ANONİM ŞİRKETİ
25 Nisan 2000 tarihli
HİSSEDARLAR GENEL KURULU'NA
sunulan
1999
ALTMIŞSEKİZİNCİ HESAP YILI HAKKINDA
BANKA MECLİSİ’NCE HAZIRLANAN
FAALİYET RAPORU
BİLANÇO, KÂR VE ZARAR HESABI
DENETLEME KURULU RAPORU
ANKARA
2000
31 Aralık 1999 TARİHİNDE
TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI
BANKA MECLİSİ
BAŞKAN GAZİ ERÇEL
ÜYELER PROF. DR. M. BİLSAY KURUÇ
PROF. DR. RIZA AYHAN
ZEKİ ŞENER
TUNCAY ALTAN
Z. NEVBAHAR ŞAHİN
AYTEKİN TECE
DENETLEME KURULU ÜYELERİ
HİLMİ OKÇU
M. SAİM UYSAL
AYDEMİR KOÇ
M. AYHAN TÜMER
YÖNETİM KOMİTESİ
BAŞKAN GAZİ ERÇEL
BAŞKAN YARDIMCILARI
AYKUT EKZEN
ŞÜKRÜ BİNAY
AYDIN ESEN
SÜREYYA SERDENGEÇTİ
GÜNDEM
İÇİNDEKİLER
| I. DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER | ||
| I.1. DÜNYA EKONOMİSİ | ||
| I.1.1. Sanayileşmiş Ülkeler | ||
| I.1.2. Gelişmekte Olan Ülkeler | ||
| I.1.3.
Eski Merkezi Planlı Avrupa Ekonomileri ve
Bağımsız Devletler Topluluğu |
||
| I.1.4. Dünya Ticareti | ||
| I.2. ULUSLARARASI MALİ PİYASALAR | ||
| I.2.1. Gelişen Piyasalar | ||
| II.
TÜRKİYE EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER VE
PARA POLİTİKASI |
||
| GİRİŞ | ||
| II.1. GENEL DENGE | ||
| II.1.1. Ekonominin Arz Yönü: Sektörel
Üretim
Gelişmeleri ve İthalat |
||
| II.1.2. Ekonominin Talep Yönü: İç Talep ve İhracat | ||
| II.1.3. İstihdam | ||
| II.1.4. Ücret ve Maaşlar | ||
| II.2. KAMU MALİYESİ VE İÇ BORÇLANMA | ||
| II.2.1. Kamu Maliyesi | ||
| II.2.2. Tarımsal Destekleme | ||
| II.2.3. İç Borçlanma | ||
| II.3. ÖDEMELER DENGESİ VE DIŞ BORÇLANMA | ||
| II.3.1. Ödemeler Dengesi | ||
| II.3.2. Dış Borçlar | ||
| II.4. PARA POLİTİKASI | ||
| II.4.1. TCMB Analitik Bilançosu | ||
| II.4.2. Para-Kredi Gelişmeleri | ||
| II.4.3. Faiz Oranları | ||
| II.4.4. Döviz Kurları | ||
| II.5. FİYATLAR | ||
| III. MALİ PİYASALAR | ||
| III.1. BANKACILIK SEKTÖRÜ VE KREDİ POLİTİKASI | ||
| III.1.1. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası | ||
| III.1.2. Bankalar | ||
| III.2. MERKEZ BANKASI İŞLEMLERİ | ||
| III.2.1. Açık Piyasa İşlemleri | ||
| III.2.2. Bankalararası Para Piyasası İşlemleri | ||
| III.2.3. Döviz ve Efektif İşlemleri | ||
| III.3. MENKUL KIYMET PİYASALARI | ||
| III.3.1. Birincil Piyasalar | ||
| III.3.2. İkincil Piyasalar | ||
| III.3.3. Aracı Kurumlar | ||
| III.3.4. İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB) | ||
| IV. YÖNETİM, PERSONEL VE İDARİ İŞLER | ||
| IV.1. BANKA MECLİSİ | ||
| IV.2. YÖNETİM KOMİTESİ | ||
| IV.3. DENETLEME KURULU | ||
| IV.4. KADRO VE PERSONEL DURUMU | ||
| IV.5. EĞİTİM ÇALIŞMALARI | ||
| IV.6. TEKNİK DONANIM ÇALIŞMALARI | ||
