Avrupa Birliğinde (AB) 1 Ocak 1999 tarihinde 11 üye ülkenin katılımıyla Ekonomik ve Parasal Birliğin (EMU) başlaması ve Avrupa Tek Parası Euronun yürürlüğe girmesine ilişkin olarak Bankamızca, özellikle ticari bankalar başta olmak üzere mali kesimde koordinasyonun sağlanması, bilgi alışverişinde bulunulması ve sektörün konu ile ilgili gereksinimlerinin saptanması amacıyla koordinasyonu ve sekreteryası Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü, Avrupa Birliği ile İlişkiler Müdürlüğünde olan "Euro Projesi" başlatılmış ve bu proje çerçevesinde aşağıdaki faaliyetler gerçekleştirilmiştir;

• 18 Ekim 1998 tarih ve 23497 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve 1 Ocak 1999 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiş olan 98/4 sayılı Bankamız genelgesi ile 1-M Sayılı Bankamız Genelgesinin “Konvertible ve Non-Konvertible Dövizler” başlıklı bölümünün 1. Maddesinde yer alan, Merkez Bankasınca alım-satım konusu yapılan dövizlere “EURO (EUR)” döviz cinsi eklenmiş, Avrupa Hesap Birimi ECU ise Bankamızca alım-satım konusu yapılan dövizler arasından çıkarılmıştır.

• Zorunlu Döviz ve Efektif Devirleri ve Satışlarına İlişkin Düzenleme

• Mevduat Munzam Karşılıklarına İlişkin Düzenleme

20 Kasım 1998 tarih, 23529 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 98/1 No.lu Mevduat Munzam Karşılıkları Hakkında Tebliğ ile 96/1 No.lu Tebliğin 3 üncü maddesinin 2'nci fıkrası değiştirilerek, Euro cinsinden açılan döviz tevdiat hesapları için munzam karşılık tesis edilmesi imkanı getirilmiştir. Buna göre, 8 Ocak 1999 tarihli munzam karşılık cetvelinde başlamak üzere Döviz Tevdiat munzam karşılık cetvellerinde görülen ABD doları, İsviçre frangı döviz tevdiat hesapları için kendi döviz cinsinden, Euro, Alman markı, Fransız frangı, Hollanda florini, Avusturya şilini, İtalyan lireti, Belçika frangı, Fin markkası, İspanyol pesetası, Portekiz esküdosu, İrlanda lirası ve Lüksemburg frangı üzerinden açılan döviz tevdiat hesapları için Euro veya Alman markı veya Fransız frangı veya Hollanda florini üzerinden, bunların dışında kalan diğer döviz cinsleri üzerinden açılan döviz tevdiat hesapları için de cetvel düzenleme tarihinde geçerli Bankamız çapraz kurları uygulanmak suretiyle hesaplanacak ABD doları üzerinden, munzam karşılık tesis edilmesi öngörülmüştür.

• Umumi Disponibiliteye İlişkin Düzenleme

18 Kasım 1998 tarih ve 23527 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve I-M Sayılı Bankamız Genelgesinin "Döviz Pozisyon Yönetimi ve Bilgi Verme" başlıklı 7'nci maddesinin A bölümünün "2-Döviz Pozisyon Oranı" bölümünün ilk paragrafı değiştirilerek, Döviz Pozisyon Oranı, bankalar ve özel finans kurumlarının ABD doları, Euro dahil EMU’ya katılan üye ülke paralarının Euro karşılıkları toplamı, altın dahil diğer konvertibl paraların ABD doları karşılıkları toplamı üzerinden her bir kategori itibariyle ve ayrıca bunların toplam ABD doları karşılıkları üzerinden döviz ve altın mevcutları ile döviz ve altın alacakları toplamının, döviz ve altın borçları toplamına bölünmesi suretiyle bulunması esası getirilmiştir.

• Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat ve Süper Döviz Hesaplarına İlişkin Düzenlemeler

• Söz konusu hesapların açılmasına ilişkin esaslar I/M Sayılı Bankamız Genelgesinde belirlenmektedir. Bu bağlamda, 21 Aralık 1998 tarih, 23560 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 98/7 sayılı Bankamız Genelgesi ile "Euro", Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat Hesabı ve Süper Döviz Hesabı açılabilen döviz cinslerine dahil edilmiştir.

