Dolaşımda bulunan banknot kalitesinin artırılması amacıyla;
- Banknotların yıpratılmaması için gerekli dikkat ve özenin gösterilmesi,
- Banknotların üzerine yazı yazılmaması, buruşturulmaması, delinmemesi ve yırtılmaması,
- Banknot işleme sistemlerinin çalışmalarının olumsuz yönde etkilenmemesi için yırtılmış banknotların naylon bantlarla yapıştırılmaması,
- Cüzdan kullanma alışkanlığının edinilmesi,
- Vatandaşlarımızın ellerine geçen eskimiş ve yıpranmış banknotları T.C. Merkez Bankası şubeleri veya bankacılık sistemi aracığıyla değiştirmeleri gerekmektedir.
Yazıları okunmayacak şekilde kirlenmiş, yıkanmış, boyanmış, yanmış, yırtılmış veya sair sebeplerle eskiyip yıpranmış, değeri belirlenebilen tam banknotlar ile yüzeyindeki eksiklik %50'den az olan banknotlar, yazılı değeri üzerinden başa baş olarak; tek parçadan ibaret olmak kaydıyla yüzeyindeki eksiklik %50 olan banknotlar yazılı değerinin yarısı üzerinden yenileriyle değiştirilebilir. Yüzeyinin yarısından fazlası eksik olan banknotlar ise değiştirilmemektedir. Eskimiş, yıpranmış veya kısmen fiziki parça kaybına uğramış banknotların, doğrudan T.C. Merkez Bankası şubeleri, T.C. Ziraat Bankası veya diğer banka ve özel finans kurumlarının şubeleri aracılığıyla değiştirilmesi mümkündür.
5083 sayılı Kanun'un 4'üncü maddesine istinaden, "Banknotların Resim ve Görüntülerinin Çoğaltılması ve Yayınlanması ile İlgili Duyuru" T.C. Merkez Bankası tarafından 24.2.2004 ve 13.10.2004 tarihli ve sırasıyla 25383 ve 25612 sayılı Resmi Gazetelerde yayımlanmıştır. İlan olunan bu şartlara uymayan kişiler hakkında fiil daha ağır bir suça vücut vermediği takdirde ağır para cezası uygulanmaktadır.
Sahte bir banknot ele geçirildiğinde, paranın nereden ve kimden alındığı belirtilerek en yakın kolluk kuvvetine (Emniyet veya Jandarma birimleri) bildirilmesi, hem bir vatandaşlık görevi hem de yasal bir zorunluluktur.
Tedavülden kaldırılan banknotlar on yıllık kanuni zaman aşımı süresince Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ve Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası şubelerinde değiştirilebilir.
Yapılan araştırmalar, bazı mikroorganizmaların yıpranmış ve kirli banknotlarda daha yüksek oranda ürediğini ve vezne çalışanlarında cilt enfeksiyonları, ciltte abse ve gastroenterit gibi enfeksiyonların daha fazla gözlendiğini göstermektedir.
Koruyucu sağlık önlemlerinin yanısıra, yıpranmış ve kirli banknotların insan sağlığı üzerindeki olası olumsuz etkilerinden uzaklaşmanın en etkin yollarından biri de, bu banknotların yenileriyle değiştirilmesi ve olabildiğince yeni ve temiz banknotların kullanılmasıdır.
Merkez Bankası, dolaşımda bulunan banknotların mümkün olduğunca temiz kupürlerden oluşan bir kompozisyon içinde bulundurulması amacıyla hizmet ağını genişletecek şekilde T.C. Ziraat Bankası şubeleri nezdinde banknot depoları açmakta, turistik yöreler başta olmak üzere yıpranmış banknotlar yerinde değiştirilmekte, bankaların yıpranmış banknotları Merkez Bankası şubelerine getirmelerini teşvik etmektedir.
Koruyucu sağlık önlemlerinin yanısıra, yıpranmış ve kirli banknotların insan sağlığı üzerindeki olası olumsuz etkilerinden uzaklaşmanın en etkin yollarından biri de, bu banknotların yenileriyle değiştirilmesi ve olabildiğince yeni ve temiz banknotların kullanılmasıdır.
Merkez Bankası, dolaşımda bulunan banknotların mümkün olduğunca temiz kupürlerden oluşan bir kompozisyon içinde bulundurulması amacıyla hizmet ağını genişletecek şekilde T.C. Ziraat Bankası şubeleri nezdinde banknot depoları açmakta, turistik yöreler başta olmak üzere yıpranmış banknotlar yerinde değiştirilmekte, bankaların yıpranmış banknotları Merkez Bankası şubelerine getirmelerini teşvik etmektedir.
Tedavülden kaldırılmış banknotların değerlerinin tespit edilmesi ve alım-satım işlemleri için numismatlarla www.turknumismatik.org.tr adresinden bağlantı kurulabilir.
1264 sayılı Madeni Ufaklık ve Hatıra Para Bastırılması hakkında kanuna göre, tedavüle madeni para çıkartmaya yetkili kuruluş Başbakanlık Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığıdır.
1984 yılında kabul edilen 234 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü kurulmuş ve madeni paraların basılması ve tedavüle sürülmesi Hazine Müsteşarlığı'nın bağlı kuruluşu olarak görev yapan bu Genel Müdürlüğün yetkisine verilmiştir.
Madeni paralarla ilgili sorularınızı bu kuruma iletebilirsiniz.
T.C. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı
Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü
Emirhan Cad. No:1 Dikilitaş
Beşiktaş 80776 İstanbul-Türkiye
Web: http://www.darphane.gov.tr
E-mail: darphane@darphane.gov.tr
1984 yılında kabul edilen 234 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü kurulmuş ve madeni paraların basılması ve tedavüle sürülmesi Hazine Müsteşarlığı'nın bağlı kuruluşu olarak görev yapan bu Genel Müdürlüğün yetkisine verilmiştir.
Madeni paralarla ilgili sorularınızı bu kuruma iletebilirsiniz.
T.C. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı
Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü
Emirhan Cad. No:1 Dikilitaş
Beşiktaş 80776 İstanbul-Türkiye
Web: http://www.darphane.gov.tr
E-mail: darphane@darphane.gov.tr