| IV.7. İNŞAAT VE ONARIM ÇALIŞMALARI | ||
| TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI | ||
| ÖRGÜT ŞEMASI | ||
| V. MERKEZ BANKASI BİLANÇOSU | ||
| V.1. BİLANÇO AÇIKLAMASI | ||
| V.2. 1999 YILI KÂRI VE DAĞITIMI | ||
| DENETLEME KURULU RAPORU | ||
| BİLANÇO KÂR VE ZARAR HESABI | ||
| VI. YASAL VE İDARİ DÜZENLEMELER | ||
| VII. İSTATİSTİK TABLOLARI | ||
| VIII. BİLANÇO KARŞILAŞTIRMALARI | ||
| GRAFİKLER | ||
| EK BİLGİLER | ||
GRAFİKLER
| Grafik II.1.1 : GSYİH’ ya Katkılar | |
| Grafik II.1.2 : Ücretlerde Gelişmeler | |
| Grafik II.2.1 :
Faiz Dışı Kamu Dengesi ve Kamu Kesimi Borçlanma
Gereği / GSMH |
|
| Grafik II.2.2 : Bütçe Dengeleri / GSMH | |
| Grafik II.2.3 : Konsolide Bütçe Finansmanı | |
| Grafik II.3.1 : Dış Borç Stoku ve Vade Ayırımı | |
| Grafik II.3.2 : Dış Borç Stoku Döviz Kompozisyonu | |
| Grafik II.3.3 : Brüt Rezervler ve Kısa Vadeli Borçlar Farkı | |
| Grafik II.4.1 :
Net Dış Varlıklar, Net İç Varlıklar ve Rezerv Para
(X)‘deki Gelişmeler |
|
| Grafik II.4.2 :
Rezerv Para (X) ve Net Dış Varlıklardaki
Yıllık Ortalama Artışlar |
|
| Grafik II.4.3 : Rezerv Para (X)’in Yıllık Değişimi İçindeki Paylar | |
| Grafik II.4.4 :
Merkez Bankası Brüt Rezervleri ve
Net Dış Varlıklardaki Gelişmeler |
|
| Grafik II.4.5 :
Kamuya Açılan Net Nakit Krediler ve
Kamunun Döviz Mevduatındaki Gelişmeler |
|
| Grafik II.4.6 : Reel Para Arzları | |
| Grafik II.4.7 : Para Çarpanı | |
| Grafik II.4.8 : Rezerv Para Çarpanının Bileşenleri | |
| Grafik II.4.9 : Üç Aylık Reel Faiz Oranları | |
| Grafik II.5.1 : Toptan Eşya ve Özel Sektör İmalat Sanayi Fiyatları | |
| Grafik II.5.2 : Dünya Ürün Fiyatları Endeksi (Petrol hariç) | |
| Grafik II.5.3 : Enflasyon Beklentisi ve Etkenleri | |
| Grafik II.5.4 : Ortalama Ham Petrol Fiyatları | |
| Grafik II.5.5 :
TEFE ve Özel İmalat Sanayi Fiyatları Kullanılarak
Hesaplanan Reel Kur Endeksleri |
|
| Grafik II.5.6 : Toptan Eşya ve Tüketici Fiyatları | |
| Grafik III.1.1 : Mevduatın Vadelere Göre Dağılımı | |
| Grafik III.1.2 : Kredilerin Banka Grupları İçindeki Payı | |
| Grafik III.2.1 : Faiz Oranları | |
| Grafik III.2.2
: İMKB Tahvil ve Bono Piyasası Kesin Alım-Satım
Pazarı Faiz Oranları |
|
| Grafik III.2.3 : Kur Sepeti ve TEFE | |
| Grafik III.3.1 : Yıllar İtibariyle Özelleştirme İşlemleri | |
| Grafik III.3.2
: Bileşik Endeks Birikimli Yüzde Getiriler
(4 Ocak-28 Aralık 1999) |
|
| Grafik III.3.3 :
Bileşik Endeks Birikimli Yüzde Getiriler
(4 Ocak-7 Nisan 1999) |
|
| Grafik III.3.4
: Bileşik Endeks Birikimli Yüzde Getiriler
(8 Nisan-11 Ekim 1999) |
