IBAN

IBAN
IBAN (Uluslararası Banka Hesap Numarası - International Bank Account Number) nedir?

IBAN, bankalardaki mevcut müşteri hesaplarının yerine kullanılacak olan ve para transferlerinin hızlı, hatasız ve az maliyetle gerçekleştirilmesi amacıyla belirli bir standarda göre oluşturulan uluslararası banka hesap numarasıdır.

IBAN'a ilişkin söz konusu standarda göre, ülke genelinde standart uzunlukta ve yapıda bir banka müşteri hesap numarası oluşturulması gerekmektedir. Her ülkenin IBAN numarası uzunluğu farklı ancak en fazla 34 karakterden oluşmaktadır. Bugün Avrupa Birliği ülkelerinin yanı sıra birçok ülkede de IBAN kullanılmaktadır.

 
IBAN'ın amacı nedir?

IBAN'ın amacı, bankalardaki her bir müşteri hesap numarasını uluslararası ölçekte tanımlamak suretiyle, para transferlerinin hatasız ve hızlı bir şekilde gerçekleşmesini sağlamaktır.

 
IBAN'ın yararı nedir?

IBAN kullanılmadığında, hesap numaralarında belli bir standart olmadığı için numaranın doğruluğundan emin olunamamaktadır. Hatalı yazılan hesap numarası sonucunda para transferi işleminin gerçekleşmemesi veya yanlış hesaba gönderilmesi durumunda hatayı düzeltmek zaman almakta ve ek maliyetlerin oluşmasına neden olmaktadır.

Ancak, IBAN ile hesap numaraları belli bir standarda göre düzenlendiğinden ve bankalarca matematiksel olarak kontrol edilmesi zorunlu olduğundan para transferlerindeki söz konusu hatalar en aza indirilmektedir.

 
Türkiye'de IBAN kullanımı konusunda bir düzenleme mevcut mudur?

2008/6 Sayılı Uluslararası Banka Hesap Numarası Hakkında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Tebliği 10 Ekim 2008 tarih, 27020 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmış olup, Tebliğ 19 Aralık 2009 tarih ve 27437 sayılı, 22 Aralık 2011 tarih ve 28150 sayılı, 21 Aralık 2012 tarih ve 28504 sayılı Resmi Gazeteler'de yayımlanan Uluslararası Banka Hesap Numarası Hakkında Tebliğ’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğler ile değiştirilmiştir.

Söz konusu Tebliğ’e, TCMB Genel Ağ sitesindeki (www.tcmb.gov.tr) Banka Hakkında/ Kanun ve Mevzuat/ Bankacılık ile İlgili Mevzuat bölümünden ulaşılması mümkün bulunmaktadır.

 
Türkiye'de IBAN'ın yapısı

Türkiye'de bankalar tarafından müşterilere verilecek IBAN, yalnızca bir hesabı işaret eder ve 26 sayısal/alfabetik karakterden oluşur. IBAN Türkiye formatı ayrıca ülkelerin IBAN formatlarını tescile yetkili kuruluş olan SWIFT'in Genel Ağ sitesinde de (www.swift.com) yer almaktadır.

 

TR XX YYYYY 0 ZZZZZZZZZZZZZZZZ
Ülke Kodu Kontrol Basamakları Banka Kodu Rezerv Alan 16 Basamaktan oluşan hesap numarası

 

 

Ülke Kodu, 2 büyük harften oluşur, Türkiye için TR kullanılır.
Kontrol Basamakları, 2 basamaklı rakamdan oluşur ve IBAN'ın doğrulanması işleminde kullanılır. Banka Kodu, 5 basamaklı rakamdan oluşur. 5 basamaktan oluşmayan banka kodları sağa dayalı yazılır ve başına sıfır eklenerek 5 basamaklı hale getirilir.
Rezerv Alan, tek basamaklı rakamdan oluşur. Değiştirilinceye kadar 0 kullanılır.
Hesap Numarası, 16 basamaklı büyük harf ve/veya rakamdan oluşur.