• Özel Finans Kurumlarının Blokaj Tesisine İlişkin Düzenleme

Trans-European Automated Real-time Gross-settlement Express Transfer (TARGET) sistemi, Avrupa Merkez Bankası (ECB) para politikaları çerçevesinde EMU sürecine katılan ve katılmayan AB’ye halen üye 15 ülkenin ulusal Gerçek Zamanlı Toptan Ödeme Sistemlerinin (RTGS), ECB-RTGS’nin de bağlı bulunduğu bir ödeme sistemleri ağı üzerinden Euro cinsinden ödemeler yapmalarını sağlamak üzere tasarlanmış ve 1 Ocak 1999 tarihinden itibaren sistem çalışmaya başlamıştır.

Bankamız Elektronik Fon Transfer (EFT-RTGS) sistemi ülkemizdeki bankalararası Türk lirası fon transferlerinin ve bu transferlere ait mutabakatın elektronik olarak gerçek zamanlı yapılması ve böylece bankalararası ödemelere sürat ve güvenlik kazandırılması amacıyla kurulmuştur.

Kuruluşundan itibaren finans sektöründe benimsenerek tüm bankalararası para transferlerini kapsayan bir yapıya ulaşmış bulunan sistemde, yeni bir geliştirme yapılması planlanmış ve kısaca EFT2 adı verilen EFT 2. Nesil ve Elektronik Menkul Kıymet Transfer Sistemi (EMKT) projeleri çalışmalarına başlanmıştır.

Sonuç olarak Bankamızın ECB ile muhabir ilişkilerinin kurulması ve dünya standartlarına uygun olan ülkemiz EFT-RTGS sisteminin TARGET’a bağlantı olanaklarının yaratılması açısından ECB ile temasa geçilmiştir.

• Euro ile birlikte, Döviz ve Efektif Piyasaları, Uluslararası Menkul Kıymet İşlemleri, Depo ve Arbitraj İşlemleri, Muhabir Hesapları İzleme İşlemleri, Yurtdışı Efektif Sevkiyatı ile ilgili program ve raporlarda gerekli değişiklikler yapılmıştır.
• İlan edilen günlük kur bilgisini kütüğe yükleyen program, kurları listeleme programı, kur görüntüleme programı düzeltilmiştir.
• Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat Hesapları ve Süper Döviz Hesapları için Euro hesap açma, kapama ve faiz işlemleri ile gerekli programlar hazırlanmıştır.
• Arbitraj işlemleri, kredi mektupları, refakat mektupları ve süper hesap cüzdanı için programlar hazırlanmıştır.
• Euro yeni bir döviz kodu olarak muhasebe sistemimizde tanımlanmıştır.
• Euronun kullanılmaya başlanması ile Muhasebe Bilişim Sisteminde gerekli hesaplar tesis edilmiştir.

• Bankamız nezdinde hesap açılacak dövizler arasına "Euro"nun eklenmiş olması nedeniyle;

• Almanya adresli hesap sahipleri için sarı renkli Euro Kredi Mektuplarının,

• Almanya dışı adresli hesap sahipleri için mor renkli Euro Kredi Mektuplarının,

• Süper Döviz Hesap sahipleri için Euro Süper Döviz Hesap Cüzdanlarının basımı yaptırılmıştır.

• Euro Hesaplarının Tanıtımı

• Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat Hesabı ve Süper Döviz Hesabı açılabilen yabancı para cinslerine "Euro"nun dahil edildiği ve hesapların nasıl açtırılabileceği ile mevcut hesapların hesap sahiplerince istendiği takdirde "Euro"ya dönüşümlerinin nasıl yaptırılabileceği konularında hesap sahiplerini bilgilendirmek amacıyla:

• 7 Haziran 1999 tarihi itibariyle nezdimizde Euro üzerinden 55 adet 1.689.361 EUR tutarında Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat Hesabı, 200 adet 11.150.094 EUR tutarında Süper Döviz Hesabı açılmıştır.

