Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasından:
Mevduatın Vade ve Türleri ile
Katılma Hesaplarının Vadeleri Hakkında Tebliğ
(Sıra
No: 2002/1)
(29 Mart 2002 tarih ve 24710 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanmıştır)
Madde 1- Bu Tebliğin amacı,
1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu’nun 4/I-ı ve 40/III-b
maddeleri gereğince, bankalardaki mevduatın vade ve türleri ile özel finans
kurumlarındaki katılma hesaplarının vadelerini belirlemektir.
Mevduatın Türleri
Madde 2- Mevduatın türleri
aşağıdaki şekilde belirlenmiştir.
Tasarruf Mevduatı
Resmi Kuruluşlar Mevduatı
Ticari Kuruluşlar Mevduatı
Bankalararası Mevduat
Diğer Kuruluşlar Mevduatı
Madde 3- Tasarruf
Mevduatı
Gerçek kişiler tarafından bu nam altında açtırılan ve ticari işlemlere konu olmayan mevduat "tasarruf mevduatı" dır.
Madde 4- Resmi
Kuruluşlar Mevduatı
Genel ve katma bütçeli daire ve kurumların, yerel yönetimlerin, mahkemelerin, savcılıkların, icra ve iflas dairelerinin, tereke hakimliklerinin mevduatı "resmi kuruluşlar mevduatı" dır.
a- Genel Bütçeli Daire ve Kuruluşlar
Devlet bütçesi ile idare edilen ve bütçe kanunlarında gösterilen devlet daireleri ile bunlara bağlı kuruluşlardır.
b- Katma Bütçeli İdareler
Bütçe
kanunu dışında idare edilen Genel Muhasebe Kanunu’na göre giderleri özel
gelirlerle karşılanan kamu kuruluşlarıdır.
c- Yerel Yönetimler
Halkın
yerel nitelikteki hizmet ve ihtiyaçlarını karşılamak üzere, kuruluş ve esasları
Kanunla belirtilen ve karar organları seçimle oluşturulan kamu tüzel
kişileridir. Bunlar;
1- İl
Özel İdareleri,
2-
Büyük Şehir Belediyeleri,
3-
Belediyeler,
4-
Köyler
dir.
Yukarıda
belirtilen yerel yönetim kuruluşlarına benzeyen, ancak tüzel kişiliği
bulunmayan "mahalle yönetimi" ile "Bozcaada ve Gökçeada"
idareleri ve "yerel yönetim kuruluşlarının yasaların öngördüğü işleri
yapabilmek üzere aralarında kurdukları birlikler" de bu bölümde yer
alacaktır.
d- Mahkemeler, Savcılıklar, İcra ve İflas
Daireleri ve Tereke Hakimlikleri
Mahkemelerin
genel yönetim giderleri ile yargılamanın, icra, iflas ve veraset ve intikal
işlemlerinin, resmi bilirkişilik hizmetlerinin yürütülmesi, hükümlülerin
cezalarının infazı, eğitimleri ve tutukluların muhafazası amacıyla Adalet Bakanlığı
bütçesinden yapılan tahsisatlarla ilgili paralardır.
Madde 5- Ticari
Kuruluşlar Mevduatı
Gerçek
kişilerin ticari işletmelerine, her çeşit ortaklıklara, kamu iktisadi
teşebbüsleri ile bunlara bağlı müessese ve bağlı ortaklıklara, genel ve katma
bütçeli kuruluşlarla yerel yönetimlerin ticari işletmelerine, döner sermayeli
kuruluşlara, vakıfların, derneklerin, sendikaların, birliklerin ve mesleki
kuruluşların kurdukları veya katıldıkları ticari işletmelere, sigorta
şirketlerine ait mevduat "ticari kuruluşlar mevduatı" dır.
a-
Gerçek Kişilerin
Ticari İşletmeleri
Türk
Ticaret Kanunu'nun 11, 12 ve 13 üncü maddeleri kapsamına giren işletmelerin
mevduatı bu başlık altında yer alacaktır.
