1-M sayılı Bankamız genelgesi

Resmi Gazete No: 20918

R.G. Tarihi : 3.7.1991

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası İdare Merkezinden:

Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar ile Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı'nın 91-32/5 Sayılı Tebliğine İlişkin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Genelgesi.

Sayı: I-M

TÜRK PARASI, DÖVİZ İLE KIYMETLİ MADEN, TAŞ VE EŞYALARA İLİŞKİN HÜKÜMLER

KONVERTIBL VE NON-KONVERTIBL DÖVİZLER

Madde 1- Dövize ilişkin işlemler Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca alım satım konusu yapılan dövizler üzerinden yapılır. Bu dövizler aşağıda sayılmıştır.

ABD Doları	USD
Avustralya Doları	AUD
Danimarka Kronu	DKK
Euro	EUR
İngiliz Sterlini	GBP
İsveç Kronu	SEK
İsviçre Frangı	CHF
Japon Yeni	JPY
Kanada Doları	CAD
Kuveyt Dinarı	KWD
Norveç Kronu	NOK
Suudi Arabistan Riyali	SAR

Madde 2- Yukarıda sayılanlar dışında kalan döviz ve efektiflerin alım ve satımına ilişkin işlemler uluslararası piyasalardan alınacak verilere göre bankalar, özel finans kurumları, yetkili müesseseler, PTT ve kıymetli maden aracı kuruluşlarınca serbestçe tesbit edilen kurlar üzerinden yapılır.

Madde 3- Bankalar, özel finans kurumları, yetkili müesseseler, PTT ve kıymetli maden aracı kuruluşlarınca Türkiye'de yerleşik kişiler ile dışarıda yerleşik kişilere döviz satışı serbesttir.

EFEKTİF SEVKİYATI

Madde 4- Bankaların yurtdışına efektif sevketmeleri serbesttir.

DÖVİZ KURLARI

Madde 5- Ticari ve gayriticari işlemlere ilişkin olarak yapılan döviz ve efektif alım-satım işlemlerinde uygulanacak döviz kurları bankalar, özel finans kurumları, yetkili müesseseler, PTT ve kıymetli maden aracı kuruluşlarınca piyasa kuralları dahilinde serbestçe belirlenir.

Ancak, bankalararası döviz piyasasında verilen Türk lirası alış ile satış kotasyonları arasındaki fark % 3'ü geçemez..

Ticari ve gayriticari işlemlere döviz cinslerine göre uygulanan Türk lirası kurları ilgili kuruluşlarca günlük olarak Merkez Bankasına bildirilir.

Merkez Bankasınca her iş günü sonunda ilan edilecek günlük kurlar, uluslararası ve iç piyasalardaki gelişmeler dikkate alınarak serbestçe belirlenir.

Madde 6- Bankalar, özel finans kurumları, yetkili müesseseler, PTT ve kıymetli maden aracı kuruluşları;

a- Kendilerine ibraz edilen dövizi natık çekler karşılığında bankacılık teamüllerine uygun olarak kısmen Türk parası ve kısmen efektif veya tamamen efektif ödemesinde bulunabilirler.

b- Efektif veya dövizi natık çekleri bankacılık teamüllerine uygun olarak aynı veya ayrı cins efektiflerle değiştirebilirler. Bankalar, özel finans kurumları ve PTT bunları döviz olarak da yurt dışına havale edebilir.

c- Efektifleri daha küçük veya daha büyük kupürlerle değiştirebilirler.

DÖVİZ POZİSYON YÖNETİMİ VE BİLGİ VERME

Madde 7-A)Döviz Pozisyon Yönetimi

Bankalar ve özel finans kurumları, nezdlerinde bulundurabilecekleri döviz mevcutlarını, döviz yükümlülüklerini ve doğacak riskleri de gözönünde bulundurarak serbestçe belirlerler.

B) Vadeli Döviz Alım-Satımı

Bankalar ve kıymetli maden aracı kuruluşları vadeli döviz alım ve satımı yapabilirler.

C) Bu fıkra yürürlükten kaldırılmıştır.

D) Zorunlu Döviz ve Efektif Devirleri ve Satışları

Bankalar, özel finans kurumları, yetkili müesseseler, kıymetli maden aracı kuruluşları ve T.C. Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü (PTT), ihracat (Prefinansman ihracat bedeli olarak alışı yapılan dövizler dahil) ve görünmeyen işlemlerden (Faiz gelirleri ve mahiyetlerine bakılmaksızın döviz tevdiat hesapları, cari hesaplar veya katılma hesaplarından Türk lirası karşılığı yapılan alışlar dahil) alışını yapacakları döviz ve efektiflerin, ayrıca bankalar, nezdlerinde açılan altın depo hesaplarından Türk Lirası olarak alışını yapacakları altının belirlenen orandaki kısmını, hesaba geçtiği tarihten itibaren takip eden ayın son işgününe kadar Merkez Bankası bünyesindeki döviz ve efektif piyasalarında satmak veya Merkez Bankası'na devretmek zorundadırlar. Zorunlu döviz ve efektif devir ve satış oranı “% 0” dır.

Madde 8- Merkez Bankası; bankalar, özel finans kurumları, yetkili müesseseler, PTT, kıymetli maden aracı kuruluşları ve diğer mali kuruluşlar ile kişilerden döviz, altın ve Türk lirası işlemlerine ilişkin her türlü istatistiki bilgileri doğrudan istemeye ve toplamaya, ayrıca bu kurum ve kuruluşlarda konuyla ilgili incelemeler yapmaya yetkilidir. Bu kurum ve kuruluşlar Türk lirası banknot ithal ve ihracına ait bilgileri belirlenen sürelerde Merkez Bankası’na vermekle yükümlüdür.*

İHRACATA İLİŞKİN HÜKÜMLER

Madde 9- İhracat bedelleri, uluslararası kurallar ile bankacılık teamüllerine ve satış akdinin hükümlerine göre yurda getirilir. Ödeme şekillerinde uyulması gereken esas ve usuller, Tebliğ ve Hazine Müsteşarlığı'nın talimatı ile Bankamıza tanınan yetki çerçevesinde bankalara ve özel finans kurumlarına hitaben düzenlenecek genelgeler ile belirlenir.

Söz konusu genelgelerin hükümleri Tebliğ hükmündedir.

(Madde 10 ve 11 kaldırılmıştır)

(Madde 12 kaldırılmıştır)

İTHALATA İLİŞKİN HÜKÜMLER

MADDE 13- İthalat bedelleri, uluslararası kurallar ile bankacılık teamüllerine ve satış akdinin hükümlerine göre ödenir. Ödeme şekillerinde uyulması gereken esas ve usuller, Tebliğ ve Hazine Müsteşarlığı'nın talimatı ile Bankamıza tanınan yetki çerçevesinde bankalara ve özel finans kurumlarına hitaben düzenlenecek genelgeler ile belirlenir.

Söz konusu genelgelerin hükümleri, Tebliğ hükmündedir.

(Madde 14,15,16,17,18 ve 19 kaldırılmıştır.)

GÖRÜNMEYEN İŞLEMLERE İLİŞKİN HÜKÜMLER

Madde 20- Türkiye'de yerleşik kişiler, dışarıda yerleşik kişiler için veya bunlar adına yurt içinde veya dışında yapmış oldukları tüm hizmet (müteahhitlik hizmetleri dahil) karşılığı dövizler ile dışarıda yerleşik kişiler nam ve hesabına yapılan gider karşılığı dövizleri serbestçe tasarruf edebilirler.

Madde 21- Türkiye'de yerleşik kişilerin dışarıda yerleşik kişilerden Türkiye'deki işleriyle ilgili olarak sağladıkları döviz tahsis edilebilecek veya Türk parası transferi suretiyle ödeme yapılabilecek hizmetler ve Görünmeyen İşlemlerle ilgili diğer ödemeler Madde 25'de açıklanmıştır.

Madde 22- 25 inci Maddede belirtilen gider kalemlerine göre farklılık göstermekle birlikte kıyasen benzerliği kabul edilebilecek talepleri Merkez Bankası değerlendirir ve sonuçlandırır.

