DÖNÜŞÜM HAFTA SONU (CHANGEOVER WEEKEND)

DÖNÜŞÜM HAFTA SONU (CHANGEOVER WEEKEND)

Dönüşüm Hafta Sonu (Changeover Weekend) Nedir?

Dönüşüm hafta sonu 31 Aralık 1998 günü (EMU’ya katılan ulusal paraların euroya karşı dönüşüm oranları sabitlenecektir) öğleden sonra başlayıp 4 Ocak 1999 (Finansal piyasalar işlem yapmaya başlayacaktır) sabahı arasındaki zaman dilimini kapsayan ve euroya dönüşüm ile ilgili olarak piyasa uygulamaları açısından önemli dönüşümleri içeren üç buçuk günlük süredir. Bu zaman aralığında finansal piyasalarda euro cinsinden işlem yapacak olan kamu ve özel kuruluşlar elektronik kayıtlarını yeniden düzenlemek zorunda kalacaklardır. Bu kapsamda, büyük hacimli ödeme sistemlerinin benimsenmesi, menkul kıymetlerin euroya dönüşümünün (redenomination) menkul kıymet mutabakat sistemlerine (securities settlement systems) etkisi ve finansal bilgi sağlayıcıları için yapılacak data base dönüşümü, dönüşüm hafta sonunun temel hazırlıklarını oluşturmaktadır.

Dönüşüm Hafta Sonunda EMU’ya Katılan 11 Üye Ülke Ulusal Para Birimlerinden Euroya Dönüşüm Nasıl Gerçekleşecektir?

EMU’ya katılan 11 ülke ulusal para birimlerinin euro karşısındaki değişim oranları 31 Aralık 1998 günü Merkezi Avrupa saati (CET) ile saat 11.30’da resmi ECU belirleme seansında sabitlenecek ve aynı gün öğleden sonra açıklanacaktır. Söz konusu oranlar son ve kesin olacaktır. (11 EMU üye ülkesinin ulusal para birimleri Mayıs 1998 de 31 Aralık 1998 tarihi itibariyle birbirlerine karşı sabitlenmişlerdir) 4 Ocak 1999’da piyasalar açıldığında 11 EMU üye ülke ulusal para birimlerinin yerini euro alacak ve söz konusu ulusal para birimleri birbirleri ve euro karşısında geri dönülmez şekilde sabitlenmiş olacaktır.

Euro Alanı Hükümet Bono ve Tahvil Piyasalarında Euroya Dönüşüm (Redenomination) ne Demektir?

Euro bölgesinde kamu kağıtlarının işlem gördüğü piyasalarda, 4 Ocak 1999 tarihinden itibaren, EMU’ya üye 11 ulusal para birimi üzerinden ihraç edilmiş olan mevcut bono ve tahviller euroya dönüşecek ve anılan kağıtların anapara ve faiz ödemeleri euro olarak yapılacaktır. Parasal Birliğe üye ülke hükümetlerinin yeni borçlanmaları da 1 Ocak 1999 tarihinden itibaren euro üzerinden gerçekleşecektir.

Euro Alanı Hükümet Bono ve Tahvil Piyasalarında Redenomination’ın Hukuki Dayanağı nedir?

Redenomination Maastricht Antlaşmasının 109-1(4) Maddesine göre hazırlanan ve 1 Ocak 1999 tarihinde yürürlüğe girecek olan EC/974/98 Sayılı Tüzüğün 8(4) maddesinde öngörülmektedir.

Euro Alanı Hükümet Bono ve Tahvil Piyasalarında Redenomination ne Amaçla Yapılmaktadır?

Söz konusu piyasalarda likididenin bölünmesini önlemek, yeni ihraçların piyasalardaki derinliğini artırmak için yapılmaktadır.

Hükümet Harici Diğer Borçlanmalarda Redenomination Nasıl Yapılacaktır?

Söz konusu Konsey, Tüzüğünün 8(4) Maddesinde hükümet harici diğer borçlanmalarda da borç senedini ihraç edenlere (Private issuer ) redenomination hakkını vermektedir. Ancak burada EMU’ya üye ülkenin hükümet bonolarının öncelikle redenomination’a tabi tutulma şartı aranmaktadır.

Redenomination Hangi Kurallar çerçevesinde Yapılacaktır?