 

 
IBAN'a geçiş süreci nasıldır?

Uluslararası Banka Hesap Numarası Hakkında Tebliğ ile IBAN kullanımında kademeli bir geçiş süreci gerçekleştirilmiştir. Buna göre;

10 Ekim 2008 tarihinden itibaren;

Bankalar müşterileri için IBAN üretmek ve hesap sahiplerine bildirmek zorundadırlar.

1 Ocak 2009 tarihinden itibaren;

Bankaların mevcut uygulamalarında müşterileri için düzenledikleri ve üzerinde hesap numarası bulunan tüm belgelerde IBAN'ı göstermeleri gerekmektedir.
Müşterilerin Avrupa Ekonomik Alanı’nda yer alan ülkelerdeki herhangi bir hesaba yapacakları para transferlerinde alıcıya ait IBAN'ı bankalarına bildirmeleri gerekmektedir.
Bankaların ise söz konusu IBAN'ı doğrulaması ve kullanması zorunludur.

1 Ocak 2010 tarihinden itibaren;

Bankaların yurt içi ve yurt dışından gelen ve alıcı hesap numarası IBAN olarak belirtilen para transferlerinde IBAN'ı doğrulaması, giden transferlerde ise göndericiye ve alıcıya ait IBAN'ı kullanmaları gerekmektedir.
Müşteriler yurt içinde yapacakları para transferlerinde alıcıya ait IBAN'ı bildirecek, bankalar ise söz konusu IBAN'ı doğrulayacak ve kullanacaklardır.

 

 
Her banka müşterisinin IBAN'ı var mıdır?

Evet, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca hazırlanan IBAN Tebliği gereğince Türkiye'deki tüm bankalar müşterilerinin para hareketine konu olan mevcut hesapları için IBAN üretmiş durumdadırlar.

 
IBAN'ımı nasıl öğrenebilirim?

Müşteriler, mevcut hesap numaraları yerine kullanılacak olan ve kendi bankasınca üretilmiş olan IBAN'ı hesaplarının bulunduğu banka şubesinden veya bankaların Genel Ağ sitelerinden temin edebilirler.

 
IBAN nasıl kullanılacaktır?

1. Her banka, müşterisinin para transferine konu hesabı için IBAN'ı üretmiş durumdadır ve müşterisine bildirir.

2. Parayı alacak olan kişi (ALICI) kendi hesap numarasına ait IBAN'ı parayı gönderecek olan kişiye (GÖNDERİCİ) bildirir.

3. Gönderici, alıcının IBAN'ını kendi bankasına bildirir ve para transfer emrini verir.

4. Göndericinin bankası bu IBAN'ı doğrular ve alıcının IBAN'ına para transferini gerçekleştirir.

 
Avrupa ülkelerinde IBAN yapısı nasıldır?

Bazı Avrupa ülkelerindeki IBAN yapısı aşağıda gösterilmektedir.

 

Ülke Uzunluk IBAN Yapısı
Almanya 22 DE89 3704 0044 0532 0130 00
Fransa 27 FR14 20041 01005 0500013M026 06
Belçika 16 BE68 5390 0754 7034
İngiltere 22 GB29 NWBK 6016 1331 9268 19
Avusturya 20 AT61 1904 3002 3457 3201
Hollanda 18 NL91 ABNA 0417 1643 00
Bulgaristan 22 BG80 BNBG 9661 1020 3456 78
Romanya 24 RO49 AAAA 1B31 0075 9384 0000

 

 
Bankalar ne yapacak?

Türkiye'de faaliyet gösteren bankalar, müşterilerinin para transferine konu her bir hesabı için ayrı IBAN üretecek ve hesap sahiplerine bildirecektir. Ayrıca IBAN kullanımını sağlayacak teknik altyapıyı hazırlayacaklardır.

 
Banka müşterileri ne yapacak?