Madde 23- Görünmeyen İşlemlerle ilgili döviz ve efektif satışları veya Türk parası transferleri ulusal ve uluslararası bankacılık prensipleri çerçevesinde bankalar ve özel finans kurumlarınca yapılır.

Madde 24- Görünmeyen İşlemlere ilişkin kati ve avans döviz satış işlemleri veya Türk parası transferleri, borcu gösteren fatura, proforma fatura ve gerekli diğer belgelere göre yapılır. Görünmeyen İşlemlerde uygulanacak limitler ve avans olarak yapılacak işlemlere ait esaslar Merkez Bankası'nca bankalar ve özel finans kurumlarına bildirilir.

Avans olarak yapılacak işlemlerde taahhütname alınır. Avans hesaplarını, ilgili fıkralarda belirtilen özellikler de dikkate alınmak suretiyle 6 ay ya da belirtilen süre içinde ya da İdare Merkezimiz ve Kambiyo Mercilerince verilen ek süreler içinde kapatmayanlara, yeniden avans işlemi yapılmaz ve avansın kapatılmadığı bu sürelerin bitimini izleyen 5 iş günü içinde ilgili Kambiyo Merciine bildirilir.

Madde 25- Döviz ödenmesini veya Türk parası transferini gerektiren hizmetler ve giderler.

Aşağıda belirtilen döviz transfer edilebilecek hizmetler ve giderler için Türk parası transferi suretiyle de ödeme yapabilecektir.

A-1 Tamir ve Montaj

Tamir, montaj hizmetleri ile E-4 fıkrasına girmeyen developman, reprodüksiyon, seslendirme gibi hizmetler.

A-2 İşleme Tabi Tutma, Tamamlama, Sözleşmeye Bağlı Fason İşler ve Benzer Nitelikli Diğer İşlemler

Boya, apre, emprime, temizleme, fason işçilik ve benzeri işler için geçici olarak ihraç edilen malların bu nedenle doğacak giderleri.

A-3 Teknik Yardım

Etüd, öğretim, uzmanlık, hakemlik, proje, revizyon, ekspertiz tahlil ve benzeri hizmetler.

A-4 Taahhüt İşleri

Açılan uluslararası ihalelerden sonra, uzmanlaşmış yabancı firmalarca genellikle sabit fiyatlarla inşaası veya bakımı yapılacak olan bina, yol, köprü, liman ve diğerlerine ait sözleşmeler gereğince ödenmesi gerekli tutarlar.

A-5 Telif Hakları, Fikri ve Sınai Mülkiyet ile Yönetim Anlaşmaları

a) Telif Hakları

- Bilimsel ve sanatsal eserlerin telif hakları ile gazete, dergi ve diğer yayın araçlarında yayımlanan fotoğraf, makale ve benzerlerine ilişkin ödemeler.

- Bilgi işlem makinalarında kullanılmak üzere Türkiye'ye ithal edilen program ürünlerine ilişkin lisans ücretleri.

b) Fikri-Sınai Mülkiyet ve Yönetim anlaşmaları

Hazine Müsteşarlığı, Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü'nce onaylanan lisans, know-how ve benzeri maddi haklara, lisansa bağlı teknik yardım anlaşmalarına ve yönetim anlaşmalarına ilişkin ödemeler.

c) Kredi Kartı Anlaşmaları

Hazine Müsteşarlığının izni çerçevesinde yurt dışındaki kredi kartı kuruluşları ile yapılacak lisans ve temsilcilik sözleşmelerine ilişkin ödemeler.

A-6 Maaş ve Ücretler

Türkiye'de hizmete alınan yabancı uzman personel, işçi, artist ve gösteri gruplarına yapılan ödemeler.

A-7 Giderlere Katılma Payı

Hazine Müsteşarlığı Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü'nün izni çerçevesinde, yabancı firma ve kuruluşların Türkiye'deki şube ve yan kuruluşlarının yurt dışındaki ana kurumlarına; Türkiye'deki ana kurumların, yabancı ülkelerdeki şube ve yan kuruluşlarına (A-3 ve A-5 fıkralarında belirtilenler dışındaki giderler) genel giderlerine katılma payı olarak yapacakları ödemeler.

B-DIŞ TİCARET

B-1 Komisyonculuk ve Mümessillik Hizmetleri

a) Komisyonculuk ve Simsariye Giderleri

Dış Ticaretle ilgili olarak yurt dışından sağlanan komisyonculuk ve simsariye hizmetleri karşılığında yapılacak ödemeler ve dış piyasalar hakkında bilgi toplamak amacıyla yurt dışındaki firma ve kuruluşlara ödenecek haberleşme ve dokümantasyon giderleri ile uluslararası nakliyat ve transit nakliyatla ilgili olarak dışarıdan sağlanacak aracılık hizmetleri karşılığında yapılacak ödemeler.

b) Transit İşlemlerden ve Aktarmalı Satışlardan Doğan Kazançlar

Yurt dışında yerleşik olanlarca transit işlemlerden ve aktarmalı satışlardan ticari teamüllere uygun olarak sağlanan ve F-1 fıkrası kapsamına girmeyen kazançlar.

c) Banka Komisyon ve Masrafları

Bankalar ve özel finans kurumlarının yaptıkları işlemler nedeniyle dışarıdaki muhabirlerine ödemeleri gereken komisyon, masraf, damga vergisi ve benzeri giderler.

d) Temsil Masrafları

- Yurt dışında kurulan büro, temsilcilik, acentelik ve benzerleriyle ilgili giderler.

- İhracatçılar, uluslararası nakliyeciler, (A) grubu seyahat acentaları ve transit ticareti yapan firma ve kuruluşlar ile pazarlama şirketlerine (dış ticaret sermaye şirketleri dahil) bir önceki takvim yılı itibariyle getirdikleri net döviz gelirleri üzerinden verilecek yıllık pazarlama giderleri.

- Yurt dışında katılınan fuar ve sergi giderleri.

B-2 Nihai Mal Piyasasındaki İşlemlere İlişkin Farklar, Marjlar ve Depozitolar

Ticari teamüllere uygun olmak kaydıyla, nihai mal piyasalarındaki işlemlere ilişkin olan farklar, paylar ve depozitolar ile ilgili ödemeler.

B-3 Dokümantasyon Giderleri

Döviz işlemleri yapmaya yetkili banka, özel finans kurumları ve müesseselerin yurt dışından kendi nam ve hesaplarına sağlayacakları her çeşit bilgi ve doküman giderleri.

B-4 Antrepo, Depolama, Gümrükten Çekme ve Benzeri Ödemeler

İhracatçıların, gümrükten çekme, ardiye, depolama, antrepo, factoring, bakım, nakil, muhafaza, fümügasyon, rafa (maniplasyon), satış ve benzeri giderleri, vezin (tartı) veya kalite farkı ile ekspertiz ve tahkim ücretleri (hariçteki gözetme şirketleri ücretleri dahil).

B-5 Transit Nakliyatla İlgili Giderler

B-6 Gümrük Vergi ve Resimleri ile Benzeri Ücretler

İhracatçıların gümrük vergi ve resimleri ile benzeri ücretleri

C- TAŞIMACILIK (Kiralama, Navluna İlişkin Liman Masrafları, Balıkçı Gemileriyle İlgili Ödemeler v.s.)

C-1 Deniz Taşımacılığı

- Dış Ticarette malların yabancı bayraklı gemilerle taşıtılması durumunda navlun ve navluna ilişkin giderler.

- Yabancı gemi kumpanyalarının Türkiye'deki şube, büro, acenta ve temsilcilikleri tarafından eşya ve yolcu nakliyatı dolayısıyla tahsil edilen Türk liraları.

C-2 İç Sularda Yapılan Taşımacılık (Kiralama dahil)

İç sular ve nehirlerdeki taşımacılık için, Kabotaj Kanunu hükümlerine tabi olmak kaydıyla C-1 fıkrası hükümleri uygulanır.