b- Her Çeşit Ortaklıklar (Sigorta şirketleri
hariç)
Türk
Ticaret Kanunu'nun 136 ncı maddesinde belirtilen kollektif, komandit, anonim,
limited ortaklıklar ile Borçlar Kanunu'nun 520 nci ve bu maddeyi izleyen
maddelerinde yer alan adi ortaklıklara ait mevduat bu başlık altında yer
alacaktır.
c- Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile Bunlara
Bağlı Müessese ve Bağlı Ortaklıklar
(bankalar ve sosyal güvenlik
kuruluşları hariç)
Kamu
iktisadi teşebbüsleri, iktisadi devlet teşekkülleri ile kamu iktisadi
kuruluşlarından oluşmaktadır.
-
İktisadi Devlet Teşekkülü: Sermayesinin tamamı Devlete ait, iktisadi alanda
ticari esaslara göre faaliyet göstermek üzere kurulan kamu iktisadi
teşebbüsüdür.
- Kamu
İktisadi Kuruluşu: Sermayesinin tamamı Devlete ait olan ve tekel niteliğindeki
mallar ile temel mal ve hizmet üretmek ve pazarlamak üzere kurulan, kamu
hizmeti niteliği ağır basan kamu iktisadi teşebbüsüdür.
-
Müessese: Sermayesinin tamamı bir iktisadi devlet teşekkülüne veya kamu
iktisadi kuruluşuna ait olup ona bağlı işletme veya işletmeler topluluğudur.
- Bağlı
Ortaklık: Sermayesinin %50'sinden fazlası iktisadi devlet teşekkülüne veya kamu
iktisadi kuruluşuna ait olan işletme veya işletmeler topluluğundan oluşan
anonim şirketlerdir.
d- Döner Sermayeli Kuruluşlar
Genel
ya da katma bütçeden bir miktar paranın ya da her an paraya çevrilebilen
varlıkların tahsis edildiği, belirli ve sürekli bir amacın elde edilmesi için
faaliyette bulunan kuruluş ve işletmelerdir.
e- Yerel Yönetimlerin Ticari İşletmeleri
Yerel
yönetimlerin kendilerine verilmiş görev ve yetkilere dayanarak kurdukları
ticari işletmeler bu bölümde yer alacaktır.
f- Vakıfların, Derneklerin, Sendikaların,
Birliklerin ve Mesleki Kuruluşların Kurdukları veya Katıldıkları Ticari
İşletmeler
Bu
kuruluşlara ait mevduat "diğer mevduat" içinde yer almaktadır. Ancak,
bu kuruluşların ticari işletmelerine ait paralar ise bu bölüm içerisinde yer
alacaktır.
g- Kooperatifler
Ortaklarının
belirli ekonomik çıkarlarını ve özellikle meslek ve geçimlerine ait
ihtiyaçlarını karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp
korumak amacıyla kurulan ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'na göre faaliyet
gösteren değişir sermayeli, değişir ortaklı kuruluşlardır.
h- Sigorta Şirketleri
Fertleri
uğradıkları tehlikelerin zararlarından kurtarmayı amaçlayan ve sigortacılık
prensipleriyle işleyen güvenlik kuruluşlarıdır.
Madde 6-
Bankalararası Mevduat
Bankalar
(Kamu İktisadi Teşebbüsü olarak kurulan bankalar ve Türkiye Cumhuriyet Merkez
Bankası dahil), özel finans kurumları ve özel kanunlarına göre mevduat kabulüne
yetkili bulunan kuruluşlara ait mevduat "bankalararası mevduat" dır.