Redenomination’da “top-down” ve “bottom-up” olmak üzere başlıca iki metot bulunmaktadır. Her iki metotda da yuvarlama farklılıkları olmakla birlikte “bottom-up” metotu yuvarlama farklılıklarını aza indirgemesi nedeniyle piyasa işlemcileri tarafından tercih edilmiş olup Euro Alanı hükümetlerinin büyük bir bölümünde bu yöntem izlenecektir.
EK:1

Bottom up metotuna göre gerçek ve tüzel kişilerin portföylerinde bulunan menkul kıymetler (individual holdings) redenomination’a tabi tutulacaktır.

Söz konusu metot çerçevesinde redenomination’a ait bir örnek aşağıda gösterilmektedir:

Bir şirketin portföyünde bulunan ve her birinin nominal değeri 1,000DEM olan 1,000 adet bono,
1EUR=1.98024 DEM,
Söz konusu bonoların şirketin senet muhafaza hesabında (custody account) A, B, C ve D olarak 97, 400, 500 ve 3 bono olarak tutulduğunu

varsayalım.

Sonuçta söz konusu bonoların euro olarak toplam değeri aşağıdaki gibi hesaplanacaktır.

A=97x1,000/1.98024 EUR= 48,983.96 EUR;
B=400x1,000/1.98024 EUR= 201,995.72 EUR;
C=500x1,000/1.98024 EUR= 252,494.65 EUR;
D=3x1,000/1.98024 EUR= 1,514.94 EUR

Bu durumda söz konusu bonoların euro olarak toplam değeri; 504,989.30 EUR (A+B+C+D) olacaktır.

Redenomation sonucu oluşan değer ile (504,989.30EUR) defter değeri (1mio/1.98024=504,989.29EUR) arasında 1 eurocentlik fark oluşmakta olup söz konusu metotun avantajlı olduğu görülmektedir.

Top down metotunda ise redenomination

1,000 DEM/1.98024=504.99EUR(bonoların birim fiyatı)

A=97x504.99 EUR= 48,984.03 EUR

B=400x504.99 EUR=201,996.0 EUR

C=500x504.99 EUR=252,495.0 EUR

D=3x504.99 EUR= 1,514.97 EUR

Bu durumda söz konusu bonoların euro olarak toplam değeri; 504,990 EUR (A+B+C+D) olacaktır.

Euro Alanı Hükümet Bono ve Tahvillerinin Redenominationunda Hangi Yuvarlama Kuralları Geçerli Olacaktır?

Redenomination yuvarlama kurallarına ilişkin başlıca metotlar aşağıda gösterilmektedir.

Alman Metotu (Rounding to the euro cent by invester holding)

Bottom up yönteminin uygulandığı Alman metotuna göre redenomination işleminde dönüştürülen tutar, en yakın euro cente yuvarlanır. Bu metotda ISIN (International Securities Identification Numbers) kodları değiştirilmeyecektir.

Fransız Metotu (Rounding down to the whole euro)

Bottom up yönteminin uygulandığı Fransız metotuna göre redenomination işleminde dönüştürülen tutar, en yakın euro birimine yuvarlanmakta, artık değer ise nakit olarak ödenmektedir. Bu metot Fransız ve Hollanda hükümetlerince benimsenmiştir. Fransız hükümet kağıtlarından OAT Strips (Obligations Assimilables du Trésor) bu metot dışındadır.

Fransız metotunda ISIN (International Securities Identification Numbers) kodları değiştirilecektir.

OAT lar için uygulanacak Fransız yuvarlama metotu (Rounding down to the nearest euro cents)

Bottom up yönteminin uygulandığı bu metotda dönüştürülen tutar aşağı doğru en yakın 25 euro cente yuvarlanmakta kalan artık değer ise nakit olarak ödenmektedir. Fransız hükümet kağıtlarından OAT Strips için (Obligations Assimilables du Trésor) bu metot uygulanmaktadır.

Bu metotda ISIN (International Securities Identification Numbers) kodları değiştirilecektir.

Örnek:

Portföydeki menkul kıymet tutarı: FF 150,000

Dönüşüm oranı 1EUR=FF 6.54321 varsayalım.

Hesaplama: 150.000/6.54321=22,924.52786 EUR

Menkul kıymet tutarının en yakın 25 euro cente yuvarlanması: 22,924.50 EUR

Nominal piyasa değerinden ödenecek nakit tutar 0.02786EUR olacaktır.

