|
2002 YILI OCAK-EKİM
DÖNEMİ |
ÖDEMELER
DENGESİ GELİŞMELERİ |
|
Ödemeler Dengesi
Gelişmelerinin eski ve yeni sunumuna ilişkin ayrıntılı
tablolar, http://www.tcmb.gov.tr internet adresinde,
“Yayınlar/Süreli
Yayınlar/Türkiye’nin Ödemeler Dengesi İstatistikleri” başlıkları
altında yer almaktadır. |
2002 yılı Ocak-Ekim
döneminde ödemeler dengesi gelişmelerine ilişkin başlıca hususlar, “Eski Sunum”
çerçevesinde aşağıda sunulmaktadır:
Bir önceki yılın aynı dönemi ile karşılaştırıldığında, 2002 Ocak-Ekim
döneminde dış ticaret açığı % 44,3 oranında artarak
5.651 milyon ABD doları olmuştur. Bu gelişmenin ardındaki başlıca
nedenler;
- ihracat
gelirlerinin % 9,6
- bavul ticaretinin % 31,7,
- ithalat harcamalarının ise (CIF) % 14,8 oranında artmasıdır.
Diğer taraftan, 2002 yılı Ocak-Ekim döneminde, diğer mal ve hizmetler ile karşılıksız transferlerden elde edilen net gelirler % 14,4 oranında azalarak 6.245 milyon ABD doları olmuştur.
Sonuç olarak, 2001 yılı Ocak-Ekim döneminde 3.378 milyon ABD doları fazla veren cari işlemler dengesi, 2002 yılı Ocak-Ekim döneminde 594 milyon ABD doları fazla vermiştir.
1- Dış Ticaret
2001 yılı Ocak-Ekim
döneminde, 2.547 milyon ABD doları tutarında bavul ticareti gelirinin de ilave
edilmesiyle 28.985 milyon ABD doları olarak gerçekleşen ihracat (FOB) gelirleri, 2002 yılı
Ocak-Ekim döneminde 3.354 milyon ABD doları
tutarındaki bavul ticaretinin
katkısı ile 32.422 milyon ABD doları
olarak gerçekleşmiştir. 2001 yılı Ocak-Ekim döneminde 820 milyon ABD doları tutarındaki altın ithalatı da dikkate alındığında,
ithalat (FOB) harcamaları 32.901 milyon ABD
dolarına ulaşırken, 2002 yılının aynı döneminde, 1.202 milyon ABD doları
tutarındaki altın ithalatı da dahil
olmak üzere, ithalat (FOB)
harcamaları 38.073 milyon ABD dolarına çıkmıştır.
Bu gelişmeler
sonucunda, 2001 yılı Ocak-Ekim döneminde 3.916 milyon ABD doları olan dış ticaret açığı, 2002 yılı Ocak-Ekim
döneminde % 44,3 oranında artışla
5.651 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir.
|
(Milyon ABD
doları) |
Ocak-Ekim 2001 |
Ocak-Ekim 2002
|
%
Değişim |
|
İhracat
FOB |
28.985 |
32.422 |
11,9 |
|
Bavul
ticareti |
2.547 |
3.354 |
31,7 |
|
İthalat
FOB |
-32.901 |
-38.073 |
15,7 |
|
Altın
ithalatı |
-820 |
-1.202 |
46,6 |
|
Dış Ticaret
Açığı |
-3.916 |
-5.651 |
44,3 |
2-Diğer Mal ve Hizmet
Gelir ve Giderleri ile Karşılıksız Transferler
Diğer mal ve hizmet gelirleri ana başlığı altında yer alan turizm gelirleri, bir önceki yılın aynı dönemine göre % 4,1 oranında artmış, faiz gelirleri % 13, diğer mal ve hizmet gelirleri ise % 29,2 oranında azalarak sırasıyla 7.788 milyon ABD doları, 2.027 milyon ABD doları ve 4.358 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir.
Öte yandan diğer mal ve hizmet giderleri incelendiğinde; faiz giderleri % 14,4, diğer mal ve hizmet giderleri % 8,1 oranında azalmış, turizm giderleri ise % 5 oranında artmış ve sonuç olarak bu kalemler sırasıyla 5.048 milyon ABD doları, 3.989 milyon ABD doları ve 1.666 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir.
2002 yılı Ocak-Ekim döneminde, karşılıksız transferler kalemi içerisinde yer alan işçi gelirleri % 28,2 oranında azalarak 1.689 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir.
2002 yılı Ocak-Ekim
döneminde sermaye hareketlerindeki (rezerv hariç)
gelişmeler aşağıda özetlenmiştir:
Doğrudan
yatırım kaleminde, yurtdışında
yerleşik kişilerin yurtiçinde yaptıkları net yatırım bir önceki yılın aynı
dönemine göre 2.483 milyon ABD doları azalarak 546 milyon ABD doları olarak
gerçekleşmiştir. Yurtiçinde yerleşik kişilerin yurtdışında yaptıkları net
yatırım ise 2001 Ocak-Ekim döneminde 382 milyon ABD doları, 2002 yılının aynı
döneminde ise 55 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir. Sonuç itibariyle,
2002 yılı Ocak-Ekim döneminde doğrudan
yatırımlar net 491 milyon ABD doları giriş
göstermiştir.
