Türkiye Cumhuriyet Merkez
Bankasından:
(97/1)
(30 Ocak 1997 tarih ve 22893 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanmıştır)
Amaç ve Kapsam
Madde
1- Bu Tebliğin amacı, 3182
sayılı Bankalar Kanunu'nun 34 üncü maddesi 1 inci fıkrası ile 1211 sayılı
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu'nun 4 üncü maddesi I-f fıkrası
gereğince mevduat türleri ve kapsamı
ile vade dilimlerini belirlemektir.
Mevduatın Türleri ve Kapsamı
Madde 2- Mevduatın türleri ve kapsamı aşağıdaki şekilde
belirlenmiştir.
I - TASARRUF MEVDUATI
Gerçek kişiler tarafından bu nam altında açtırılan ve ticari işlemlere konu olmayan mevduat "tasarruf mevduatı"dır.
II - RESMİ KURULUŞLAR MEVDUATI
Genel ve katma bütçeli daire ve kurumların, yerel yönetimlerin, mahkemelerin, savcılıkların, icra ve iflas dairelerinin, tereke hakimliklerinin mevduatı "resmi kuruluşlar mevduatı" dır.
a- Genel Bütçeli Daire ve Kuruluşlar
Devlet bütçesi ile idare edilen ve bütçe kanunlarında gösterilen devlet daireleri ile bunlara bağlı kuruluşlardır.
b- Katma Bütçeli İdareler
Bütçe kanunu dışında idare edilen Genel Muhasebe Kanununa göre giderleri özel gelirlerle karşılanan kamu kuruluşlarıdır.
c- Yerel Yönetimler
Halkın yerel nitelikteki hizmet ve ihtiyaçlarını karşılamak üzere, kuruluş ve esasları Kanunla belirtilen ve karar organları seçimle oluşturulan kamu tüzel kişilerdir. Bunlar ;
1- İl Özel İdareleri,
2- Büyük Şehir Belediyeleri,
3- Belediyeler,
4- Köyler
dir.
Yukarıda belirtilen yerel yönetim kuruluşlarına benzeyen, ancak tüzel kişiliği bulunmayan "mahalle yönetimi" ile "Bozcaada ve Gökçeada" idareleri ve "yerel yönetim kuruluşlarının yasaların öngördüğü işleri yapabilmek üzere aralarında kurdukları birlikler"de bu bölümde yer alacaktır.
d- Mahkemeler, Savcılıklar, İcra ve İflas Daireleri ve Tereke Hakimlikleri
Mahkemelerin genel yönetim giderleri ile yargılamanın, icra, iflas ve veraset ve intikal işlemlerinin, resmi bilir kişilik hizmetlerinin yürütülmesi hükümlülerin cezalarının infazı, eğitimleri ve tutukluların muhafazası amacıyla Adalet Bakanlığı bütçesinden yapılan tahsisatlarla ilgili paralardır.
III - TİCARİ KURULUŞLAR MEVDUATI
Gerçek kişilerin ticari işletmelerine, her çeşit ortaklıklara, kamu iktisadi teşebbüsleri ile bunlara bağlı müessese ve bağlı ortaklıklara, genel ve katma bütçeli kuruluşlarla yerel yönetimlerin ticari işletmelerine, döner sermayeli kuruluşlara, vakıfların, derneklerin, sendikaların, birliklerin ve mesleki kuruluşların kurdukları veya katıldıkları ticari işletmelere, sigorta şirketlerine ve özel finans kurumlarına ait mevduat "ticari kuruluşlar mevduatı" dır.
a- Gerçek Kişilerin Ticari İşletmeleri
Türk Ticaret Kanunu'nun 11, 12 ve 13 üncü maddeleri kapsamına giren işletmelerin mevduatı bu başlık altında yer alacaktır.
b- Her Çeşit Ortaklıklar (Sigorta şirketleri hariç)
Türk Ticaret Kanunu'nun 136 ncı maddesinde belirtilen kollektif, komandit, anonim, limited ortaklıklar ile Borçlar Kanunu'nun 520 nci ve bu maddeyi izleyen maddelerinde yer alan adi ortaklıklara ait mevduat bu başlık altında yer alacaktır.
c- Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile Bunlara Bağlı Müessese ve Bağlı Ortaklıklar (bankalar ve sosyal güvenlik kuruluşları hariç)
Kamu iktisadi teşebbüsleri, iktisadi devlet teşekkülleri ile kamu iktisadi kuruluşlarından oluşmaktadır.
- İktisadi Devlet Teşekkülü: Sermayesinin tamamı Devlete ait, iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyet göstermek üzere kurulan kamu iktisadi teşebbüsüdür.