Hollanda Ajan Metotu ( Rounding up to the nearest euro- Dutch Agent Metot)

Bu metotda uygulanan yuvarlama metotuna göre redenomination a tabii tutulan menkul kıymetler önce en yakın euro cente daha sonrada en yakın euroya yuvarlanmaktadır.
Örnek:

Portföydeki menkul kıymet tutarı 100,000 NLG

Dönüşüm oranı: 1EUR=2.16979NLG varsayalım.

Hesaplama: 100,000/2.16979=46,087.409EUR

Söz konusu metota göre;

I.Adım: En yakın euro cente yuvarlama: 46,087.41 EUR

II.Adım: En yakın euroya yuvarlama: 46,088 EUR

Bu metotda ISIN (International Securities Identification Numbers) kodları değiştirilecektir.

1 Ocak 1999 Tarihinden İtibaren Redenominationa Tabii Tutulan Menkul Kıymetler İle Euro Üzerinden İhraç Edilecek Menkul Kıymetlere Uygulanacak Piyasa Kuralları (Market Convensions) Nelerdir ?

EMU’ya katılan ülkelerin büyük bir kısmında halen hükümet bonoları 30/360 esasına göre ihraç edilmektedir. 1 Ocak 1999 dan itibaren ise redenominationa tabi tutulan bonolar ile euro cinsinden yeni ihraç edilen bonolarda gün hesaplama kuralı olarak (day count convention) actual/actual uygulanacaktır. (EK:Tablo2-3) Ancak katılımcı ülkelerde piyasa kuralının bu şekilde değişmesi (reconvention) aynı anda olmayacaktır. Örneğin Belçika’nın söz konusu kurala değişim hafta sonunda geçmesi beklenirken Avusturya, Finlandiya, Almanya, İtalya, Lüksemburg ve Portekiz’in 1999’un ilk kupon ödeme günü geçmesi beklenmektedir.

Dönüşüm Hafta Sonunda Redenominationa Tabi Tutulması Zorunlu Olmayan Menkul Kıymetlerde (Non-Government Issuers) Actual/Actual Gün Sayımı Uygulamasına Geçiş Yükümlülüğü Varmıdır?

Söz konusu menkul kıymetlerin redenominationdan önce actual/actual uygulanmasına geçilmesi beklenmemektedir.

4 Ocak 1999’dan Sonra İhraç Edilecek Hükümet Bono ve Tahvillerinde Hangi Hesaplama Yöntemleri ve Esasları Alınacaktır?

Avrupa Bono Komitesi; (International Securities Markets Association (ISMA) - European Federation of Financial Analysts’ Societies (EFFAS) – International Primary Markets Association (IPMA)) Euro Alanında ihraç edilecek hükümet bono ve tahvillerine ilişkin hesaplama yöntemleri için şu standartları önermektedir.

Bono kupon faiz tutarları ve fiyatları ondalık olarak kote edilmelidir.
Sabit faizli bonolarda faiz hesabı gerçek gün esası (actual/actual) ile yapılmalıdır.
Kupon ödemeleri yıllık, 6 aylık, 3 aylık dönemlerde yapılabilir.
“Stript” bonolar getiri bazında ve gerçek gün hesabı ile kote edilmelidir.
Getiri hesaplaması son nakit girişinden itibaren geriye doğru hesaplanacaktır.
Kupon ve anapara ödemelerinin 29 Şubat tarihine gelmesinden kaçınılacaktır.

Euroya Geçiş Avrupa’da Hükümet Bono ve Tahvillerinin İşlem Gördüğü Piyasaları Nasıl Etkileyecektir ?

Euroya geçişle birlikte euro bölgesinde 2 milyar ABD doları hacminde kamu kağıtlarının işlem gördüğü bir piyasa oluşacaktır. Söz konusu piyasa dünyanın büyük piyasalarından biri olacaktır. (ABD Hazine kağıtlarının işlem gördüğü piyasada işlem hacmi yaklaşık 25 milyar dolardır) AB’de kamu kağıdı ihracında Alman Hükümetinin yüzde 26, Fransız Hükümetinin yüzde 23, İtalyan Hükümetinin ise yüzde 21’lik pazar payı bulunmaktadır. EMU’ya üye ülke hükümetleri arasında, 4 Ocak 1999’dan sonra yapılacak euro bono ve tahvil ihraçlarına ilişkin, herhangi bir zamanlama ya da metot henüz belirlenmemiştir. Küçük ülkelerin Almanya, Fransa ve İtalya’yı izleyerek ihraç programlarını yönlendirecekleri tahmin edilmektedir.

