Karşılıksız çeklere ilişkin işlemler 5941 sayılı Çek Kanunu'nun 5'inci maddesi ile 1211 sayılı Bankamız Kanunu'nun 44 üncü maddesine dayalı olarak yerine getirilmektedir.

Söz konusu mevzuat uyarınca, karşılıksız çek keşide eden hesap sahiplerine ilişkin banka genel müdürlüklerince Bankamıza gönderilen karşılıksız çek bildirimleri ve bu çeklere ilişkin sonradan yapılan ödemelere ait bildirimler ile mahkemelerce çek düzenlemeleri ve bankalarda çek hesabı açmaları yasaklananlar ve bu kişilere ilişkin yasak kaldırma kararları, haftalık dönemler halinde tüm banka genel müdürlüklerine elektronik ortamda duyurulmaktadır.

Ayrıca, 5941 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin 8 inci fıkrası uyarınca, 1 Temmuz 2010 tarihinden itibaren mahkemelerce çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağına ilişkin kararlar, T.C. Adalet Bakanlığı Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla Bankamıza gönderilmekte, Bankamızca da haftalık dönemler halinde tüm banka genel müdürlüklerine elektronik ortamda duyurulmaktadır.

Yapılan bu duyurular çerçevesinde, bankalar çek hesabı açtırmak isteyen kişilerin yasaklılık durumlarını 5941 sayılı Kanun'un 2 inci maddesi gereğince araştırmakta, ayrıca kişilerin kredibilitelerini değerlendirmektedirler.

Diğer taraftan, çek takasına ilişkin faaliyetler, 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu'nun 4 üncü ve 55 inci maddeleri, 5941 sayılı Çek Kanunu'nun 8 inci ve mülga 3167 sayılı Çekle Ödemelerin Düzenlenmesi ve Çek Hamillerinin Korunması Hakkında Kanun'un 6 ncı maddesinin Bankamıza verdiği yetki uyarınca kurulmuş bulunan Bankalararası Takas Odaları Merkezi (BTOM) aracılığıyla yürütülmektedir.

Bankamızca karşılıksız çeklere ilişkin gelişmelerin değerlendirilmesinde, yukarıda belirtilen verilerin yanı sıra çeklerin banka şubeleri arasında hesaben tesviyesini sağlamak amacıyla Bankamız gözetimi altında faaliyetlerini sürdüren BTOM verileri de kullanılmaktadır.

Ekte yer alan tablolarda yıllar/aylar itibarıyla oluşturulan söz konusu veriler yer almaktadır.