- Kamu İktisadi Kuruluşu: Sermayesinin tamamı Devlete ait olan ve tekel niteliğindeki mallar ile temel mal ve hizmet üretmek ve pazarlamak üzere kurulan, kamu hizmeti niteliği ağır basan kamu iktisadi teşebbüsüdür.
- Müessese: Sermayesinin tamamı bir iktisadi devlet teşekkülüne veya kamu iktisadi kuruluşuna ait olup ona bağlı işletme veya işletmeler topluluğudur.
- Bağlı Ortaklık: Sermayesinin %50'sinden fazlası iktisadi devlet teşekkülüne veya kamu iktisadi kuruluşuna ait olan işletme veya işletmeler topluluğundan oluşan anonim şirketlerdir.
d- Döner Sermayeli Kuruluşlar
Genel ya da katma bütçeden bir miktar paranın ya da her an paraya çevrilebilen varlıkların tahsis edildiği, belirli ve sürekli bir amacın elde edilmesi için faaliyette bulunan kuruluş ve işletmelerdir.
e- Yerel Yönetimlerin Ticari İşletmeleri
Yerel yönetimlerin kendilerine verilmiş görev ve yetkilere dayanarak kurdukları ticari işletmeler bu bölümde yer alacaktır.
f- Vakıfların, Derneklerin, Sendikaların, Birliklerin ve Mesleki Kuruluşların Kurdukları veya Katıldıkları Ticari İşletmeler,
Bu kuruluşlara ait mevduat "diğer mevduat" içinde yer almaktadır. Ancak, bu kuruluşların ticari işletmelerine ait paralar ise bu bölüm içerisinde yer alacaktır.
g- Kooperatifler
Ortaklarının belirli ekonomik çıkarlarını ve özellikle meslek ve geçimlerine ait ihtiyaçlarını karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp korumak amacıyla kurulan ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'na göre faaliyet gösteren değişir sermayeli, değişir ortaklı kuruluşlardır.
h- Sigorta Şirketleri
Fertleri uğradıkları tehlikelerin zararlarından kurtarmayı amaçlayan ve sigortacılık prensipleriyle işleyen güvenlik kuruluşlarıdır.
ı- Özel Finans Kurumları
İlgili Karar ve Tebliğ esaslarına göre kurulan "Özel Finans Kurumlarının" bankalardaki paralarıdır.
IV - BANKALARARASI MEVDUAT
Bankaların (Kamu İktisadi Teşebbüsü olarak kurulan bankalar ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası dahil) ve özel kanunlarına göre mevduat kabulüne yetkili bulunan kuruluşların birbirlerine yaptıkları mevduat "bankalararası mevduat" dır.
V - DİĞER KURULUŞLAR MEVDUATI
Kanunla kurulmuş sosyal güvenlik kurumlarına, vakıflara, derneklere, meslek teşekküllerine, sendikalara, kanunla veya bir kanuna dayanılarak kurulmuş tasarruf sandıklarına, resmi ve özel idare, müessese ve ortaklıklarla mesleki teşekküllerde yalnız kendi mensuplarına ait olmak üzere sağlık, sosyal yardım ve tasarruf sağlamak amacıyla kurulan sandıklara ait paralar, noter teminat ve emanet paraları, mahkemeler, savcılıklar, icra ve iflas daireleri ve tereke hakimlikleri nezdindeki paralar, mahkemelerce tevdi mahalli gösterilmek suretiyle yatırılan paralar, yöneticiler tarafından apartman yönetimi ile ilgili olarak yatırılan paralar, elçilik ve konsolosluklara ait paralar, uluslararası kuruluşların Türkiye'deki büro ve temsilciliklerine ait paralar, fonlara ait paralar ile bunların dışındaki paralar "diğer mevduat" başlığı altında toplanacaktır.
a- Kanunla Kurulmuş Sosyal Güvenlik Kurumları
Üyelerinin sosyal güvenlik ve ihtiyaçlarını sağlamak amacıyla kanunla kurulmuş olan kuruluşlardır.
b- Vakıflar
Medeni Kanunun yürürlüğe girmesinden önce kurulmuş olan vakıflarla, Medeni Kanun hükümlerine göre kurulan vakıflar (tesisler) bu bölümde yer alacaktır.
c- Dernekler
2908 sayılı Dernekler Kanununa göre faaliyet gösteren dernekler bu bölümde yer alacaktır.
d- Birlikler
Gerekli kanuni şekillere uygun olarak yasayla veya kararnameyle kurulmuş gerçek ve tüzel kişiler topluluklarıdır.