C- 3 Karayolu Taşımacılığı (Yolcu Taşımacılığı ve Kiralama dahil)

- Demiryoluyla yük taşımacılığında taşıma ücretleri ve dış ticarete konu malların yabancı plakalı kara nakil araçlarıyla taşıtılması durumunda (ikili karayolu anlaşmaları çerçevesinde) taşıma bedelleri.

- Yabancı kara nakliyat firmalarının Türkiye'deki şube, büro, acenta ve temsilcilikleri tarafından eşya ve yolcu nakliyatı dolayısıyla tahsil edilen Türk liraları.

C- 4 Hava Taşımacılığı (Yolcu taşımacılığı ve Kiralama dahil)

- Dış ticarette taşımanın yabancı uçaklarla yapılması halinde, taşıma bedelleri.

- Yabancı hava nakliyat kumpanyalarının Türkiye'deki şube, büro, acenta ve temsilcilikleri tarafından, yolcu ve eşya nakliyatı dolayısıyla tahsil edilen Türk liraları (Uluslararası denizaşırı acele uçak posta servislerinin hizmetinden yararlanan Türk acele posta servislerinin sağladıkları Türk lirası hasılattan yabancı şirkete ödenecek kısım bu fıkra çerçevesinde değerlendirilir).

C- 5 Taşıtların Giderleri

a) Türk Bayraklı Deniz Taşıtlarının Liman Masrafları (Yakıt, Erzak, Bakım, Sefer Esnasındaki Tamirler, Acil Tamirleri ile Personel ve Benzeri Giderleri)

Yabancı sulara sefer yapan Türk bayraklı deniz nakil araçlarının yurt dışında yapacakları liman, yol, personel ve gemiyle (satın alınmasıyla ilgili giderler dahil) ilgili her türlü giderleri (Kati veya avans olarak döviz satışı yapılabilir. Klasifikasyon, reklasifikasyon konversiyon ve ağır tamir ve bakım giderleri C-6/a fıkrasında değerlendirilir).

b) İç Sularda Taşımacılık Yapan Türk Bayraklı Taşıtların Liman Masrafları (Yakıt, Erzak, Bakım, Sefer Esnasındaki Tamirler ve Acil Tamirleri ile Personel ve Benzeri Giderleri)

Yabancı iç sularda taşımacılık yapan Türk bayraklı taşıtların liman masrafları için C-5/a fıkrası hükümleri uygulanır.

c) Kara Taşıtları Yol Giderleri (Yakıt, Küçük Tamirler, Garaj Giderleri ile Sürücü ve Yol Personelinin Masrafları gibi)

Uluslararası Taşıma Yetki Belgesi sahibi firmaların, yurt dışına sefer yapacak Türk plakalı kara nakil vasıtalarının yol giderleri (Kati veya avans olarak döviz satışı yapılabilir. Ağır bakım ve tamir giderleri, önemli yenileme masrafları C-6/b fıkrası kapsamında değerlendirilir).

d) Hava Taşıtlarının Uçuş Bakım Masrafları ve Genel Giderleri ile Bu Taşıtların ve Hava Ulaşım Teçhizatlarının Tamirleri

Türk hava taşıtlarının Türk hava alanlarında gümrüklenmemiş olarak veya yabancı ülkelerde almış oldukları akaryakıt ve benzerlerinin bedelleri, uçuş bakım masrafları; genel giderleri ile bu taşıtların ve hava ulaşım teçhizatlarının tamir giderleri.

(Ulaştırma Bakanlığı'ndan yurt dışına hava yoluyla taşıma yapmak üzere işletme ruhsatı almış olan firma ve kuruluşların (Türk Hava Yolları'nın talepleri J-3/c fıkrasında değerlendirilir.), yurt dışına yapacakları seferleriyle ilgili konma, konaklama, yakıt, seyrüsefer (navigasyon) giderleri diğer meydan hizmetleri giderleri için kati veya avans olarak döviz tahsis edilir.)

Hava taşıtlarının ağır bakım giderleri de bu fıkrada değerlendirilir.

C-6 Taşıtların Tamir Giderleri

a) Gemi Tamirleri

Yabancı sulara sefer yapan Türk bayrağını taşıyan gemilerin, ticarete konu olmayan, C-5/a fıkrası kapsamı dışındaki klasifikasyon, konversiyon, reklasifikasyon ve ağır bakım giderleri,

b) Gemi ve Uçak Dışında Kalan Araçların Tamirleri

Bu araçların doğrudan ticarete konu olmayan, C-5/b ve c fıkraları kapsamı dışındaki ağır tamir (kara taşıtlarının şase değişikliği giderleri hariç) giderleri.

D- SİGORTA

D-1 Sosyal Güvenlik ve Sosyal Sigorta

Sosyal güvenlik kuruluşlarımızca sosyal güvenlik mevzuatımız çerçevesinde diğer ülkelerdeki sosyal sigorta ve sosyal güvenlik kuruluşlarına yapılacak sosyal güvenlik ve sosyal sigortayla ilgili yardım, prim ve benzeri ödemeler (H-1 fıkrasında belirtildiği şekilde yapılacak transferler hariç)

D-2 Uluslararası Ticarete Konu Mallara İlişkin Sigortalar

1. Harice Yapılan Prim Ödemeleri

Türk sigorta mevzuatına göre, ithalat ve ihracat konusu malların nakliyatından doğacak zararları karşılamak üzere, yurt dışındaki sigorta şirketlerine yaptırılan nakliyat sigorta primleri.

2. Harice Yapılan Hasar Tazminatı ve Benzeri Ödemeler

Türkiye'deki sigorta şirketlerine yaptırılan, ithalata ve ihracata ilişkin sigortalar ile nakliye sorumluluk sigorta poliçelerine dayanılarak ödenmesi gereken kısmen veya tamamen hasara uğramış malların hasar tazminatları, müşterek avarya garame payı dolayısıyla yapılacak ödemeler ile ekspertiz ücretleri ve hasara uğrayan malın tahkim ve takibi dolayısıyla istenilen ücretler.

3. İthalat Sigorta Tazminat Bedelleriyle Yapılan İthalat

(Türkiye'ye yapılan ithalat dolayısıyla, Türkiye'deki veya yurt dışındaki sigorta şirketleri tarafından sigorta edilmiş malların hasara uğraması veya kaybolması halinde, sigorta tazminatının mal bedeline tekabül eden kısmı için aynı cinsten mal ithali mümkündür).

D-3 Hayat Sigortaları

- Türkiye'de yerleşik kişilerin tek veya grup olarak dışarıda yerleşik sigorta şirketlerine yaptıracakları hayat sigortası primleri.

- Türkiye'de yerleşik sigorta şirketlerince dışarıda yerleşik gerçek kişilere yapılacak hayat sigortası sözleşmelerine ait ödemeler.

D-4 Diger Sigortalar

1. Harice Yapılan Prim Ödemeleri

- Uçak, helikopter ve gemilerin, dış kredi ile satın alındığı taktirde borcu ödeninceye kadar, yurtdışından finansal kiralama yoluyla getirilmesi halinde ise finansal kiralama sözleşme süresi ile sınırlı olmak üzere dışarıda yaptırılacak tekne sigorta primleri.

- Türk bayrağını taşıyan gemilerin sorumluluk (kulüp) sigorta primleri.

- Dış ülkelere seyahat edenlerin orada yaptıracakları bedeni kaza ve motorlu taşıt sigorta primleri.

2. Harice Yapılan Hasar Tazminatı ve Benzeri Ödemeler

- Türkiye'de yerleşik sigorta şirketleri ile dışarıda yerleşik gerçek ve tüzel kişiler arasında yapılan diğer tüm sigortalara ilişkin sözleşmelere dayanılarak ödenecek hasar tazminatı ve buna bağlı ödemeler.

- Sorumluluk sigorta poliçelerine dayanılarak yurt dışına yapılacak hasar tazminatı ve benzeri ödemeler.

- Yeşil kart sistemine dahil ülkelere ödenecek sigorta tazminatı ile buna bağlı ödemeler (Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği Motorlu Taşıt Bürosu tarafından yapılacak başvurulara göre).

