Bankacılık

Bankacılık
Karşılıksız çeklere ilişkin yasak süresi nedir?

Mahkemelerce verilen yasak dışında, bankaların listesinde isim bulunması nedeniyle herhangi bir yasak bulunmamaktadır.

 
Kredi ve kredi kartlarına ilişkin limit ve risk bilgileri, protestolu senet ve karşılıksız çekler ile negatif nitelikli ferdi kredi ve kredi kartı borçlularına ilişkin bilgilere nereden ulaşılabilir ?

Türkiye Bankalar Birliği nezdinde kurulan Risk Merkezi (TBB-RM) 28 Haziran 2013 tarihinde faaliyete geçtiğinden "kredi ve kredi kartlarına ilişkin limit ve risk bilgileri, protestolu senet ve karşılıksız çekler ile negatif nitelikli ferdi kredi ve kredi kartı borçlularına" ilişkin kayıtlar hakkındaki bilgi talepleri bu tarihten itibaren TCMB tarafından karşılanmamaktadır. Bu itibarla TBB-RM'nin Genel Ağ sitesine (www.riskmerkezi.org) başvurulması gerekmektedir.

 
Yasal Faiz Oranı nedir?

Merkez Bankasının, 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'da yer alan kanuni faiz ve temerrüt faizi oranlarını belirleme konusunda herhangi bir yetkisi bulunmamakta, konunun Merkez Bankasıyla bağlantısı, 3095 sayılı Kanunun Merkez Bankası reeskont ve avans faiz oranlarına yaptığı atıftan kaynaklanmaktadır. Diğer taraftan, 3095 sayılı Kanunun 1. maddesinde yapılan değişiklikle Merkez Bankası reeskont faiz oranlarına yapılan atıf 1 Mayıs 2005 tarihi itibarıyla kaldırılmış olup, kanuni faiz oranı 1 Mayıs 2005 tarihinden geçerli olmak üzere yıllık yüzde 12 olarak belirlenmiştir. Bakanlar Kurulunun 19 Aralık 2005 tarih ve 2005/9831 sayılı Kararıyla kanuni faiz oranı 1 Ocak 2006 tarihinden geçerli olmak üzere yüzde 9'a indirilmiştir. Güncel yasal faiz oranına, T.C. Maliye Bakanlığına ait Genel Ağ sitesi www.muhasebat.gov.tr adresi "Mevzuat-Tebliğ-Parasal Sınırlar ve Oranlar Hakkında Genel Tebliği" bölümünde yer alan "Tablo V-Kanuni Faiz ve Temerrüt Faiz Oranları"ndan ulaşılması mümkündür. 3095 sayılı Kanunun 2. maddesinin ikinci fıkrası ile Merkez Bankası avans faiz oranlarına yapılan atıf ise halen yürürlüktedir. 3095 sayılı Kanun ve konuyu düzenleyen ilgili Kanun maddelerinin uygulaması ise T.C. Adalet Bakanlığı'nın görev alanına girmektedir.

Merkez Bankasınca vadesine en çok üç ay kalan senetler karşılığında yapılan reeskont işlemlerinde uygulanan yıllık iskonto oranları ile avans işlemlerinde uygulanan yıllık faiz oranlarına Merkez Bankası Genel Ağ sitesinde Para Politikası/Reeskont ve Avans Faiz Oranları adresinden ulaşılabilmektedir.

 
Merkez Bankasının yayımladığı para ve banka istatistikleri ile Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun (BDDK) yayımladığı istatistikler arasındaki fark nereden kaynaklanmaktadır?

Merkez Bankası para ve banka istatistiklerini, uluslararası istatistik standartlarda (Birleşmiş Milletler Ulusal Hesaplar Sistemi 2008, Uluslararası Para Fonu Parasal ve Finansal İstatistikler El Kitabı 2000) yer alan yerleşiklik tanımı gereği bankaların sadece yurt içi şubelerini kapsayacak şekilde hazırlamaktadır. BDDK ise bankaların yurt dışı şubelerini de istatistiklerine dahil etmektedir.