Para transferine konu hesabı olan her müşteri IBAN'ını almak için hesabının bulunduğu bankaya başvuracaktır. IBAN'ını alan müşteri kendisine yapılacak para transferlerinde kullanılmak üzere hesap numarası olarak IBAN'ını göndericiye bildirecektir.

Para transferi yapacak olan müşteriler, transferi gerçekleştirmeden önce alıcının IBAN'ını bankalarına bildireceklerdir. Alıcının IBAN'ının bilinmediği durumlarda ise bankalarına işlem bazında beyan vermek suretiyle transferi gerçekleştirebileceklerdir.

 

 
IBAN doğrulaması nedir?

IBAN doğrulaması, IBAN'ın ISO 13616 no.lu standarda göre uygun formatta oluşturulup oluşturulmadığını kontrol eden bir uygulamadır. Bir başka ülkeye veya bankaya para transferi yapmak isteyen bir müşteri, alıcının IBAN'ını gönderici bankaya verdiğinde, transfer yapılmadan önce alıcının IBAN'ı gönderici banka tarafından kontrol edilir. IBAN yanlış ise para karşı bankaya gönderilmez ve yanlış işlem engellenir.

Para transferinden önce yapılan IBAN doğrulaması sadece geçerli bir IBAN kullanıldığını göstermekte, kişi ile hesap numarasını eşleştirmemektedir.

 
Yurt dışındaki hangi ülkelere para gönderirken IBAN kullanmak zorundayım?

1 Ocak 2009'dan itibaren Avrupa Ekonomik Alanı'nda yer alan Avrupa Birliği üyesi ülkeler ile İzlanda, Lihtenştayn ve Norveç'e para gönderirken IBAN kullanmak zorunludur.

 
Yabancı para (döviz) göndermek istediğimde de IBAN kullanmalı mıyım?

Türk lirası veya yabancı para tüm hesaplara yapılacak transferlerde IBAN kullanılması gerekmektedir.

 
Bankanın bir şubesinden diğer şubesine para gönderirken IBAN kullanmak zorunda mıyım?

1 Ocak 2010 tarihinden itibaren IBAN'sız yurt içi ve yurt dışına para transferi yapılamayacağından, eski hesap numaralarının tamamı IBAN'a dönüşecek, dolayısıyla bankanın bir şubesinden diğer şubesine para transferi yapılırken IBAN kullanmak gerekecektir.

 
Kredi kartı ödemelerimi yaparken IBAN kullanmalı mıyım?

Kredi kartı hesaplarına IBAN verilmediğinden, kredi kartı numarasına yapılan transferlerde IBAN kullanılmamaktadır.

 
Yatırım hesaplarına IBAN verilmesi zorunlu mudur?

Yatırım hesabı para hareketine konu ise bu hesap için IBAN üretmek gerekmektedir.

 
Elektronik Fon Transferi (EFT) ile havale yaparken (para gönderirken) IBAN kullanmalı mıyım?

Hesaba (alıcının hesap numarasının bulunduğu durumda) para göndermek istendiğinde alıcının IBAN'ı kullanılmalıdır.

 
İsme havalede IBAN gerekli midir?

İsme (alıcının hesap numarasının bulunmadığı durumda) para göndermek istendiğinde herhangi bir hesap numarasına ihtiyaç duyulmadığından IBAN kullanılmayacaktır.

 
Para göndermek istediğim kişinin IBAN'ını öğrenemiyorsam ne yapmalıyım?

Para transferi yapmak istediğiniz kişinin IBAN'ını öğrenemiyorsanız, transferi gerçekleştirmeden önce alıcının IBAN'ını bilmediğinize ilişkin işlemin yapıldığı kanalın niteliğine uygun beyan vermeniz gerekmektedir.

 
TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI İdare Merkezi Anafartalar Mah. İstiklal Cad. No:10 06050 Ulus Altındağ Ankara Telefon : (+90 312) 507 50 00 | Faks : (+90 312) 507 56 40