D-5 Reasürans ve Retrosesyon İşlemleri

1. Hariçten Alınan İşler

Türkiye'de yerleşik sigorta ve reasürans ortaklıklarının yabancı ülkelerden aldıkları reasürans ve retrosesyon işlemleri dolayısıyla ödemekle yükümlü oldukları cari hesap bakiyeleri ile yabancı ülkelerdeki acenta, şube ve temsilcileri vasıtasıyla yapmış oldukları sigorta işlemlerine ilişkin olarak ödemeleri gereken borç bakiyeleri.

2. Harice Verilen İşler

1160 sayılı Kanun uygulaması saklı kalmak kaydıyla, sigorta şirketlerinin Türkiye'de işletmekte oldukları sigorta branşları üzerinden yabancı ülkelerdeki reasürör veya retrosesyonerleri veya bunlar adına hareket eden sigorta aracıları veya hariçteki merkezleri lehine, sözleşmeleri veya sözleşmeye bağlı olmayan ihtiyari plasmanlar gereğince doğan borç bakiyeleri ile Türkiye'deki sigorta şirketlerinin cari muhataralara karşılık olarak reasürörlerine transfer etmeyip depo ettikleri primlerin ihtiyat faizleri.

(Yukarıda yer alan ödemelerin yapılabilmesi için, ödemeyi isteyen sigorta kuruluşlarının işlerini yurt dışına devretmeden önce Bakanlar Kurulunun 2001/3480 sayılı Kararı eki "Sigortacılıkta Yurtiçi Reasürans Havuzu Sistemine İlişkin Karar”a göre Milli Reasürans T.A.Ş.'ye gerekli devri yaptığını ve yapılacak ödeme isteği ile ilgili her türlü sigorta, reasürans ve retrosesyon işlemlerinin Türkiye'de plase ve muhafaza edilemediğinin Milli Reasürans T.A.Ş.den alınmış bir şerh veya belge ile tevsiki şarttır.)

3. Mahsup Hükümleri

(Türk kanunlarına göre kurulmuş olup merkezleri Türkiye'de bulunan sigorta ve reasürans şirketleri ile Türkiye'de çalışmalarına izin verilen yabancı sigorta şirketleri şubeleri, yabancı ülkelerdeki sigorta şirketleriyle olan işlemleri dolayısıyla borçlarını ve alacaklarını mahsuplaşma yoluyla ödeyebilirler veya tahsil edebilirler.)

D-6 Türkiye'deki Yabancı Sigorta Şirketleri ve Şubeleriyle İlgili Diğer Ödemeler

1. Türkiye'de çalışmasına izin verilen yabancı sigorta şirketleri ile şubelerinin direkt sigorta işlemlerinden oluşan karları (F-1 fıkrası esaslarına göre transfer edilir).

2. Türkiye'de çalışmasına izin verilen yabancı sigorta şirketleri ile şubelerinin yukarıdaki fıkralarda belirtilen ödemeler dışında kalan ve ilgili mevzuat çerçevesinde yurt dışına transferi mümkün bulunan hesap meblağları.

E- FİLM, VİDEO KASET VE BENZERİ MADDİ ORTAM ÜZERİNE KAYDEDİLMİŞ (GÖRÜNTÜLÜ VE SESLİ) ESERLER

E-1 Herhangi Bir Maddi Ortam Üzerine Kaydedilmiş Eserlerin İthali, İhracı, Dağıtım ve Gösterimi

(Dolu sinema filmleri, dolu video kasetleri, dolu videodiskleri ve benzeri diğer maddi ortam üzerine kaydedilmiş eserler (bundan sonra yalnızca "Eser" denilecektir) ile bunlara ait afiş, resim ve ilanların ithali, ihracı, dağıtımı ve gösterimi (yasak yayımlarla ilgili hükümler saklı kalmak kaydıyla) serbesttir.)

Dağıtım ve gösterim için doğabilecek masraflar ile Türkiye'ye fiilen ithali yapılan ve işletme belgesi olan eserlere ait royalty bedelleri.

E-2 Kablo Yoluyla Uluslararası Düzeyde Yayımlanan Eserlerin İthali, İhracı, Dağıtımı ve Gösterimi

(E-1 fıkrası esaslarına göre sonuçlandırılır.)

E-3 Başka Tür Ortamlarla Uluslararası Düzeyde Nakledilen veya Yayımlanan Eserlerin İthali, İhracı, Dağıtım ve Gösterimi

(E-1 fıkrası esaslarına göre sonuçlandırılır.)

E-4 Eserlerin İşlenmesi (Processing), Bakımı ve Tamamlanması (Finishing, Çoğaltma ve Alt Yazı İlavesi Dahil)

Eserlerin işlenmesi (developman dahil), basımı (reprodüksiyon dahil), tamamlanması (çoğaltma ve alt yazı ilavesi dahil) ve seslendirilmesi dolayısıyla yapılacak ödemeler.

E-5 Yerleşik Olmayanların Eserlerle İlgili Geçici Faaliyetleri

(Dışarıda yerleşik kişilerin eserlerle ilgili Türkiye'deki geçici faaliyetlerine ilişkin işlemler ilgili Bakanlık ve kuruluşlardan izin alınmak suretiyle serbesttir.)

F- SERMAYE GELİRLERİ

F-1 Ticari Faaliyetlerden Sağlanan Karlar

Dışarıda yerleşik kişilerin verilmiş izinler çerçevesinde Türkiye'de yaptıkları yatırımlardan ve ticari faaliyetlerinden sağladıkları karlar.

F-2 Temettü ve Kar Payı Gelirleri

Dışarıda yerleşik kişilerce Türkiye'den satın alınan menkul kıymetlere ait temettü ve kar payı gelirleri.

F-3 Faizler (Kredi ve Menkul Kıymetler Faizleri ile Benzerleri)

Yabancı sermaye ve kambiyo mevzuatı hükümlerine göre sağlanan nakdi ve gayri nakdi dış kredilerin faizleri (krediyle ilgili komisyonlar, taahhüt komisyonları, risk ve/veya ihracat sigortaları, tahvil ihraç giderleri ve benzeri dahil) ile ayni dış kredilerin faizleri, yurt dışında yerleşiklerce anılan mevzuat çerçevesinde satın alınan menkul değerlere ait faiz gelirleri.

F-4 Kiralar

- Dışarıda yerleşik kişilerin Türkiye'de satın aldıkları gayrimenkul ve gayrimenkule müteferri ayni hakların kira ve diğer gelirleri.

- Gümrük Müsteşarlığının iznine istinaden Türkiye'de yerleşik kişilerce dışarıda yerleşik kişilerden Türkiye'de kullanılmak üzere kiralama yoluyla getirilen malların kira bedelleri. (Verilmiş genel izinlere dayanılarak kiralanacak bilgi işlem makinalarıyla ilgili işlemler, Merkez Bankasınca yürütülür.)

G- SEYAHAT VE TURİZM

G-1 İş Seyahatleri

Türkiye'de yerleşik ticari işletmelerin sahiplerine, temsile yetkili ortaklarına, yöneticilerine ve elemanlarına her çıkış için serbestçe döviz satışı (efektif olarak 5.000.- ABD dolarını geçemez).

G-2 Turistik Seyahatler

Türkiye'de yerleşik geçerli pasaport sahibi Türk vatandaşları, turistik amaçla yurt dışına çıkışlarında, 32 Sayılı Karar'ın 4/b Maddesine göre bankalar, yetkili müesseseler, özel finans kurumları ve PTT'den satın aldıkları dövizlerini, 5.000.- ABD doları veya eşitine kadar satın aldıkları ya da yanlarında bulundurdukları efektiflerini kullanabilirler.

G-3 Kültürel Seyahatler

- Milli Eğitim Bakanlığınca yurt dışında lisans veya yüksek lisans yapmasına izin verilen resmi veya özel öğrencilerin aylıkları ve diğer giderleri.

- Yurt dışındaki lisan kursu, mesleki kurslar ve öğrenci kamplarına katılacakların kayıt, kurs ve kamp ücretleri.

