biri 100.000,- Türk lirası itibari kıymette, 250.000 hisseden ibaret olup hisse senetlerinin sınıflarına göre dökümü aşağıda yapılmıştır.
Toplam
İçindeki
Sınıfı Adedi yüzdesi TL Tutarı
A 136.832 54.73 13.683.200.000,-
B 58.089 23.24 5.808.900.000,-
C 6.833 2.73 683.300.000,-
D 48.246 19.30 4.824.600.000,-
250.000 100.00 25.000.000.000,-
10. İhtiyat Akçesi
Belirli kanunlar gereğince ayrılan ihtiyat akçeleri toplamı 9.257.374.807.355,- Türk lirası olup dağılımı aşağıdaki gibidir.
A. Adi İhtiyat Akçesi (1211 S.K. Madde 60) 1.941.462.441.100,-
B. Fevkalade İhtiyat Akçesi (1211 S.K. Madde 60) 777.386.953.900,-
C. Hususi İhtiyat Akçesi (1211 S.K. Madde 59) 4.978.995.515,-
D. İleride Vukuu Muhtemel Zarar Karşılığı
(3182 S. Bankalar Kanunu Madde 32) 25.000.000.000,-
E. Değer Artış Fonu (2791 ve 3094 S. Kanunlar) 6.495.536.009.981,-
F. Maliyet Artış Fonu (49. Seri No.lu K.V. 13.010.406.859,-
Genel Teb.)
-----------------------
9.257.374.807.355,-
11. Karşılıklar
Muhtelif riskleri karşılamak üzere her yılın gayri safi kârlarından ayrılan karşılıkları gösteren bu hesabın tutarı 1.921.126.952.300,- Türk lirasıdır.
A. Tahviller Kıymet Düşüş Karşılığı 11.936.200,-
B. Banknot, efektif vb. kıymetler yollaması 1.916.039.301.600,-
sigorta karşılığı
C. Banka malı dövizlerin yıl sonu evalüasyon 250.153.800,-
zarar karşılığı
D. Şüpheli alacaklarımız karşılığı 4.825.560.700,-
------------------------
1.921.126.952.300,-
12. İtfaya Tabi Hesaplar
Yıl sonu bakiyesi 49.973.610.172.000,- Türk lirası olan bu kalemin açıklaması aşağıdadır.
A- TC Merkez Bankası Kanunu'nun 61. Maddesi Gereğince Değerlendirme Farkı :
a) Madde Kapsamına Alınanlar :
1996 yılı sonu itibariyle bakiye göstermemektedir.
b) Madde Kapsamına Alınmayanlar
Daha önceki yıllarda Merkez Bankası'nın aktif ve pasifindeki altın, döviz ve efektiflerin yeniden değerlendirilmesinden meydana gelen aleyhte kur farkı, 1996 yılında Merkez Bankası'nın döviz mevcutlarındaki artışlar ile bu dövizlerin kurlarındaki artışın, yükümlülüklerimizi oluşturan dövizlerin kurlarındaki artıştan fazla olması sonucu lehe dönüşmüş ve 11 Mart 1996 tarih ve 7109/16708 No.lu Banka Meclisi Kararı gereğince 15 Mart 1996 tarihinden itibaren bilançonun pasifinde izlenmeye başlanmıştır. 1996 yılı lehte kur farkı 49.973.610.172.000,- Türk lirası 1211 sayılı kanun'un 61. maddesi çerçevesinde tasfiye edilecektir.
13. Muvakkat Alacaklılar
Yıl sonu bakiyesi 3.315.373.776.186,- Türk lirası olan bu hesabın 73.918.509.686,- lirası Türk parası, 3.241.455.266.500,- Türk lirası da yabancı para cinsinden olan Merkez Bankası'nın borçlarını göstermektedir.
14. Diğer Pasifler
Çeşitli hesaplarda yeralan ve 129.941.701.230.118,- Türk lirası Türk parası, 10.541.311.674.500,- Türk lirası yabancı para cinsinden olmak üzere Merkez Bankası'nın yıl sonu itibariyle toplam 140.483.012.904.618,- Türk liralık borçlarını göstermektedir.
V.2. 1996 YILI KÂRI VE DAĞITIMI
Merkez Bankası'nın 1996 yılı Bilanço safi kârı, 85.358.478.353.399,- Türk lirasıdır. Bu kârın, 1211 sayılı Merkez Bankası Kanunu'nun 60. maddesi gereğince aşağıdaki gibi dağıtılması öngörülmektedir.
1996 YILI SAFİ KARI VE DAĞITIMI TABLOSU
1996 Yılı Safi Karı 85.358.478.353.399,-
A. İhtiyat Akçeleri
Adi İhtiyat 17.071.695.670.700,-
Fevkalade İhtiyat 6.828.528.268.300,- (-)23.900.223.939.000,-
B. Hissedarlara
İlk Kar Hissesi 1.500.000.000,-
İkinci Kar Hissesi 1.500.000.000,- (-)3.000.000.000,-
C. Memurlara Temettü
Olarak 286.900.000.000,- (-)286.900.000.000,-
D. Vergiler ve Fonlar
Kurumlar Vergisi 17.139.786.693.000,-
Gelir Vergisi 8.995.088.926.000,-
Fon Payı 2.613.487.561.000,- (-)28.748.363.180.000,-
Hazine'ye Devredilecek 32.419.991.234.399,-
Tutar
Bu dağıtıma göre 1996 yılı kârından hissedarlara düşen miktar:
İlk Kar 1.500.000.000,-
Hissesi
İkinci Kar 1.500.000.000,-
Hissesi
3.000.000.000,- liradır.
Bunun 250.000 hisseye bölünmesi sonucunda her hisseye 12.000,- Türk lirası düşmektedir.
Bu raporu Merkez Bankası Genel Kurulu'na sunarken, hissedarlara dağıtılacak kâr hisseleri ile Banka mensuplarına ödenecek temettünün ... Nisan 1997 tarihinden itibaren ödenmeye başlanmasını onayınıza sunmaktayız. Son olarak, başarılı çalışmaları nedeniyle bütün Merkez Bankası mensuplarına takdirlerimizi bildirmeyi görev sayarız.
TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI A.Ş.
1996
ALTMIŞBEŞİNCİ HESAP YILINA AİT
DENETLEME KURULU RAPORU
BİLANÇO,
KAR VE ZARAR
HESABI
TURKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI
B İ L A N Ç O S U
A K T İ F S A Y F A S I
TURKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI
B İ L A N Ç O S U
P A S İ F S A Y F A S I
TURKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI
K A R Z A R A R H E S A B I
Z A R A R S A Y F A S I
TURKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI
K Â R Z A R A R H E S A B I
KÂR S A Y F A S I
1996
YASAL VE İDARİ DÜZENLEMELER