 
Bankalarca mevduat hesaplarına uygulanan hesap işletim ücretleri, havale işlem ücreti, masraf ve komisyonlar, çek tahsil ücretleri, ferdi kredi kartı yıllık üyelik ve kullanım ücretleri vb TCMB tarafından mı belirlenmektedir?

Merkez Bankasının bu tür ücret, masraf ve komisyonların düzenlenmesi ve belirlenmesi konusunda bir görevi bulunmamaktadır. 9 Aralık 2006 tarih ve 26371 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Mevduat ve Kredi Faiz Oranları ve Katılma Hesapları Kâr ve Zarara Katılma Oranları ile Kredi İşlemlerinde Faiz Dışında Sağlanacak Diğer Menfaatler Hakkında 2006/1 sayılı Merkez Bankası Tebliğinin Kredi Faiz Oranları ve Sağlanacak Diğer Menfaatler başlıklı 4. maddesi ile düzenleme altına alınan husus sadece bankalarca kredi işlemlerinde faiz dışında sağlanacak diğer menfaatlere ve tahsil olunacak masraflara ilişkin olup, bunun dışında kalan ücret, komisyon ve masraflarla ilişkisi bulunmamaktadır.

Dolayısıyla banka ile hesap sahibi arasında Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu hükümlerine uygun olarak yapılacak sözleşmeler çerçevesinde ele alınması gereken bu tür ücretlere ilişkin anlaşmazlıklarla ilgili başvuruların, T.C. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Tüketicinin ve Rekabetin Korunması Genel Müdürlüğüne ve/veya Türkiye Bankalar Birliği Genel Sekreterliği Müşteri Şikayetleri Hakem Heyetine yapılması gerekmektedir.

 
Zamanaşımı nedeniyle bankalarca Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF)'nun hesaplarına devredilen tutarlar için nereye başvurulmalıdır?

Yürürlükteki 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ve bu Kanun'dan önce yürürlükte bulunan 25 Nisan 1985 tarih, 3182 sayılı ve 18 Haziran 1999 tarih, 4389 sayılı bankalar kanunlarının zamanaşımına ilişkin hükümleri uyarınca, bankalar nezdindeki her türlü mevduat, katılım fonu, emanet ve alacaklardan hak sahibinin en son talep, işlem veya herhangi bir şekilde yazılı talimatı tarihinden başlayarak 10 yıl içinde aranmayanlar zamanaşımına tabi olup, zamanaşımına uğrayan tutarlar Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'na (TMSF) gelir kaydedilmek üzere bankalarca Fonun TCMB nezdindeki hesaplarına devredilmektedir. Ancak, ergin (reşit) olmayanlar adına ve yalnızca bunlara ödeme yapılmak kaydıyla açtırılan hesaplarda zamanaşımı süresi, kişinin ergin olduğu tarihte işlemeye başlamaktadır.

5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun zamanaşımı maddesinin uygulamasına ilişkin yönetmelik gereğince bankalar, bir takvim yılı içinde zamanaşımına uğrayan ve tutarı 50 Türk lirası ve üzerindeki her türlü mevduat, katılım fonu, emanet ve alacakların hak sahiplerini, başvuruda bulunmadıkları takdirde hesaplarının Fona devredileceği hususunda, izleyen takvim yılının ocak ayı sonuna kadar iadeli taahhütlü mektupla uyarmak zorundadır. Söz konusu mevduat, katılım fonu, emanet ve alacaklar ile tutarı 50 Türk lirasının altındaki her türlü mevduat, katılım fonu, emanet ve alacaklar şubat ayının başından itibaren bankanın kendi Genel Ağ sitesinde liste halinde üç ay müddetle ilan edilir. Banka, söz konusu listelerin kendi Genel Ağ sitesinde ilan edildiği hususunu, şubat ayının on beşinci gününe kadar ülke genelinde yayım yapan tirajı en yüksek iki gazetede iki gün süreyle ilan eder. Genel Ağ sitelerinde ilan edilen listeler, bankalar tarafından eşzamanlı olarak ayrıca Fona gönderilir. Fon bu listeleri nisan ayının sonuna kadar konsolide edilmiş olarak kendi Genel Ağ sitesinde yayımlar.