- Özel sektör kuruluşları tarafından mesleki bilgi, görgü ve ihtisaslarının arttırılması amacıyla yurt dışına gönderilecek personelin giderleri.

- Uluslararası nitelikte bir kongre veya konferansa, sergi, seminer veya herhangi bir resmi davete katılacakların giderleri.

(Türkiye'de yapılan uluslararası toplantı ve kongrelere katılanların katılım için ödemeleri gerekli döviz giderleri de bu fıkrada mütalaa edilir.)

- Türkiye'deki basın-yayın kuruluşlarının yurt dışında geçici ve devamlı olarak görevlendirdikleri muhabirlere ödemeleri gereken aylık ve benzeri adlar altındaki giderleri ile sözkonusu muhabirlerin bu görevleri dolayısıyla yurt dışındaki kuruluşlara ödemeleri gereken miktarlar.

G-4 Sağlık Nedeniyle Yapılacak Seyahatler

- Sağlık Bakanlığınca belirlenen sağlık kuruluşlarından alınacak ve bu Bakanlıkça onaylanacak raporlara göre yurt dışında tedavileri uygun görülen kişilerle raporda belirtilmiş olması halinde refakatçisinin hastane, doktor, operasyon, tedavi, ilaç ücretleri ile ikamet, iaşe ve benzeri zaruri giderleri (Kati veya avans olarak döviz satışı yapılabilir).

- Yurt dışında bu fıkra esaslarına göre tedavi olan kişilerin, tedavinin bitiminden sonra tedavi oldukları hastaneden aldıkları belgelere dayanılarak, kontrol amacıyla yurt dışına çıkışlarında hasta ve gerek görülmüşse refakatçisine döviz satışı ve ayrıca, belgeye bağlı tedavi giderleri.

- Devlet Memurlarının Tedavi, Yardım ve Cenaze Giderleri Yönetmeliği gereğince ödenecek tedavi giderleri,

- Yabancı ülkelerde bulunulduğu sırada meydana gelen ve münhasıran ani tıbbi ve cerrahi müdahaleyi gerektiren durumlarda, Sağlık Bakanlığınca onaylanması kaydıyla, ödenecek tedavi giderleri.

- Yabancı ülkelerde ölüm halinde, cenazenin yurda getirilebilmesi için yapılan giderler.

G-5 Resmi Geçici Görev Seyahatleri

Kamu kuruluşları tarafından resmi geçici görevle yurt dışına gönderilecek görevlilerin giderleri.

H- KİŞİSEL GELİR VE HARCAMALAR

H-1 Emekli Aylıkları ve Benzeri Ödemeler

- Türkiye'deki hizmetleri karşılığı Sosyal Güvenlik Kuruluşlarımızdan emekli olan diğer ülkelerin vatandaşlarına ödenecek emekli, malul, dul ve yetim aylıkları.

- Sosyal Güvenlik kuruluşlarımızca emekli, malul, dul ve yetim aylığı bağlanmış olup, yurt dışına yerleşen Türk vatandaşlarının aylıkları.

H-2 Kanuni Nafakalar ve Mali Yardımlar

H-3 Göçmenlerin Havaleleri

Türkiye'ye göç edip bir iş yerine bağlı olarak ya da müstakil olarak çalışan veya serbest meslek faaliyetinde bulunan kişilerin sağladıkları ücret veya kazançlar.

H-4 Yurt Dışındaki Özel Mülklerin Cari Bakım ve Tamirleri

(32 sayılı Kararın 4/b maddesine göre satın alınan dövizlerden ve döviz tevdiat hesaplarından karşılanır.)

H-5 Küçük Miktarların Transferleri

- Ticari amaçlar dışında, kişi, aile ve kuruluş ihtiyaçlarında kullanılmak için yurt dışından getirtilecek İthalat Rejimi Kararına göre ithali serbest maddeler, haberleşme suretiyle alınacak dersler, kurslar ve bunlarla ilgili malzemeler için döviz satışı.

- Sağlık Bakanlığı'nca onaylı reçetelere dayanılarak ilaç ve benzerlerine ilişkin döviz satışı.

- Her nevi malüller tarafından ithali istenen tekerlekli koltuk (motorlu hareket eden vasıtalar dahil, otomobil ve benzerleri hariç) takma uzuv, amalara mahsus saat, daktilo makinası, işitme aleti ve piller gibi özelliği olan cihaz, alet ve vasıtalar için Sağlık Bakanlığınca onaylı raporlara göre yapılacak ödemeler.

(Bu madde çerçevesinde getirtilecek acil ihtiyaçların yurda ithali, döviz satım belgelerine istinaden gerçekleştirilir.)

H-6 Gazeteler, Periyodik Yayımlar, Kitaplar, Müzik Yayımlarının Bedelleri veya Bunların Abonelik Ücretleri

Kişi, aile ve kuruluş ihtiyaçlarında kullanılmak üzere, ticari amaçlar dışında, yurt dışından getirtilecek gazete, periyodik yayımlar, kitaplar, müzikle ilgili yayın (musiki notaları dahil), dergiler, kataloglar, pullar ile kitap ve matbualara ilişkin fotokopi ve mikrofilmler, müzik plakları ve dolu müzikli ses bantları ve bunlara ait abone ve satınalma bedelleri.

Türkiye'de yerleşik kişilerin, yurt dışında yayımlanacak tez, makale gibi yapıtlarının basım ve yayım ücretleri ile diğer benzeri giderleri.

H-7 Spor Ödülleri ve Yarışma Kazançları

Spor Federasyonları tarafından organize edilen sportif olaylardan elde edilen kazanç ve ödüller ile izin almak suretiyle organize edilen yarışmalardan elde edilen kazanç ve ödüller.

J- KAMU GELİR VE GİDERLERİ

J-1 Vergiler ve Harçlar

- Kamu sektörünce yabancı ülkelere ödenmesi gereken vergi, resim ve harçlar ile dışarıda yerleşiklere yapılacak Katma Değer Vergisi iadeleri.

- Türkiye'de yerleşik kişilerin T.C. Konsolosluklarına ödemeleri gereken hertürlü vergi ve harçlar.

J-2 Kamu Giderleri (Devletçe yurt dışında yerleşik kişilere ve yurt dışındaki T.C. Temsilciliklerine yapılacak ödemeler ile uluslararası kuruluşlara yapılacak katkı payları ve diğer ödemeler.)

J-3 Kamu Taşımacılığı ve PTT Hizmetlerine İlişkin Ödemeler

- PTT İdaresinin, uluslararası kongre kararlarına göre, yabancı ülke posta idarelerine ödemesi gereken borçları.

- TCDD'nın yabancı ülke demiryolları idarelerine karşılıklı nakliyattan dolayı ödemesi gereken borçları.

- THY'nın Uluslararası Hava Yolları Birliğine dış parkur için ödemesi gerekli tutarlar ile konma, konaklama ve benzeri giderleri.

- Türkiye Denizcilik İşletmeleri Deniz Yolları Müessesesi ile yabancı deniz nakliyat kurumları arasında yolcu taşıma konusunda yapılmış anlaşmalar gereğince yapılacak ödemeler.

- Yukarıda belirtilen kuruluşların, yurt dışında açacakları büro, şube, acentalık ve mümessilliklerinin giderleri.

- Türkiye Radyo Televizyon Kurumunun çeşitli yayımlar dolayısıyla yabancı yayın kurum ve kuruluşlarına gider veya diğer adlar altında ödemesi gereken ücretler ile yurt dışında yapılan diğer giderler.

J-4 Konsolosluk Gelirleri

Türkiye'deki konsoloslukların konsolosluk işlemleri dolayısıyla tahsil ettikleri harç ve benzeri gelirleri (Dışişleri Bakanlığı'nın onayını kapsayan yazılı başvurularına istinaden Merkez Bankasınca döviz iznine bağlanır.)

K-GENEL KARAKTERLİ İŞLEMLER

K-1 Hertürlü İlan ve Reklamlar

Yurt dışında yaptırılan her çeşit ilan ve reklamlar ve bunlarla ilgili klişe ücretleri.