Madde 7- Diğer
Kuruluşlar Mevduatı
Kanunla
kurulmuş sosyal güvenlik kurumlarına, vakıflara, derneklere, meslek
teşekküllerine, sendikalara, kanunla veya bir kanuna dayanılarak kurulmuş tasarruf
sandıklarına, resmi ve özel idare, müessese ve ortaklıklarla mesleki
teşekküllerde yalnız kendi mensuplarına ait olmak üzere sağlık, sosyal yardım
ve tasarruf sağlamak amacıyla kurulan sandıklara ait paralar, noter teminat ve
emanet paraları, mahkemeler, savcılıklar, icra ve iflas daireleri ve tereke
hakimlikleri nezdindeki paralar, mahkemelerce tevdi mahalli gösterilmek
suretiyle yatırılan paralar, yöneticiler tarafından apartman yönetimi ile
ilgili olarak yatırılan paralar, elçilik ve konsolosluklara ait paralar,
uluslararası kuruluşların Türkiye'deki büro ve temsilciliklerine ait paralar,
fonlara ait paralar, genel ve katma bütçeli kuruluşlar içerisinde yer almayan
üst kurul, kurul ve kurumların paraları ile bunların dışındaki paralar
"diğer mevduat" başlığı altında toplanacaktır.
a- Kanunla Kurulmuş Sosyal Güvenlik Kurumları
Üyelerinin
sosyal güvenlik ve ihtiyaçlarını sağlamak amacıyla kanunla kurulmuş olan
kuruluşlardır.
b- Vakıflar
Medeni
Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce kurulmuş olan vakıflarla, Medeni Kanun
hükümlerine göre kurulan vakıflar (tesisler) bu bölümde yer alacaktır.
c- Dernekler
2908
sayılı Dernekler Kanunu’na göre faaliyet gösteren dernekler bu bölümde yer
alacaktır.
d- Birlikler
Gerekli
kanuni şekillere uygun olarak yasayla veya kararnameyle kurulmuş gerçek ve
tüzel kişiler topluluklarıdır.
Meslek
mensuplarının oluşturduğu, tüzel kişiliği olan, bir kısım kamu görevlerini
yerine getiren ve üyeleri üzerinde kamu hukukundan doğan yetkileri bulunan kamu
kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları da bu gruba dahildir.
e- Sendikalar
İşçiler
ve işverenler tarafından çalışma ilişkilerinde ekonomik ve sosyal hak ve
menfaatlerin korunması ve geliştirilmesi özellikle mesleki gelişmenin ve üyeler
arasındaki yardımlaşmanın sağlanması için işçiler ve işverenler tarafından 2821
sayılı Sendikalar Kanunu’na göre kurulmuş sendikalar ile konfederasyonların
paraları bu bölümde yer alacaktır.
f- Tasarruf ve Yardımlaşma Sandıkları
Kanunla
veya bir kanuna dayanılarak kurulmuş tasarruf ve yardımlaşma sandıkları ile
kurum ve kuruluşların yalnız kendi mensuplarına yönelik olarak kurdukları
tasarruf ve yardımlaşma sandıklarına ait paralar ile Sosyal Sigortalar
Kanunu'nun geçici 20 nci maddesinin verdiği imkandan faydalanmak maksadıyla
Medeni Kanun hükümleri uyarınca birer vakıf şeklinde kurulan banka emekli ve
yardım sandıklarına ait paralar bu bölümde yer alacaktır.
g- Noter Teminat ve Emanet Paraları
Bu
paralar, noterlerden, mesleki nedenlerle sebep olabilecekleri zararlar ve bu
nedenle kendilerine uygulanacak cezalar için tahsil olunan paralar ile
saklanmak veya bir şahsa verilmek üzere notere emanet edilen ve noter
tarafından noterlik cari hesabına yatırılan paralardır.
h- Mahkemeler, Savcılıklar, İcra ve İflas
Daireleri ve Tereke Hakimlikleri Nezdindeki Paralar
Gerçek
ve tüzel kişilerin özel hukuk ilişkilerinden doğan alacak ve borçlarına ilişkin
olarak yatırılan paralardır. Bunlar; yetimlere, küçüklere, gaiplere ait paralar
ile tereke ve şüyuun giderilmesinden elde edilecek paralar, bunların dışında,
adli ve idari yargı yerlerinde elde edilen mahkeme emanet paraları ile icra ve
iflas dairelerince tahsil olunan paralar ve suç unsuru olarak müsadere edilen
paralardır.