Euro Bölgesinde 11 Ülke Tarafından İhraç Edilecek Hükümet Bono ve Tahvilleri Arasında Derecelendirme Rating) Farklılıkları Olacak mı?

Maastricht Antlaşmasının 104. Maddesi Avrupa Merkez Bankaları Sisteminin kamu açıklarını finanse etmesini ve birincil piyasada kamu borcu satın almasını yasaklamıştır. Bu durumda ulusal merkez bankaları kamu açıklarını hiç bir şekilde finanse edemiyeceklerdir. Parasal Birliğe katılan 11 ülke hükümeti değerini korumakla yükümlü oldukları ulusal para birimleri yerine euro üzerinden borçlanmaya başlıyacaklar ve İstikrar Paktının bütçeye ilişkin kısıtlamalarına tabii olacaklardır. Bu durumda Parasal Birliğe geçişle birlikte euro cinsinden yapılacak kamu borçlanmalarında derecelendirme farklılığı oluşacaktır. 11 üye ülke hükümetleri tarafından, piyasaya farklı kredi riski taşıyan kağıtlar ihraç edilecektir.

Euro Kullanımına İlişkin Olarak Firmalar Ne Gibi Hazırlıklar Yapmalıdırlar?

Müstakil firmalardaki ödeme mekanizmaları, euroyu bir para birimi olarak tanıyacak biçimde düzenlenmeli, euro ödeme mesajları yaratılmalı ve euro ödemeleri uygun biçimde gönderilmeye hazırlanmalıdır.

Ödemelerini euro cinsinden tahsil etmeyi isteyen taraflar mutabakat bankalarının ulusal para cinsiden tahsilat için getirdikleri kolaylıklardan yararlanarak hesaplarını euro cinsiden alacaklandırabilirler. Ancak firmaların dikkatinden kaçmaması gereken bir husus, mutabakat bankalarının dönüşüm kolaylığı sağlama yükümlülüğünün sadece ilgili ulusal para biriminin ülkesindeki bankalar için geçerli olacağıdır.

Firmalar için bir imkan da, mevcut ECU hesaplarını üçüncü aşamada euro hesapları olarak kullanmalarıdır. Bu, bir birim ECU’nun bir euroya otomatik olarak dönüşeceği üçüncü aşama öncesinde hesaplara euro ödemelerinin girilmesine imkan sağlayacak ve dönüşüm hafta sonundaki iş yükünü azaltacaktır.

Bir firma euro hesapları açmasının yanısıra ulusal para cinsinden hesaplarını da muhafaza ederse; izleme sistemlerine ilişkin değişikliklere gitmesi gerekebilecektir.

Ek 1

EMU ÜLKELERİNDE DÖNÜŞÜM (REDENOMINATION) METODU

	Dönüşüm (redenomination) hangi seviyede gerçekleştirilecektir?	Dönüştürülmüş bonoların nominal değerinin tüm euro ya da cent olarak ifadesi.	Dönüşüm için ülke bazında yasal düzenleme yapılması gerekmekte midir?
BELÇİKA	Özel ve Tüzel Kişilerin Portföylerindeki Menkul Kıymetler*	cent	Evet
ALMANYA	Özel ve Tüzel Kişilerin Portföylerindeki Menkul Kıymetler*	cent	Evet
FRANSA	Özel ve Tüzel Kişilerin Portföylerindeki Menkul Kıymetler*	Tüm euro	Evet
İTALYA	Bono seviyesinde (asgari ihraç miktarı bazında)	cent	Evet
AVUSTURYA	Bono seviyesinde (nominal değeri bazında)	cent	Evet
HOLLANDA	Özel ve Tüzel Kişilerin Portföylerindeki Menkul Kıymetler*	Tüm euro	Evet
FİNLANDİYA	Özel ve Tüzel Kişilerin Portföylerindeki Menkul Kıymetler*	cent	Evet
İSPANYA	Özel ve Tüzel Kişilerin Portföylerindeki Menkul Kıymetler*	cent	Evet
PORTEKİZ	Özel ve Tüzel Kişilerin Portföylerindeki Menkul Kıymetler*	cent	Evet
LÜKSEMBURG	Özel ve Tüzel Kişilerin Portföylerindeki Menkul Kıymetler*	cent	Evet
İRLANDA	Özel ve Tüzel Kişilerin Portföylerindeki Menkul Kıymetler*	cent	Evet