K-2 Mahkeme Giderleri

K-3 Zarar, Ziyan ve Tazminatlar

- Ticari ve gayri ticari işlemlerden doğan zarar, ziyan ve tazminatlar ve bunlara bağlı cezai şartlar ile sulh yoluyla halli gereken durumlarda yapılacak ödemeler.

- Alınmış izinlere dayanılarak Türkiye'de çalışan yabancı uyruklu kişilere yapılacak işten çıkarma ve kıdem tazminatı gibi ödemeler.

K-4 Para Cezaları

K-5 Dernekler, Kulüpler ve Diğer Kuruluşlara Katılma Aidatları

K-6 Serbest Meslek Kazançları

Alınmış izinlere dayanılarak hariçte yerleşik kişilerin, Türkiye'de serbest meslek faaliyetlerinden sağladıkları kazançlar.

K-7 İadesi Gerekli Tutarlar

Borç olmadığı halde yanlışlıkla gönderilen, mükerrer olarak gönderilen, tahakkuk ettirilmeyen bir işlem nedeniyle peşin olarak gönderilen, feshedilen sözleşmeler kapsamında evvelce peşin olarak gönderilen ve bir bankaca satın alınarak Türk parasına çevrilmiş bulunan dövizler.

K-8 Bröve, Marka Tescil Giderleri

SERMAYE HAREKETLERİNE İLİŞKİN HÜKÜMLER

Türkiye'ye Gelecek Yabancı Sermaye

Madde 26- Dışarıda yerleşik kişilerin Türkiye'de şirket kurmak, mevcut ve kurulacak şirketlere iştirak etmek, şube açmak suretiyle yatırım yapmaları ve her türlü mal ve hizmet üretimine yönelik faaliyetlerde bulunmaları ile irtibat bürosu açmaları öngörülen sermayeyi getirmek ve 6224 sayılı Yabancı Sermayeyi Teşvik Kanunu'na göre gerekli izni almak, verilen izinler çerçevesinde faaliyette bulunmak kaydıyla serbesttir.

Verilmiş izinler çerçevesinde bu kişilerin Türkiye'deki faaliyetlerinden elde etmiş oldukları kar, temettü ve benzeri transfer işlemleri, ilgililerin talebi üzerine doğrudan bankalar veya özel finans kurumlarınca yapılır. Ancak, bankalar veya özel finans kurumları, ilgililerden, transferin gerçekleştirilmesi sırasında almış oldukları belgeleri, Bakanlığa ve Merkez Bankası'na gönderirken transfer edilen tutar ve bu tutarın ABD doları karşılığını ve transfer tarihini de bildirirler.

Dışarıda yerleşik kişilerin 6224 sayılı Kanun ve Petrol Kanunu kapsamındaki belirtilen faaliyetleri dışında ticari faaliyette bulunmalarına Hazine Müsteşarlığı'nca izin verilir. İzin verilen bu faaliyetlerden sağlanan kar, satış ve tasfiye bedelleri ile uluslararası ihaleler için oluşturulan adi ortaklıklar dışındaki adi ortaklıkların iş bitiminde kar etmesi halinde elde edilen karlar, vergi, resim ve benzeri yükümlülüklerin yerine getirildiğinin tevsiki kaydıyla, bankalar ve özel finans kurumlarınca transfer edilir. Transferi gerçekleştirilen döviz tutarı ve bunun ABD doları karşılığı, transfer tarihi ile birlikte Merkez Bankası'na bildirilir.

Türkiye'den Gidecek Yerli Sermaye

Madde 27- Türkiye'de yerleşik kişilerin, yurt dışında veya Türkiye'deki serbest bölgelerde yatırım yapmak veya ticari faaliyette bulunmak üzere şirket kurmaları, ortaklığa katılmaları ve şube açmaları için 5 milyon ABD doları veya eşiti dövize kadar nakdi sermayeyi bankalar veya özel finans kurumları aracılığı ile, ayni sermayeyi ise gümrük mevzuatı hükümleri çerçevesinde ihraç etmeleri serbest olup, 5 milyon ABD dolarını aşan nakdi ve/veya ayni sermaye ihracına Bakanlıkca izin verilir.

Türkiye'de yerleşik kişilerin, yurt dışına yapacakları nakdi sermaye transferi yerine mal ihraç ederek bedelinin yurt dışında kurulacak şirket veya şubelerin sermayesine mahsup edilmesine ilişkin talepleri Hazine Müsteşarlığınca incelenip sonuçlandırılır.

Yatırım veya ticari faaliyette bulunmak üzere yurt dışına sermaye ihracına ve yurtdışında irtibat bürosu, temsilcilik ve benzerlerinin kurulmasına ilişkin olarak Hazine Müsteşarlığı'na bildirimde bulunma yükümlülüğü Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı Karar'ın 13. maddesine, Merkez Bankası'na bildirim yükümlülüğü ise, bankalar ve özel finans kurumlarına verilen talimat esaslarına tabidir.

Menkul Kıymetler

Madde 28- Menkul kıymetlerin ve diğer sermaye piyasası araçlarının Türkiye'ye giriş ve çıkışı serbesttir.

Dışarıda yerleşik kişilerin (Yurt dışındaki yatırım ortaklıkları ve yatırım fonları dahil) her türlü menkul kıymetler ile diğer sermaye piyasası araçlarını Sermaye Piyasası Mevzuatına göre yetkili bulunan bankalar ve aracı kurumlar vasıtası ile satınalmaları, satmaları, bu kıymetler ve araçlara ait gelirler ile bunların satış bedellerini bankalar ve özel finans kurumları aracılığı ile transfer ettirmekleri serbesttir. Ayrıca, dışarıda yerleşik kişiler, Sermaye Piyasası Mevzuatı hükümleri çerçevesinde, Türkiye'de menkul kıymet ile diğer sermaye piyasası araçlarını ihraç edebilirler, halka arz ve satışını yapabilirler.

Türkiye'de yerleşik kişilerin, yurt dışındaki mali piyasalarda işlem gören menkul kıymetleri satın almaları, satmaları ve alış bedellerini transfer ettirmeleri ile yurtdışında menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarını ihraç etmeleri, yurt dışındaki mali piyasalarda arz ve satışını yapmaları serbesttir.

Bankalar, özel finans kurumları ve aracı kurumlar Merkez Bankası'nın talimatları çerçevesinde bildirimde bulunurlar.

Gayrimenkul Kıymetler

Madde 29- Dışarıda yerleşik kişilerin satın aldıkları veya sahip oldukları gayrimenkul ve gayrimenkule müteferri ayni hakların gelirleri ve satış bedelleri, vergi ve benzeri yükümlülüklerin yerine getirildiğinin tevsiki kaydıyla, bankalar ve özel finans kurumlarınca transfer edilir.

Yukarıda belirtilen gelirler ve satış bedellerinin transferi konusunda Merkez Bankası'na bildirim yükümlülüğü bankalar ve özel finans kurumlarına verilen talimat esaslarına tabidir.

Krediler

Madde 30-

A) Alınması

Türkiye'de yerleşik kişilerin yurt dışından ayni, nakdi, gayrinakdi kredi, garanti ve kefalet temin etmeleri serbesttir. Bankalar ile özel finans kurumları, Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı Karar'ın 17’nci maddesi gereğince kredi teminine garanti vererek ya da vermeksizin aracılık edebilirler.

Yurt dışındaki işleriyle ilgili olarak yurt dışından kredi sağlayan Türkiye'de yerleşik kişiler dışında kalan Türkiye'de yerleşik kişiler, yurt dışından sağladıkları kredileri bankalar veya özel finans kurumları aracılığıyla kullanırlar. Ancak, ihracat kredi kurumlarından veya ihracat kredisi garanti kuruluşlarının garantisi kapsamında sağlanan kredilerin doğrudan yurt dışındaki ihracatçı firmaya ödenmesi durumunda bu şart aranmaz.