|
| Grafik III.3.5
: Bileşik Endeks Birikimli Yüzde Getiriler
(12 Ekim- 28 Aralık 1999) |
|
| Grafik III.3.6
: Bileşik Endeks 20 Günlük Hareketli Ortalama Getiri ve
Risk (4 Ocak-28 Aralık 1999) |
|
| Grafik III.3.7
: Bileşik Endeks Ay İçi Ortalama Günlük Getiri ve
Dalgalanma |
|
| Grafik III.3.8 : Riske Maruz Değer Yüzde Beş Güven Düzeyi | |
EK BİLGİLER
| Gelişmekte Olan Ülkelerin Krizden Çıkmalarının Dünya Ekonomisine Etkilerileri | |
| Petrol Fiyatlarındaki Gelişmelerin Ekonomik Etkileri | |
| Euro’nun İlk Yılı | |
| Küreselleşme, Ticaret ve Bölgesel Bütünleşme | |
| Marmara Depreminin Etkileri | |
| Özel Sektör Yatırımları | |
| Sosyal Güvenlik Sisteminde Değişiklikler ve İşsizlik Sigortası | |
| Marmara Depreminin Kamu Maliyesi Üzerine Etkileri
ve
Ek Vergi Düzenlemeleri |
|
| Alternatif Reel Kur Göstergeleri | |
| Türkiye’de İthalat ve İhracatı Belirleyen Faktörler | |
| Türkiye’de Turizm Gelirlerinin Yapısı | |
| Döviz Kuruna Dayalı İstikrar Programları ve Ülke Deneyimleri | |
| Enflasyonu Düşürme Programı Çerçevesinde Para ve Kur Politikaları | |
| Çekirdek Enflasyon ve Parasal Büyüklüklerle İlişkisi | |
| Enflasyonla Mücadelede Heteredoks Önlemler | |
| Merkez Bankacılığında Yeni Gelişmeler | |
| Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu | |
| Para Politikası Araçları | |
| Parasal Takvim İle Piyasaları Yönlendiren Önemli Gelişmeler |
İSTATİSTİK TABLOLARI
| Tablo 1 : Ekonominin Genel Dengesi (Cari Fiyatlarla) | ||
| Tablo 2 : Ekonominin Genel Dengesi (1994 Fiyatlarıyla) | ||
| Tablo 3 : Gayrisafi Milli Hasıla (Cari Üretici Fiyatlarıyla) | ||
| Tablo 4 : Gayrisafi Milli Hasıla (1987 Üretici Fiyatlarıyla) | ||
| Tablo 5 : Sektörler İtibariyle Sabit Sermaye Yatırımları (Cari Fiyatlarla) | ||
| Tablo
6 : Sektörler İtibariyle Sabit Sermaye Yatırımları
(1994 Fiyatlarıyla) |
||
| Tablo 7 : İmalat Sanayii Kapasite Kullanım Oranı | ||
| Tablo 8 : Sanayi Üretim Endeksi | ||
| Tablo 9 : Başlıca Sanayi Ürünleri Üretimi | ||
| Tablo 10 : Enerji Dengesi (Milyon Ton Petrol Eşdeğeri Olarak “MTPE”) | ||
| Tablo 11 : Seçilmiş Tarım Ürünleri Üretimi | ||
| Tablo 12 : Belediyelerce Verilen Ruhsatnamelere Göre Yeni İnşaat | ||
| Tablo
13 : Belediyelerce Verilen Yapı Kullanma İzin Belgelerine Göre
Yeni İlave veya Kısmen Biten Yapılar |
||
| Tablo 14 : Ulaştırma Hizmetleri | ||
| Tablo 15 : Haberleşme Hizmetleri | ||
| Tablo 16 : İş İsteyenler ve Açık İşler | ||
| Tablo 17 : İmalat Sanayiinde Üretimde Çalışanlar Endeksi | ||
| Tablo
18 : İmalat Sanayiinde Üretimde Çalışılan Saat Başına Nominal