• Euroya geçiş döneminde, EMU’ya üye 11 ülkedeki muhabir hesaplarımızın takibi ile ilgili olarak söz konusu ülkelerdeki muhabirlerimiz nezdinde ulusal para birimlerine ek olarak Euro cinsinden döviz hesapları açılmıştır.
• Muhabirlerden gelen talepler doğrultusunda, Euro hesapları açılmış olup, Euro ve ulusal döviz cinsinden olmak üzere iki hesap bulundurmak istemeyen ve sorunların sıklıkla karşılaşıldığı muhabirlerimiz nezdinde, ulusal döviz cinslerinden bazı hesaplar kapatılmıştır.
• 4 Ocak 1999 tarihinden itibaren Euronun uluslararası piyasalarda kullanılmaya başlanmasıyla birlikte, Bankamızca yapılmakta olan depo ve arbitraj (alım-satım) işlemlerine Euro da ilave edilmiştir.
• 4 Ocak 1999 tarihinden itibaren yurt dışından yapılan efektif alım ve satımlarında EMU-11 ülkelerinin para birimleri için Euro cinsinden kotasyon alınmaya başlanmış ve işlemlerin döviz karşılıkları Euro cinsinden ödenmiş ya da tahsil edilmiştir.
• Her gün saat 15.00'de ilan edilen gösterge niteliğindeki Bankamız kur bülteninde 31 Aralık 1998 tarihinden itibaren ECU'nun yerini Euro almıştır. Ayrıca Euroya dahil 11 ülkenin para biriminin ABD doları karşılıklarının ilanına son verilerek Euronun ABD doları karşılığı ve Euroya dahil ülke paralarının Euroya dönüşüm kurları eklenmiştir.
• Bankalar, Bankamız nezdinde Euro cinsinden İki Gün İhbarlı Döviz Tevdiat Hesabı açmaya başlamışlardır.
• 29 Aralık 1998 tarihli Bankamız talimatı çerçevesinde 31 Aralık 1998 tarihinden itibaren Euro üzerinden gelen döviz havaleleri karşılığında, söz konusu 11 ulusal para cinsi üzerinden döviz veya efektif talep edilmesi halinde veya bu dövizlerin Euroya veya birbirlerine döviz olarak dönüşümünün talep edilmesi durumunda Bankamızın döviz alış kurlarının uygulanmasına başlanmıştır.

• ECB’nin, ulusal merkez bankalarının yardımı ile ulusal yetkililerden veya doğrudan ekonomik ajanlardan gerekli istatistiki bilgiyi toplayan, gerçek raporlama popülasyonunu ve raporlama koşullarını tanımlayan, 1 Aralık 1998 tarihinde yayımlanan ve 1 Ocak 1999 tarihinde yürürlüğe giren Tüzüğü incelenmiştir.
• Parasal ve mali istatistikler açısından AB ile ilgili mevzuatın incelenmesi ve derlenmesi çalışmalarına başlanmıştır.
• AB'nin Konsey/Komisyon kararları, tüzükleri ve talimatlarının ve bunlarla ilgili değişikliklerin yayınlandığı "Official Journal" internetten günlük olarak takip edilmeye ve konuyla ilgili olanları derlenmeye başlanmıştır.
• İstatistiki bilgilerin elektronik ortamda aktarılmasında güvenilirlik ve koruma sağlama açısından uygulanması gereken veri denetim sistemlerini tanımak açısından, AB’de uygulanan sistemler ve bu konudaki mevzuat incelenmektedir.
• Bankaların Aylık Döviz Vaziyeti Raporlamasının hazırlanmasında ortaya çıkan tereddütlerin giderilmesi amacıyla EUR/USD çapraz kurundan Parasal Birliğe katılan ülkelerin ulusal paralarının ABD doları ile olan çapraz kurlarının nasıl hesaplanacağı konusunda bankalar bilgilendirilmiştir.

• Bankamızca başlatılan Euro Projesi çerçevesinde mali kesimde koordinasyonun sağlanması amacıyla kamu ve özel sektör bankalarıyla Mayıs 1997 tarihinde başlatılan toplantılara 1999 yılında da devam edilmektedir.
• Bankamızın başkanlığını yaptığı AB Koordinasyon Kurulu "Ekonomik ve Parasal Birliğin Kuruluşu ve Etkilerini İzleme" başlıklı 12. Alt Komite toplantıları 1998 yılı içinde yapılmıştır ve 12. Komite olarak hazırlanan rapor ilgili Bakanlıkça bastırılıp dağıtılmıştır.