*“bottom up” metodu

Ek 2

EMU ÜLKELERİNDE DÖNÜŞTÜRÜLMÜŞ BONO BORÇLARI İÇİN KULLANILACAK PİYASA KURALLARI

	Gün Esası	Kotasyon Esası	İşgünleri	Kupon Ödemesi	Ödeme Günleri
Belçika	Act/Act*	ondalık	Target işlem günleri	Yıllık	T+3
Almanya	Muhtemelen Act/Act**	ondalık	Muhtemelen Target işlem günleri	Yıllık	T+2 (ulusal) sınır ötesi işlemler için T+3
Fransa	Act/Act	ondalık	Muhtemelen Target işlem günleri	Yıllık	T+3
İtalya	Act/Act**	ondalık	Muhtemelen Target işlem günleri	Altı aylık	T+3
Avusturya	Act/Act**	ondalık	Muhtemelen Target işlem günleri	Yıllık	T+3
Hollanda	Act/Act	ondalık	Target işlem günleri	Yıllık	T+3
Finlandiya	Muhtemelen Act/Act**	ondalık	Muhtemelen Target işlem günleri	Yıllık	T+3
İspanya	Act/Act	ondalık	Muhtemelen Target işlem günleri	Yıllık	T+3 (standart) ikili anlaşmalarla ödeme günü belirlenebilir
Portekiz	Muhtemelen Act/Act**	ondalık	Muhtemelen Target günleri	Yıllık ve altı aylık	T+3
Lüksemburg	Act/Act	ondalık	Target işlem günleri	Yıllık	T+2
İrlanda	Act/Act Act/365 ve 30/360	ondalık	Muhtemelen Target işlem günleri	Yıllık (çoğu durumda)	Genellikle T+1

*1999’un ilk haftasonu süresince

**Muhtemelen ilk kuponun ödeme tarihinde

Ek 3

AB ÜLKELERİNDE YENİ BONO BORÇLANMALARI İÇİN KULLANILACAK PİYASA KURALLARI

	Gün Esası	Kotasyon Esası	İşgünleri	Kupon Ödemesi	Ödeme Günleri
Belçika	Act/Act	ondalık	Target işlem günleri	Yıllık	T+3*
Danimarka	Piyasa ile Görüşmeler Sürüyor.	ondalık	Muhtemelen bankaların mesai günleri	Yıllık	T+3 (standart)
Almanya	Act/Act	ondalık	Muhtemelen Target işlem günleri	Yıllık	T+2 (ulusal)
Fransa	Act/Act	ondalık	Muhtemelen Target işlem günleri	Yıllık	T+3
İtalya	Act/Act	ondalık	Muhtemelen Target işlem günleri	Altı aylık	T+3
Avusturya	Act/Act	ondalık	Muhtemelen Target işlem günleri	Yıllık	T+3
Hollanda	Act/Act	ondalık	Target işlem günleri	Yıllık	T+3
İngiltere	Act/Act	ondalık	Ulusal mesai günleri	Altı aylık	T+1
Finlandiya	Muhtemelen Act/Act	ondalık	Muhtemelen Target işlem günleri	Yıllık	T+3
İsveç	Piyasa ile görüşmeler sürüyor	ondalık	Piyasa ile görüşmeler sürüyor.	Yıllık	T+3
İspanya	Act/Act	ondalık	Muhtemelen Target işlem günleri	Yıllık	T+3 (standart)
Portekiz	Act/Act	ondalık	Target işlem günleri	Yıllık	T+3
Lüksemburg	Act/Act	ondalık	Target işlem günleri	Yıllık	T+2
İrlanda	Act/Act	ondalık	Muhtemelen Target işlem günleri	Yıllık	Genellikle T+1
Yunanistan	Muhtemelen Act/Act	ondalık	Muhtemelen Target işlem günleri	Yıllık	T+2

* T+3 = İhale gününden 3 gün sonra