Ücret Endeksi |
||
| Tablo
19 : İmalat Sanayiinde Üretimde Çalışılan Saat Başına Reel
Ücret Endeksi Tablo 19 : Dış Ülkelere Gönderilen İşçiler |
||
| Tablo 20 : Dış Ülkelere Gönderilen İşçiler | ||
| Tablo 21 : Toplu İş Sözleşmeleri | ||
| Tablo 22 : Grevler ve Lokavtlar | ||
| Tablo 23 : Fiyat Endeksleri | ||
| Tablo 24 : Fiyat Endeksleri (Aylık) | ||
| Tablo 25 : Altın Fiyatları | ||
| Tablo 26 : Altın Fiyatları (Aylık Ortalama) | ||
| Tablo 27 : Tarımsal Destekleme Fiyatları | ||
| Tablo 28 : Konsolide Bütçe | ||
| Tablo 29 : İşletmeci KİT’lerin Finansman İhtiyacı (Cari Fiyatlarla) | ||
| Tablo 30 : Fon Kaynak ve Harcamaları (Cari Fiyatlarla) | ||
| Tablo 31 : Konsolide Bütçe Ödenekleri, Harcama ve Gelirleri | ||
| Tablo 32 : İç Borç Stoku | ||
| Tablo 33.A : Parasal Yetkililer-Sektörel Hesaplar | ||
| Tablo 33.P : Parasal Yetkililer-Sektörel Hesaplar | ||
| Tablo 34 : Merkez Bankası-Krediler | ||
| Tablo 35 : Merkez Bankası-Mevduat | ||
| Tablo 36.A : Mevduat Bankaları-Sektörel Hesaplar | ||
| Tablo 36.P : Mevduat Bankaları-Sektörel Hesaplar | ||
| Tablo 37.A : Mevduat Bankaları-Mevduat | ||
| Tablo 37.B : Mevduat Bankaları-Mevduat | ||
| Tablo 38.A : Kalkınma ve Yatırım Bankaları-Sektörel Hesaplar | ||
| Tablo 38.P : Kalkınma ve Yatırım Bankaları-Sektörel Hesaplar | ||
| Tablo 39 : Kalkınma ve Yatırım Bankaları-Krediler | ||
| Tablo 40 : Mevduat Bankaları-Krediler | ||
| Tablo 41 : Bankacılık Sektörü-Yurtiçi Kredi Hacmi | ||
| Tablo 42 : Parasal Sektör Analitik Bilançosu | ||
| Tablo 43 : Merkez Bankası-Analitik Bilanço | ||
| Tablo 44 : İhraç Edilen Menkul Değerler | ||
| Tablo 45 : Uluslararası Rezervler | ||
| Tablo 46 : Dış Ticaret | ||
| Tablo 47 : Uluslararası
Standart Sanayii Sınıflamasına Göre
İhracat (ISIC R3) |
||
| Tablo
48 : Uluslararası Standart Sanayii Sınıflamasına Göre
İthalat (ISIC R3) |
||
| Tablo 49 : Fasıllara Göre İhracat | ||
| Tablo 50 : Fasıllara Göre İthalat | ||
| Tablo 51 : Ülkelere Göre İhracat | ||
| Tablo 52 : Ülkelere Göre İthalat | ||
| Tablo 53 : Geniş Ekonomik Kategorilere (BEC) Göre Dış Ticaret | ||
| Tablo 54 : Dış Ticaret Fiyat Endeksleri | ||
| Tablo 55 : Ödemeler Dengesi | ||
| Tablo 56 : Ödemeler Dengesindeki Bazı Kalemlerin Ayrıntıları | ||
| Tablo 57 : Dış Borç Stoku | ||
| Tablo 58 : Dış Borç Stokunun Dönem Sonu Kurlarıyla | ||
| Döviz Cinslerine Göre Dağılımı | ||
| Tablo 59 : Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat Hesapları | ||
| Tablo 60 : Döviz Tevdiat Hesapları | ||
| Tablo 61 : Orta ve Uzun
Vadeli Dış Borç Ödemeleri