İlan edilen zamanaşımına uğramış her türlü mevduat, katılım fonu, emanet ve alacaklardan mayıs ayının on beşinci gününe kadar hak sahibi veya mirasçıları tarafından aranmayanlar, faiz ve kâr payları ile birlikte mayıs ayı sonuna kadar Fonun TCMB nezdindeki hesaplarına devredilir. Bankalar, bu durumu, hak sahiplerinin kimlik bilgileri, adresleri ve haklarının faiz ve kâr payları ile birlikte ulaştıkları tutarlar gösterilmek suretiyle düzenlenecek bir liste ile devir tarihinden itibaren bir hafta içinde Fona bildirmekle yükümlüdür. Devir listeleri Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına gönderilmediğinden ve yetkili kurum TMSF olduğundan zamanaşımına ilişkin yapılacak başvuruların anılan Fona yapılması gerekmektedir.

 
Mevduat faiz oranlarına nasıl ulaşabilirim?

Bankaların azami mevduat faiz oranlarına Bankamızın Genel Ağ sitesinde veriler/bankacılık verileri/azami mevduat faiz oranları adresinden ulaşılabilir. Kıdem tazminatlarının hesaplanmasında da söz konusu bağlantıdan ulaşılan azami TL mevduat faiz oranları kullanılmaktadır.

Bankalarca, Bankamıza bildirilen azami mevduat faiz oranları bankaların mevduat kabulünde uygulayabilecekleri azami ( en yüksek ) oranlar olup, şubelerinde veya Genel Ağ aracılığı ile ilan ettikleri ve fiilen uyguladıkları faiz oranları ile farklılık gösterebilmektedir. Dolayısıyla, bankalar Bankamıza bildirdikleri söz konusu azami faiz oranlarını geçmemek kaydıyla, farklı tutar ve vadedeki mevduat hesaplarına müşteri bazında farklı faiz oranları uygulayabilmektedirler.

Bankalarca Türk lirası, Amerikan doları ve euro cinsinden açılan vadeli hesaplara uygulanan faizlerin ağırlıklı ortalamaları ise TCMB Genel Ağ sitesinde yer alan Veriler-Bankacılık Verileri altında "Ağırlıklı Ortalama Mevduat Faiz Oranları" adıyla yayımlanmaktadır. Faiz oranları sektörün ağırlıklı ortalama faiz oranları olup, ilgili ay sonuna kadar açılmış olan (stok) mevduat tutarlarının müşteri bazında her bir mevduata uygulanan faiz oranları ile ilişkilendirilmesi ve yıl bazına getirilmesiyle hesaplanmaktadır.

 
Yabancı para cinsinden (döviz) borçları ödemelerinin gecikmesi halinde uygulanacak faiz oranlarına nasıl ulaşabilirim?

3095 Sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un 4/a maddesi hükmü uyarınca, sözleşmede daha yüksek akdi veya gecikme faizi kararlaştırılmadığı hallerde, yabancı para borcunun faizi olarak devlet bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranının uygulanması gerekmektedir. Söz konusu faiz verilerine Bankamızın Genel Ağ sitesinde veriler/bankacılık verileri/azami mevduat faiz oranları adresinden ulaşılabilir.

 
Kredi faiz oranlarına nasıl ulaşabilirim?

Bankalarca TL üzerinden açılan tüketici kredisi alt kalemlerinden nakit, taşıt ve konut kredisi ile ticari kredi ağırlıklı ortalama faiz oranları, Merkez Bankası Genel Ağ sitesi Elektronik Veri Dağıtım Sistemi'nde (EVDS) evds.tcmb.gov.tr yer alan Para-Banka Verileri altında "Bankalarca TL Üzerinden Açılan Kredilere Uygulanan Ağırlıklı Ortalama Faiz Oranları" adıyla yayımlanmaktadır. Faiz oranları sektörün ağırlıklı ortalama faiz oranları olup, ilgili hafta içinde banka bazında fiilen kullandırılan kredi tutarlarının kredi türleri itibarıyla müşteri bazında her bir krediye uygulanan faiz oranları ile ilişkilendirilmesi ve yıl bazına getirilmesiyle hesaplanmaktadır.

 
Kredi Kartı Kanunu çerçevesinde Merkez Bankasının görevi nedir?