Yurt dışından sağlanan prefinansman kredilerinin vadesi 18 aydır. Gemi inşa ve ihracının finansmanı amacıyla kullanılacak kredilerde (hazır gemi hariç) bu süre 24 aydır. Dahilde İşleme İzin Belgesi ve Vergi, Resim ve Harç İstisnası Belgesi kapsamında ihracat, ihracat sayılan satış ve teslimler ile döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetlerin finansmanı amacıyla sağlanan kredilerin vadeleri belge süresi (ek süreler dahil) kadardır.

Türkiye'de yerleşik kişilerce yurt dışındaki işleriyle ilgili olarak yurt dışından sağlanan krediler dışında, Türkiye'de yerleşik kişilerce yurt dışından sağlanan tüm nakit krediler ile ithalatın finansmanında kullanılan ödeme şekillerine göre oluşan ayni kredilerden mal mukabili ve kabul kredili mal mukabili olanlar haricindeki bir yıldan (365 günden) uzun vadeli ayni kredilere ilişkin kullanım ve geri ödeme bilgileri, kredi bazında, işleme aracılık eden banka veya özel finans kurumları tarafından Merkez Bankasınca verilecek talimatta belirlenen esas ve usullere uygun olarak Merkez Bankası'na bildirilir.

B) Açılması

Türkiye'de yerleşik kişiler aşağıda belirtilen şekillerde döviz kredisi açabilirler;

1) Bankaların ihracatın finansmanı için Türkiye'de yerleşik kişilere açacakları 18 ay vadeli (bu süre gemi inşa ve ihracının finansmanı için kullanılacak kredilerde (hazır gemi hariç) 24 ay, Dahilde İşleme İzin Belgesi ve Vergi, Resim ve Harç İstisnası Belgesi kapsamında ihracat, ihracat sayılan satış ve teslimler ile döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetlerin finansmanı amacıyla sağlanan kredilerde belge süresi (ek süreler dahil) kadardır.), kiracıları ihracatçılarla yurt içinde veya yurt dışında döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetlerde bulunan kişiler olan Türkiye'de yerleşik finansal kiralama şirketlerine açacakları bir yıl vadeli döviz kredileri.

2) Bankaların Yatırım Teşvik Belgesi kapsamında dış kredi almaları öngörülen Türkiye'de yerleşik kişilere açacakları döviz kredileri ile yatırım mallarının finansmanı için açacakları döviz kredileri.

3) Bankaların, yurt dışında iş yapan Türk müteşebbislerine, uluslararası yurt içi ihalelerle ilgili işleri veya Savunma Sanayii Müsteşarlığınca onaylanan Savunma Sanayi Projelerini üstlenen Türkiye'de yerleşik kişilere açacakları döviz kredileri.

4) Bankaların, Türkiye'de yerleşik kişilere yatırım malları ithalatının finansmanı için yukarıdaki ikinci fıkra esasları çerçevesinde açacakları döviz kredilerinin en fazla üçte biri oranında olmak koşuluyla işletme ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla açacakları döviz kredileri.

5) Bankaların birbirlerine, bankacılık teamülleri çerçevesinde doğrudan veya uluslararası sendikasyona katılım yoluyla, vade sınırı bulunmaksızın açacakları döviz kredileri.

6) Bankaların, Bakanlıkça belirlenecek esaslar dahilinde, Türkiye'de yerleşik kişilere açacakları döviz kredileri.

7) Bankaların sağladıkları döviz kredileri ile döviz tevdiat hesapları tutarını geçmemek üzere yurtdışına açacakları nakdi döviz kredileri.

8) Bankaların, bankacılık teamülleri çerçevesinde yurtdışına açacakları Türk lirası kredileri.

9) Bankaların, Türkiye'de ve dışarıda yerleşik kişiler lehine, dışarıda yerleşik kişilere muhatap döviz ve Türk lirası üzerinden; dışarıda yerleşik kişiler lehine Türkiye'de yerleşik kişilere muhatap ve yurt içinde açılacak uluslararası ihalelerle ilgili olarak Türkiye'de yerleşik kişiler lehine Türkiye'de yerleşik kişilere muhatap döviz üzerinden düzenleyecekleri teminatlar, garanti ve kefaletler.

10) Türkiye'de yerleşik kişilerin, İthalat ve İhracat Rejimleri'ne göre açacakları emtia kredileri.

11) Bankalar dışındaki Türkiye'de yerleşik kişilerin, Türkiye'de ve dışarıda yerleşik kişiler lehine, dışarıda yerleşik kişilere muhatap döviz ve Türk lirası üzerinden verecekleri teminat mektubu, garanti ve kefaletler.

12) Deniz Ticaret Filosunun geliştirilmesi ve gemi inşa tesislerinin teşviki hakkında 14.1.1982 tarih, 2581 sayılı Kanun ile bu Kanun'a ilişkin Karar ve Yönetmelikler kapsamında yurt dışından satın alınacak gemiler için temin edilen kredilerle ilgili olarak yabancı para üzerinden tesis edilecek gemi ipotekleri.

13) Bankaların, hesap bakiyelerinde 10.000.- ABD dolarlık limit üzerinde oluşacak depasmanın 30 gün içinde kapatılması koşuluyla Türkiye'de yerleşik kişilere veya yurt dışında yerleşik kişilere yurt dışındaki harcamaları için kredi kartları karşılığında 10.000.- ABD dolarlık limit içerisinde rotatif olarak kullandıracağı krediler.

Bankalar altın depo hesapları karşılığı altınlar ile satın aldıkları altınların teslimi suretiyle, 2000-32/25 sayılı Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara ilişkin Tebliğ'e göre altın kredisi açabilirler.

Döviz kredilerinin alınma ve verilmesinde lehte ve aleyhte doğacak kur farkları, ilgililere aittir.

Bankaların, İhracat ve Dahilde İşleme İzin Belgesi ile Vergi, Resim ve Harç İstisnası Belgesi kapsamında ihracat, ihracat sayılan satış ve teslimler ile döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetlerin finansmanı için açacakları döviz kredilerinin vadelerinin uzatılmasına ilişkin talepler, İhracat, İhracat Sayılan Satış ve Teslimler ile Döviz Kazandırıcı Hizmet ve Faaliyetlerde Vergi, Resim ve Harç İstisnası Hakkında Tebliğ ile Dahilde İşleme Rejimi Tebliğinin “Mücbir Sebep ve Fevkalade Hal Durumları”na ilişkin maddelerinde belirtilen mücbir sebepler ve haklı durumlar gözönünde bulundurulmak suretiyle Dış Ticaret Müsteşarlığınca incelenip sonuçlandırılır.

Kredilerle ilgili uygulama usulleri Merkez Bankası'nca tespit edilir.

Prefinansman Kredileri

Madde 31- Prefinansman kredileri, ihracatçı firmalarca uluslararası finans kuruluşlarından sağlanarak ihracat ve döviz kazandırıcı işlemlerle ilgili mal ve hizmet alımının finansmanında kullandırılan, anapara, faiz ve masrafları ihracat ve döviz kazandırıcı işlemlerden elde edilen dövizlerle ödenmesi gerekli kredilerdir.

Alıcıdan temin edilen prefinansman peşin döviz hükmünde olup, döviz alışı peşin döviz olarak yapılır. Alıcı firma prefinansmanı da ihracat bedellerinin ödenmesine ilişkin hükümlere tabi tutulur.

Uluslararası finans kuruluşlarından sağlanan prefinansman kredilerinin vadesi 18 ay olmakla birlikte; İhracat, İhracat Sayılan Satış ve Teslimler ile Döviz Kazandırıcı Hizmet ve Faaliyetlerde Vergi, Resim ve Harç İstisnası Hakkında Tebliğ ile Dahilde İşleme Rejimi Tebliğinin “Mücbir Sebep ve Fevkalade Hal Durumları”na ilişkin maddelerinde belirtilen mücbir sebep ve fevkalade hal durumları gözönünde bulundurulmak suretiyle vadelerinin uzatılmasına ilişkin talepler Dış Ticaret Müsteşarlığınca incelenip sonuçlandırılır.

Prefinansman konusu döviz, bankalar ve özel finans kurumları aracılığı ile havale şeklinde yurda getirilir.