Projeksiyonu (Borçlulara Göre) |
||
| Tablo 62 : Yabancı Sermayeli Şirketlerin Sektörel Dağılımı | ||
| Tablo 63 : Yabancı Sermaye İzinlerinin Yıllara Göre Dağılımı | ||
| Tablo 64 : 1999 Yılı Devlet İç Borçlanma Senetleri İhale Faizleri | ||
| Tablo 65 : 1999 Yılı Devlet İç Borçlanma Senetleri İhalelerinde | ||
| Satılan Miktarlar | ||
| Tablo 66 : Bankalararası Para Piyasası İşlemleri | ||
| Tablo 67 : Döviz ve Efektif Piyasaları İşlemleri | ||
| Tablo 68 : Tartılı Efektif Reel Kur | ||
| Tablo 69 : Sınıflarına Göre Fiili Personel Durumu | ||
| Tablo 70 : TC Merkez Bankası Şube, Temsilcilik ve Bürolar | ||
1999
ALTMIŞSEKİZİNCİ HESAP YILI HAKKINDA
BANKA MECLİSİ’NCE HAZIRLANAN
FAALİYET RAPORU
Saygıdeğer Ortaklar,
Merkez Bankası'nın altmışsekizinci hesap yılı sonuçlarını gösteren 1999 yılı Bilançosu ile Kâr ve Zarar Hesabını inceleme ve onayınıza sunar, Yüksek Kurulunuzu saygı ile selamlarız.
Merkez Bankası işlemlerini incelemeye başlamadan önce 1999 yılındaki ekonomik gelişmeleri gözden geçirmekte yarar görüyoruz. Bu nedenle, incelemenize sunulan Raporda dünya ve Türkiye ekonomisindeki gelişmeler ayrıntılı bir biçimde ele alınmaktadır.
Raporun birinci bölümünde uluslararası ekonomik gelişmeler değerlendirilmektedir. Dünya ekonomisinin başlıca ülke grupları itibariyle incelendiği bu bölümde uluslararası mali piyasalardaki gelişmelere ve ekonomik bütünleşme hareketlerine yer verilmektedir.
Türkiye ekonomisinin irdelenmesine ayrılan ikinci bölümde genel denge, istihdam, kamu maliyesi, ödemeler dengesi ve fiyatlara ilişkin gelişmeler ele alınmıştır. Ayrıca, Merkez Bankası'nca uygulanan para politikası ve 1999 yılındaki parasal gelişmelerin analizi bu bölümün bir diğer konusunu oluşturmaktadır.
Raporun üçüncü bölümünde mali piyasalardaki gelişmeler ele alınmaktadır. Bu bölümde; Merkez Bankası kredileri yanında bankacılık sektöründeki gelişmeler ve Merkez Bankası gözetiminde faaliyet gösteren para ve döviz piyasaları ayrıntılı biçimde incelenmektedir. Menkul kıymet piyasalarındaki gelişmeler de Raporun üçüncü bölümünde yer almaktadır.
Türkiye ve dünyadaki ekonomik gelişmelerin incelendiği bölümlerden sonra, Raporun dördüncü bölümünde Merkez Bankası'nın personel ve idari işleri hakkında bilgi verilmekte, beşinci bölümünde ise 1999 yılı Bilançosu ile Kâr ve Zarar Hesabı açıklanmaktadır. Faaliyet Raporumuzun sonunda, her zaman olduğu gibi, 1999 yılında çıkartılan ekonomik ve sosyal konularla ilgili başlıca yasal ve idari düzenlemeler ile ülke ekonomisi hakkında istatistik tabloları içeren iki bölüm yer almaktadır.