1 Mart 2006 tarihinde yürürlüğe giren 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu’nun 26. maddesi ile, kredi kartı işlemlerinde uygulanacak azami akdi ve gecikme faiz oranlarının Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca belirlenmesi ve belirlenen oranların üç ayda bir açıklanması hükmü getirilmiştir. Merkez Bankasına verilen yetki ile bankaların kredi kartlarına uyguladıkları faiz oranlarının büyük farklılıklar göstermelerinin ve bazı bankaların sektör ortalamalarının oldukça üzerinde faiz uygulamalarının önüne geçilmesi ve makul düzeylerde faiz oluşumuna ortam hazırlanması amaçlanmıştır.

Bu itibarla TCMB, bankalarca kredi kartlarına uygulanacak azami akdi ve gecikme faiz oranlarını 2 Nisan 2006 tarihinden itibaren üç aylık dönemler itibarıyla belirlemekte olup, bankalar bu oranları geçmemek üzere kredi kartlarına uygulayacakları faiz oranlarını serbestçe belirlemektedirler.

 
Bankalarca kredi kartı işlemlerinde uygulanacağı bildirilen en yüksek akdi faiz ve gecikme faiz oranlarına nasıl ulaşabilirim?

Kredi kartı piyasasında rekabetin ve şeffaflığın artırılması ve kredi kartı kullanıcılarının bilgilendirilmesi amacıyla, nakit çekilişler de dahil olmak üzere, bankalarca kredi kartı işlemlerinde uygulanacağı bildirilen en yüksek akdi faiz ve gecikme faiz oranları, 5 Nisan 2006 tarihinden itibaren TCMB Genel Ağ sitesinde veriler/bankacılık verileri bölümünde banka bazında yayımlanmaktadır.

 
İhracat Reeskont Kredisi Nedir, Nasıl Kullandırılmaktadır, Merkez Bankası Bilançosunda Nasıl Yer Almaktadır?

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu'nun 45. Maddesine istinaden çıkarılan Reeskont düzenlemeleri çerçevesinde firmalarca döviz üzerinden düzenlenmiş azami 240 gün vadeli senetlerin aracı bankalarca reeskonta getirilmesi karşılığında Bankamız tarafından ihracat reeskont kredisi kullandırılmaktadır.

İhracat reeskont kredileri senette belirtilen döviz tutarının, kredinin kullandırıldığı tarihte ilan edilen kurdan Türk lirası karşılığının bankalar aracılığıyla firmalara ödenmesi suretiyle kullandırılmaktadır. Kredilerin vadesinde geri ödemesi ise döviz olarak gerçekleştiğinden Bankamız döviz rezervlerine önemli ölçüde katkı sağlanmaktadır. Kredilerin ağırlıkla sekiz ay, kısmen dört ay ve daha kısa vadelerde kullandırılması nedeniyle, rezervlere olan katkı kredinin vadesine göre gerçekleşmektedir.

İhracat reeskont kredisi kullandırıldığında Bankamız bilançosunun aktifinde “Krediler” başlığı altında “İç Krediler” kaleminde “Reeskont Kredileri (Yabancı Para)” kalemi, pasifinde ise “Mevduat” başlığı altında “Bankacılık Sektörü Mevduatı” kaleminde “Yurt İçi Bankalar (Türk lirası)” kalemi artar. Analitik bilançoda ise; aktifte “İç Varlıklar” başlığı altında “Bankacılık Sektörüne Açılan Nakit Krediler”, pasifte “Merkez Bankası Parası” başlığı altında “Rezerv Para” kaleminde “Bankalar Mevduatı” kalemleri artar. İhracat reeskont kredilerinin dönüşünde bilançonun aktifinde “Yurt Dışı Bankalar” kalemi artarken, “Krediler-İç Krediler-Reeskont Kredileri (YP)” kalemi azalır. Analitik bilançoda ise aktifte “Dış Varlıklar” kalemi artarken, “İç Varlıklar kaleminde Bankacılık Sektörüne Açılan Nakit Krediler” kalemi azalır.

 

 
TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI İdare Merkezi Anafartalar Mah. İstiklal Cad. No:10 06050 Ulus Altındağ Ankara Telefon : (+90 312) 507 50 00 | Faks : (+90 312) 507 56 40