Portföy
yatırımları kalemine ilişkin gelişmeler
incelendiğinde; yurtdışında gerçekleştirilen tahvil ihraçlarına ilişkin olarak
2001 yılı Ocak-Ekim döneminde 172 milyon ABD doları net tahvil geri ödemesi,
2002 yılı Ocak-Ekim döneminde 306
milyon ABD doları tutarında tahvil
ihracı yoluyla net borçlanma gerçekleştirilmiştir.
Diğer taraftan, menkul kıymet yatırımlarında yurtiçinde yerleşiklerin yurtdışında menkul değer alım-satımlarının, 2001 yılı Ocak-Ekim döneminde 181 milyon ABD doları, 2002 yılı Ocak-Ekim döneminde ise 1.596 milyon ABD doları net alımla sonuçlandığı gözlenmiştir.
Buna karşın, yurtdışında yerleşiklerin net menkul değer alım-satımlarının, 2001 yılı Ocak-Ekim döneminde 3.717 milyon ABD doları net satım, 2002 yılının aynı döneminde ise 544 milyon ABD doları net alım gösterdiği gözlenmektedir.
Sonuç olarak, portföy yatırımları, 2001 yılı Ocak-Ekim döneminde 4.070 milyon ABD doları, 2002 yılı Ocak-Ekim döneminde ise 746 milyon ABD doları net çıkışla sonuçlanmıştır.
Uzun vadeli sermaye hareketlerinde 2001 yılı Ocak-Ekim döneminde 561 milyon ABD doları net çıkış, 2002 yılı Ocak-Ekim döneminde ise 1.839 milyon ABD doları net giriş gerçekleşmiştir.
Bu başlık altında yer alan kalemlerden; uzun vadeli döviz kredisi kullanımları 10.244 milyon ABD dolarından 11.991 milyon ABD dolarına yükselmiş olup, bir önceki döneme göre “Diğer Sektörler”in borçlanmasında 1.935 milyon ABD doları, “Bankacılık Sektörü” borçlanmasında 98 milyon ABD doları artış, “Genel Hükümet”in borçlanmasında ise 286 milyon ABD doları azalış gözlenmektedir.
Anapara geri ödemeleri 2001 yılı Ocak-Ekim döneminde, 11.237 milyon ABD dolarından 2002 yılının aynı döneminde 10.718 milyon ABD dolarına düşmüştür.
Kredi mektuplu döviz tevdiat hesaplarında, 2001 ve 2002 yıllarının Ocak-Ekim dönemlerinde sırasıyla 432 milyon ABD doları ve 566 milyon ABD doları net artış görülmüştür.
Kısa vadeli sermaye hareketleri-Varlıklar bölümünün, verilen krediler kaleminde 2001 yılı Ocak-Ekim döneminde 644 milyon ABD doları tutarında yurtdışına kredi açılırken, 2002 yılı Ocak-Ekim döneminde bu tutar 275 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir. Bankaların yurtdışı muhabirleri nezdindeki döviz mevcutları kaleminde, 2001 yılı Ocak-Ekim döneminde 2.698 milyon ABD doları, 2002 yılı Ocak-Ekim döneminde ise 776 milyon ABD doları azalış gözlenmiştir.
Kısa vadeli sermaye hareketleri-Yükümlülükler toplam olarak incelendiğinde, 2001 yılı Ocak-Ekim döneminde 10.010 milyon ABD doları, 2002 yılı Ocak-Ekim döneminde ise 780 milyon ABD doları azalış gözlenmiştir. Bunun içerisinde, Bankalarca sağlanan krediler kaleminde 2001 yılı Ocak-Ekim döneminde net 6.222 milyon ABD doları, 2002 yılı Ocak-Ekim döneminde ise net 610 milyon ABD doları geri ödeme gerçekleşmiştir.
Diğer sektörlere ait Ticari krediler kaleminde 2001 yılı Ocak-Ekim döneminde net 1.741 milyon ABD doları geri ödeme, 2002 yılı Ocak-Ekim döneminde ise net 640 milyon ABD doları kullanım gerçekleşmiş; Nakit döviz kredilerinde 2001 yılı Ocak-Ekim döneminde net 338 milyon ABD doları kullanım, 2002 yılı Ocak-Ekim döneminde ise net 657 milyon ABD doları geri ödeme gerçekleşmiştir. Sonuç olarak, kısa vadeli yükümlülükler kapsamında yer alan sağlanan krediler kalemi, sırasıyla 8.543 milyon ABD doları ve 522 milyon ABD doları net geri ödeme göstermiştir.
Mevduat hesapları, 2001 yılı Ocak-Ekim döneminde 1.467 milyon ABD doları azalmış, 2002 yılı Ocak-Ekim döneminde de kredi mektuplu döviz tevdiat hesabında 696 milyon ABD doları artışa karşın özellikle, yurtdışında yerleşik bankaların bankalar nezdindeki hesaplarında gözlenen azalışa bağlı olarak 258 milyon ABD doları tutarında azalış göstermiştir.
C- REZERV HAREKETLERİ
Resmi
rezervler 2001 yılı Ocak-Ekim
döneminde 3.242 milyon ABD doları azalmış, 2002 yılı Ocak-Ekim döneminde ise
5.751 milyon ABD doları artmıştır.