Meslek mensuplarının oluşturduğu, tüzel kişiliği olan, bir kısım kamu görevlerini yerine getiren ve üyeleri üzerinde kamu hukukundan doğan yetkileri bulunan kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları da bu gruba dahildir.
e- Sendikalar
İşçiler ve işverenler tarafından çalışma ilişkilerinde ekonomik ve sosyal hak ve menfaatlerin korunması ve geliştirilmesi özellikle mesleki gelişmenin ve üyeler arasındaki yardımlaşmanın sağlanması için işçiler ve işverenler tarafından 2821 sayılı Sendikalar Kanununa göre kurulmuş sendikalar ile konfederasyonların paraları bu bölümde yer alacaktır.
f- Tasarruf ve Yardımlaşma Sandıkları
Kanunla veya bir kanuna dayanılarak kurulmuş tasarruf ve yardımlaşma sandıkları ile kurum ve kuruluşların yalnız kendi mensuplarına yönelik olarak kurdukları tasarruf ve yardımlaşma sandıklarına ait paralar ile Sosyal Sigortalar Kanunu'nun geçici 20 nci maddesinin verdiği imkandan faydalanmak maksadıyla Medeni Kanun hükümleri uyarınca birer vakıf şeklinde kurulan banka emekli ve yardım sandıklarına ait paralar bu bölümde yer alacaktır.
g- Noter Teminat ve Emanet Paraları
Bu paralar, noterlerden, mesleki nedenlerle sebep olabilecekleri zararlar ve bu nedenle kendilerine uygulanacak cezalar için tahsil olunan paralar ile saklanmak veya bir şahsa verilmek üzere notere emanet edilen ve noter tarafından noterlik cari hesabına yatırılan paralardır.
h- Mahkemeler, Savcılıklar, İcra ve İflas Daireleri ve Tereke Hakimlikleri Nezdindeki Paralar
Gerçek ve tüzel kişilerin özel hukuk ilişkilerinden doğan alacak ve borçlarına ilişkin olarak yatırılan paralardır. Bunlar; yetimlere, küçüklere, gaiplere ait paralar ile tereke ve şuyuun giderilmesinden elde edilecek paralar, bunların dışında, adli ve idari yargı yerlerinde elde edilen mahkeme emanet paraları ile icra ve iflas dairelerince tahsil olunan paralar ve suç unsuru olarak müsadere edilen paralardır.
ı- Mahkemelerce Tevdi Yeri Gösterilmek Üzere Yatırılan Paralar
Tevdi yeri (banka) mahkemelerce gösterilen, özel ve tüzel kişilerce yatırılan paralardır.
j- Yöneticiler Tarafından Apartman Yönetimi İle İlgili Olarak Açtırılan Hesaplar
Kat Mülkiyeti Kanunu gereğince yönetim giderleri ile igili olarak yatırılan paralardır.
k- Elçilik ve Konsolosluklar
Türkiye'deki elçilik ve konsolosluklara ait paralardır.
l- Uluslararası Kuruluşların Türkiye'deki Büro ve Temsilcilikleri
Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası anlaşmalar sonucu, uluslararası ekonomik, toplumsal ve kültürel işbirliği programları ve savunma anlaşmaları uyarınca yasayla veya kararnameyle kurulmuş büro ve temsilciliklerin paraları bu bölümde yer alacaktır.
m- Fonlar
Kanun veya Kararname ile kurulmuş olan fonların bankalardaki paralarıdır.
n- Diğer
Yukarıda sayılanlar dışında kalan paralardır.
Mevduatın Vadeleri
Madde 3- Mevduatın vadeleri aşağıdaki şekilde
belirlenmiştir.
a) Vadesiz
b)
İhbarlı mevduat
Çekileceği
tarihten 7 gün önce yazılı bir ihbar verilmek suretiyle çekilebilen mevduattır.
c) Vadeli
1 aya kadar vadeli (1 ay dahil)
3 aya kadar vadeli (3 ay dahil)
6 aya kadar vadeli (6 ay dahil)
1 yıla kadar vadeli
1 yıl ve daha uzun vadeli
(1 ay, 3 ay, 6 ay ve yıllık faiz ödemeli)
Madde 4- 11.9.1988 tarih, 19926 sayılı Resmi Gazete'de
yayımlanan Mevduat Türlerinin Kapsamına ilişkin Tebliğ ile 24.4.1994 tarih,
21914 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Mevduatın Türleri ve Vade Dilimleri
Hakkında Tebliğ ve bu Tebliğin ek ve değişiklikleri yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçici Madde - Bu Tebliğin yürürlüğe girdiği tarihe kadar açılmış
olan mevduat hesapları yürürlükten kaldırılan " Mevduat Türleri ve Vade
Dilimleri Hakkında Tebliğ " hükümlerine tabidir.
Madde 5- Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.