ı- Mahkemelerce Tevdi Yeri Gösterilmek Üzere
Yatırılan Paralar
Tevdi
yeri (banka) mahkemelerce gösterilen, özel ve tüzel kişilerce yatırılan
paralardır.
j- Yöneticiler Tarafından Apartman Yönetimi
İle İlgili Olarak Açtırılan Hesaplar
Kat Mülkiyeti
Kanunu gereğince yönetim giderleri ile ilgili olarak yatırılan paralardır.
k- Elçilik ve Konsolosluklar
Türkiye'deki
elçilik ve konsolosluklara ait paralardır.
l- Uluslararası Kuruluşların Türkiye'deki
Büro ve Temsilcilikleri
Türkiye'nin
taraf olduğu uluslararası anlaşmalar sonucu, uluslararası ekonomik, toplumsal
ve kültürel işbirliği programları ve savunma anlaşmaları uyarınca yasayla veya
kararnameyle kurulmuş büro ve temsilciliklerin paraları bu bölümde yer
alacaktır.
m- Fonlar
Kanun
veya Kararname ile kurulmuş olan fonların bankalardaki paralarıdır.
n- Genel ve Katma Bütçeli
Kuruluşlar İçerisinde Yer Almayan Özel Kanunlarla Kurulan Üst Kurul, Kurul ve
Kurumlar
o- Diğer
Yukarıda sayılanlar dışında kalan paralardır.
Mevduatın Vadeleri
Madde 8- Mevduatın vadeleri
aşağıdaki şekilde belirlenmiştir.
a) Vadesiz Mevduat
Bankanın izni aranmaksızın hesap sahibi tarafından istenildiği zaman kısmen veya tamamen geri çekilebilen, herhangi bir ihbar veya vade koşulu taşımayan ve faiz tahakkukları yıl sonunda veya hesabın kapatılmasında yapılan mevduattır.
b) İhbarlı Mevduat
Çekileceği tarihten 7 gün önce yazılı bir ihbar verilmek suretiyle çekilebilen mevduattır.
c) Vadeli Mevduat
1 aya kadar vadeli (1 ay dahil)
3 aya
kadar vadeli (3 ay dahil)
6 aya
kadar vadeli (6 ay dahil)
1 yıla
kadar vadeli
1 yıl
ve daha uzun vadeli
(1 ay,
3 ay, 6 ay ve yıllık faiz ödemeli)
d) Birikimli Mevduat
Asgari 5 yıl vade ile açılan, sözleşme ile belirlenen aylık veya üç aylık sürelerde hesaba para yatırmaya imkan veren mevduattır.
Madde 9- Özel fon havuzları şeklindeki katılma hesapları hariç olmak üzere, özel
finans kurumları nezdinde açılacak katılma hesaplarının vadeleri aşağıdaki
şekilde belirlenmiştir.
1 aya
kadar vadeli (1 ay dahil)
3 aya kadar vadeli (3 ay dahil)
6 aya
kadar vadeli (6 ay dahil)
1 yıla
kadar vadeli
1 yıl
ve daha uzun vadeli
Madde 10- 30/01/1997 tarihli
ve 22893 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Mevduat Türleri ve Kapsamı ile Vade
Dilimleri Hakkında 97/1 sayılı Tebliğ yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçici Madde- Bu Tebliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce açılmış
olan mevduat ve katılma hesapları ilgili tebliğ hükümlerine tabidir.
Madde 11- Bu Tebliğ yayımı
tarihinde yürürlüğe girer.