• 1998 yılının başından itibaren Bankamızda Euro ile ilgili eğitim çalışmaları başlatılmıştır. Bu çerçevede eğitim programına eğitimci olarak katılan Bankamız mensupları Almanya'nın bu konudaki deneyimlerinden yararlanmak amacıyla Parasal Birlik konusunda hazırlıkları bulunan Bundesbank, Avrupa Para Enstitüsü, ECB, Dresdner Bank, Deutsche Bank ve Commerzbank yetkilileriyle Frankfurt'ta görüşmeler yapmışlardır.
• AB’de 1 Ocak 1999 tarihinde başlayan Parasal Birlik konusunda Bankalar Birliği Koordinasyonunda Bankamız yetkililerinin konuşmacı olarak katıldığı bir seminerler dizisi başlatılmış ve "Avrupa Parasal Birliği Sürecinde Ödeme Sistemleri", "Parasal Birliğin Türk Hukuk Sisteminde Yaratacağı Olası Etki ve Sorunlar" ve "Parasal Birlik Sonrasında Bankacılık İşlemleri, Döviz Tevdiat Hesapları ve Hazine Yönetimi" konularında eğitim verilmiştir.
• Reel Sektörün Euro ve EMU konusunda bilgilendirilmesine yönelik olarak yerel sanayi odalarının organizasyonunda Euronun ve EMU’nun Tanıtımı, Euronun Bankacılık Sektörüne Etkileri, Euronun Hukuki Etkileri gibi konularda Bankamızca seminerler verilmiştir.

EMU ve Euroya geçiş süreci (1999-2002) hakkında aydınlatıcı bilgi vermeye yönelik Bankamız Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü Avrupa Birliği ile İlişkiler Müdürlüğünce Haziran 1998'de yayımlanan ilk el kitabı “EURO 1999”u takiben, Euroya geçişin etkilerinin ve geçiş dönemi piyasa uygulamalarına ilişkin en çok sorulan soru ve cevapların yer aldığı “EURO'YA GEÇİŞ-SORULAR VE CEVAPLAR” başlıklı ikinci el kitabı Kasım 1998'de yayınlanmış olup Euroya geçişin etkileri ve geçiş dönemi piyasa uygulamalarına ilişkin bilgiler içermektedir. Ayrıca bankamız Internet sayfalarında EMU ve Euroya ilişkin çalışmalarımız yayınlanmaktadır.

Bankamızca EMU’nun başlamasından önce, reel sektörün Parasal Birlik konusuna yönelik hazırlıklarını saptamak üzere Mart 1998’de daha önce yapılan sektör bilgilendirme çalışmaları esas alınarak, bir reel sektör anketi yapılmıştır. Söz konusu anketin 1999 yılında yeniden yapılması için çalışmalar halen sürdürülmektedir.

• “European Monetary System”, Alfons Verplaetse, Belçika Merkez Bankası Başkanı, 15 Ağustos 1996, Ankara,
• “The European Monetary Union and Its Implications on Turkey”, Dr. Werner Flandorffer, OECD Danışmanı, 15 Eylül 1997, Ankara,
• “Monetary Policy from Bundesbank to the European Central Bank”, Dr. Otmar Issing, Bundesbank Baş Ekonomisti ve Yönetim Kurulu Üyesi, halen ECB Yürütme Kurulu Üyesi, 17 Ekim 1997, Ankara,
• “EMU and German Economy”, Dr. Reiner König, Bundesbank Ekonomi Bölüm Başkanı, 28 Eylül-2 Ekim, 1998 , Ankara,
• “EMU’nun Doğurduğu Hukuki Sonuçlar”, ECB, Bundesbank, UBS, Bank of England Hukukçuları 5-8 Kasım 1998, Abant
• “Euro Payment Systems and Effects on Turkey’s Payment Mechanisms with Europe”, Bundesbank, Bank of Italy, SWIFT, CRI, APACS Ödeme Sistemleri Yetkilileri, 27 Kasım 1998, Ankara.
• “The Euro: A Currency Bridging Peoples and Cultures”, Tommaso Padoa-Schioppa, ECB Yürütme Kurulu Üyesi, 7 Mayıs 1999, Merkez Bankaları Guvernörler Klubü Toplantısı, İstanbul,
• “Parasal Birliğin Başlamasından 5 Ay Sonra Euro ve Frankfurt Finans Merkezi”, Ernst Welteke, Hessen Eyaleti Merkez Bankası Başkanı, Bundesbank Atanmış Yeni Başkanı (1 Eylül 1999 tarihinden itibaren), 31 Mayıs 1999, İstanbul.

• 1 Ocak 1999 tarihinden itibaren EMU’ya geçilmesiyle ilgili olarak "Dönüşüm Haftasonu"nu anında izlemek üzere bir çalışma grubu oluşturulmuş ve Birliğe üye 11 ülkenin ulusal paralarının Avrupa Tek parası Euroya ve ulusal paraların birbirlerine dönüşüm kuralları ile Euronun para ve sermaye piyasalarına etkilerini içeren "Dönüşüm Haftasonu" konulu rapor hazırlanarak, ilgili kuruluşlara iletilmiştir.