A- CARİ İŞLEMLER
Bir önceki yılın aynı dönemi ile karşılaştırıldığında,
1999 Ocak-Haziran dönemine ilişkin ihracat gelirlerinin % 7.1, bavul ticaretinin
% 59.5, ithalat harcamalarının (CIF) ise % 21.9 oranında azalması sonucu
dış ticaret açığı % 38 oranında daralmıştır. Diğer mal ve hizmetler ile
Karşılıksız transferlerden elde edilen net gelirler % 28.7 oranında azalarak
4,159 milyon ABD doları olmuştur. 1998 Ocak-Haziran döneminde 1,296 milyon
ABD doları açık veren cari işlemler dengesi, 1999 yılının aynı döneminde
259 milyon ABD doları açık ile sonuçlanmıştır.
1- Dış Ticaret
1998 Ocak-Haziran döneminde 2,182 milyon ABD doları
tutarında
bavul ticareti gelirinin ilave edilmesiyle 15,765 milyon
ABD doları olarak gerçekleşen
İhracat (FOB) gelirleri, 1999 yılının
aynı döneminde 883 milyon ABD doları tutarındaki
bavul ticaretinin
katkısı ile, 13,537 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir. Bir
önceki yılın aynı döneminde 736 milyon ABD doları tutarındaki
altın
ithalatı da dikkate alındığında 22,891 milyon ABD doları olan
İthalat
(FOB) harcamaları, 1999 yılı aynı döneminde 580 milyon ABD doları tutarındaki
altın
ithalatı da dahil olmak üzere 17,955 milyon ABD dolarına düşmüştür.
Bu gelişmeler ışığında, 1998 Ocak-Haziran döneminde 7,126 milyon ABD doları
olan
dış ticaret açığı, 1999 yılı aynı döneminde % 38 oranında azalışla
4,418 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir.
2- Diğer Mal ve Hizmet Gelir ve Giderleri ile Karşılıksız Transferler
Diğer mal ve hizmet gelirleri ana başlığı altında
yeralan
turizm gelirleri, geçen yılın aynı dönemine göre % 36.4
oranında azalarak 1,791 milyon ABD doları olmuştur.
Faiz gelirleri sözkonusu
dönemler itibariyle % 9.5 oranında artış göstererek 1,161 milyon ABD dolarına
ulaşmış,
diğer mal ve hizmet gelirleri ise bir önceki yılın aynı
dönemine göre 665 milyon ABD doları azalışla 6,157 milyon ABD doları olarak
gerçekleşmiştir. Öte yandan
diğer mal ve hizmet giderleri içerisinde
yeralan
turizm giderleri % 15.4 azalmış,
faiz giderleri %
25.3 artmış,
diğer hizmet giderleri ise % 4.6 oranında azalarak
sırasıyla 867, 2,713 ve 3,962 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir.
Karşılıksız transferler kalemi içerisinde
yeralan işçi gelirleri % 4 oranında artarak, 2,404 milyon ABD dolarına
ulaşmıştır.
B- SERMAYE HAREKETLERİ
1999 yılı Ocak-Haziran döneminde
sermaye hareketleri
(rezerv hariç)’ndeki gelişmeler aşağıda özetlenmiştir:
-
Net doğrudan yatırımlar geçen yılın aynı dönemine göre % 20.5 oranında
artarak, 265 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir.
-
Portföy yatırımları kalemine ilişkin gelişmeler incelendiğinde;
uluslararası sermaye piyasalarından tahvil ihracı yoluyla 1998 yılı
Ocak-Haziran döneminde 1,383 milyon ABD doları tutarında, 1999 yılının
aynı döneminde ise geri ödemelerdeki artış nedeniyle 1,042 milyon ABD doları
tutarında net giriş olduğu, diğer taraftan, menkul kıymet yatırımlarında
yurtiçinde
yerleşiklerin yurtdışında net menkul değer alım-satımlarının 1998 Ocak-Haziran
döneminde 873 milyon ABD doları çıkışla sonuçlandığı, 1999 yılının aynı
döneminde ise 738 milyon ABD doları net giriş olduğu, buna karşın yurtdışında
yerleşiklerin yurtiçinde net menkul alım-satımlarının, aynı dönemlerde
sırasıyla 910 ve 382 milyon ABD doları net giriş gösterdiği gözlenmektedir.
Sonuç olarak, 1998 yılı Ocak-Haziran döneminde 1,420 milyon ABD doları
net giriş gösteren portföy yatırımları, 1999 yılının aynı döneminde
yine 2,162 milyon ABD doları tutarında net girişle sonuçlanmıştır.
-
Uzun vadeli sermaye hareketlerinde 1998 yılı ilk altı aylık döneminde
2,607 milyon ABD doları net giriş olurken, 1999 yılı aynı döneminde 949
milyon ABD doları net çıkış olmuştur. Uzun vadeli döviz kredi kullanımları
6,003
milyon ABD dolarından 4,304 milyon ABD doları düzeyine inmiş olup, sözkonusu
azalış, bankaların ve özel sektörün uzun vadeli borçlanmalarındaki azalmadan
kaynaklanmıştır. Anapara geri ödemeleri 3,756 milyon ABD dolarından
5,341 milyon ABD dolarına yükselmiştir. Bu dönemde kredi mektuplu döviz
tevdiat hesaplarındaki net artış, 1998 yılının ilk altı ayında 360
milyon ABD doları iken, 1999 yılının aynı döneminde 88 milyon ABD doları
olmuştur.
-
Kısa vadeli sermaye hareketleri, yükümlülükler yönünden incelendiğinde,
1998 ve 1999 yılları Ocak-Haziran dönemlerinde sırasıyla 2,978 ve 1,814
milyon ABD doları net giriş olduğu gözlenmektedir. Bankalarca sağlanan
krediler kaleminde 1998 yılının ilk altı ayında net 489 milyon ABD
doları giriş olurken, 1999 yılının aynı döneminde net 714 milyon ABD doları
giriş olmuş; ayrıca özel sektörün sağladığı krediler kaleminde aynı
dönemlerde gözlenen 1,244 milyon ABD doları ve 1,660 milyon ABD doları
net giriş sonucu, kısa vadeli yükümlülükler kapsamında yeralan sağlanan
krediler kalemi sözkonusu dönemlerde sırasıyla 1,860 milyon ABD doları
ve 2,403 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir. Mevduat hesaplarında
1998
Ocak-Haziran döneminde 1,118 milyon ABD doları net giriş olurken, 1999
yılının aynı döneminde, çoğunlukla, bankaların döviz tevdiat hesaplarındaki
azalmadan kaynaklanan 589 milyon ABD doları net çıkış olmuştur. Kısa
vadeli sermaye hareketleri-varlıklar bölümünde önemli büyüklüğe sahip
olan bankaların yurtdışı muhabirleri nezdindeki döviz mevcutları
kalemi 1998 Ocak-Haziran döneminde 819 milyon ABD doları, 1999 yılı aynı
döneminde ise 61 milyon ABD doları azalma göstermiştir.
C- REZERV HAREKETLERİ
Bu gelişmeler ışığında, resmi rezervler 1998 yılı Ocak-Haziran
döneminde 8,090 milyon ABD doları artarken, 1999 yılı aynı döneminde artış
3,536 milyon ABD doları olmuştur.