Prefinansman kredileri, amirin muvafakatı alınmak, fiili ihracattan önce ve bir defada yapılmak ve kullanım süresi içinde gerçekleştirilmek kaydıyla devredilebilir ve bu devir işlemi prefinansman kredisinin özelliğini değiştirmez.

Söz konusu kredilere ilişkin işlemler Merkez Bankası'nca belirlenecek şekillerde yerine getirilir.

Döviz Hesapları ve Altın Depo Hesapları

Madde 32- Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar ve bu Karar'a ilişkin 91-32/5 Sayılı Tebliğ'de belirtilen esaslara uygun olarak Merkez Bankası ve bankalarca Türkiye'de ve yurtdışında yerleşik kişiler adına döviz tevdiat hesapları açılabilir.

Bankalar ayrıca Türkiye'de ve yurt dışında yerleşik gerçek ve tüzel kişiler adına 2000-32/25 sayılı Tebliğde belirtilen esaslara uygun olarak altın depo hesapları açabilirler.

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI NEZDİNDE

KREDİ MEKTUPLU DÖVİZ TEVDİAT HESABI VE SÜPER DÖVİZ HESABI ADI ALTINDA HESAP AÇILMASI

Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat ve Süper Döviz Hesaplarının Tanımı ve

Özellikleri

Madde 33- Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat ve Süper Döviz Hesapları Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca geliştirilen sisteme göre işleyen, yurt dışında ikamet eden, oturma veya çalışma izni ya da hakkı bulunan T.C.Vatandaşları veya 5203 Sayılı Kanunla Tanınan Hakların Kullanılmasına İlişkin Belge’ye (Belge) sahip gerçek kişiler tarafından Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nezdinde, belirlenmiş dövizler üzerinden açılan döviz mevduat hesaplarıdır.

Açılan bu hesaplar karşılığında, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca hesap sahipleri adına “Kredi Mektubu" veya "Süper Döviz Hesabı Cüzdanı” düzenlenir.

Kredi Mektubu, Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat Hesabı açılması karşılığında düzenlenen, üzerinde yazılı olan miktara kadar dövizin, Türkiye'de Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası veya yurt dışında kendileriyle özel anlaşma yapılan aracı bankalar tarafından üzerinde hüviyeti bildirilen ilgilisine ödeme yapılabilmesini sağlayan bir belgedir.

Süper Döviz Hesabı Cüzdanı, Süper Döviz Hesabı açılması karşılığında düzenlenen, hesabında kayıtlı miktardaki dövizin, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından ilgilisine ödenebilmesini sağlayan hesap cüzdanıdır.

Bir şahıs adına açılan Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat ve Süper Döviz Hesaplarının her biri ayrı ve bağımsız olarak işleme tabi tutulur.

Bu hesaplar ve Kredi Mektupları ile Süper Döviz Hesabı Cüzdanları herhangi bir şekilde teminat olarak kullanılamaz ve bunlardan doğan alacak üçüncü şahıslara devir veya temlik edilemez.

Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat ve Süper Döviz Hesabını Açtırabilecek Kişiler

Madde 34- Yurt dışında ikamet eden, oturma veya çalışma izni ya da hakkı bulunan geçerli T.C.Kimliğine (T.C.Pasaportu veya T.C.Nüfus Cüzdanı) veya 5203 Sayılı Kanunla Tanınan Hakların Kullanılmasına İlişkin Belge’ye sahip gerçek kişiler Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nezdinde Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat Hesabı ve Süper Döviz Hesabı açtırabilirler.

18 yaşından küçükler ile turistik, ticari veya sair amaçla yurt dışına seyahat edenler adına hesap açılamaz.

Bu hesaplar “Tek” veya “Müşterek” hesap olarak açtırılabilir. “Tek Hesap” tek kişi adına açılan ve o kişi tarafından tasarruf edilebilen hesaptır.

“Müşterek Hesap”, geçerli T.C.Kimliği / Belge hamili karı ve koca adına “Ve” / “Veya”lı olarak açılabilir. Eşlerden birinin hesap açma özelliğine sahip olması yeterlidir.

“Ve”li hesap karı-kocanın birlikte, “Veya”lı hesap karı ve kocanın ayrı ayrı tasarruf yetkisine sahip oldukları hesaptır.

“Veya”lı hesap sahiplerinden birinin, diğeri aleyhine mahkemeye veya icraya başvurmaları ve bu merciilerce Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına usulü dairesinde ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz kararı tebliğ edilmesi halinde, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası hesaptan ödeme yapılmasını durdurur. Hesap sahipleri bu yola başvurmaksızın Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına sadece bir ihtarname göndermek suretiyle hesaptan diğerine ödeme yapılmasına engel olamazlar.

Yurda Kesin Dönüş Yapanların Durumu

Madde 35- Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nezdinde Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat Hesabı ve Süper Döviz Hesabı açtırmış bulunan kişiler dilerlerse, yurda kesin dönüş yaptıktan sonra da mevcut hesaplarını yürürlükteki Genelge çerçevesinde devam ettirebilirler.

Kesin dönüş yapanlar sadece, yurt dışındaki özel veya resmi sosyal güvenlik kuruluşları tarafından kendilerine gönderilen limit üstü havaleler karşılığında hesap açtırabilirler.

Para Göndermede Aracılık Yapabilecek Kuruluşlar

Madde 36-

a) Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat Hesabında:

Kredi mektuplu Döviz Tevdiat Hesabı açtırmak için, yurt dışında özel anlaşmalı bankalar ve yurt içinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Şubeleri kanalıyla hesaplara ücretsiz para yatırılabilir.

Ayrıca, yurt dışındaki ve yurt içindeki diğer bankalar, özel finans kurumları ve posta idarelerince de hesap açmak için ücret ödenerek havale yaptırılabilir.

b) Süper Döviz Hesabında:

Süper Döviz Hesabı açtırmak için; yurt dışındaki bankalar, posta idareleri, Türkiye’deki tüm bankalar ve özel finans kurumları kanalıyla ücret ödenerek para gönderilebilir.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Şubeleri kanalıyla yatırılan paralar için ücret ve komisyon alınmaz.

Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat Hesabı ve Süper Döviz Hesabı Açılabilen

Yabancı Para Cinsleri ve Asgari Tutarları

Madde 37- Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat Hesabı ve Süper Döviz Hesabı, cinsleri ve asgari tutarları aşağıda belirtilen dövizler karşılığında açılır:

a) Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat Hesabı Açılabilen Yabancı Para Cinsleri ve Asgari Tutarları:

1.000,- Euro

1.000,- ABD Doları

1.000,- İngiliz Sterlini

2.000,- İsviçre Frangı

b) Süper Döviz Hesabı Açılabilen Yabancı Para Cinsleri ve Asgari Tutarları:

5.000,- Euro

5.000,- ABD Doları

c) Yukarıda belirtilen tutarların altında yatırılan dövizler için hesap açılmaz ve dövizler ilgilisine iade edilir.

Süper Döviz Hesabı açtırmak üzere asgari tutarların altında havale edilen paralar karşılığında ilgilinin talebine göre Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat Hesabı açılabilir.

d) Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca alım-satım konusu yapılan diğer bir konvertibl döviz gönderildiği ya da ibraz edildiğinde, bu dövizler, valöre esas olan gündeki cari kurlar üzerinden alım-satım yapılarak, ilgililerin talep ettiği hesap açılabilen döviz cinsine dönüştürülerek döviz hesabı açılabilir.

Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat ve Süper Döviz Hesabında Valör

Madde 38- Türkiye'de Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Şubelerine, yurt dışında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası muhabirlerine yatırılan paralar karşılığında açılan hesapların valörü paranın yatırıldığı gündür. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının muhabiri olmayan bankalar ile posta idareleri vasıtasıyla yapılan havaleler karşılığında açılan hesapların valörü ise, havalenin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası hesaplarına alacak kaydedildiği tarihtir.

Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat ve Süper Döviz Hesabında Vade, Faiz

Oranları ve Müşterek Hükümler

Madde 39-

a) Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat Hesaplarında Vade ve Faiz Oranları

Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat Hesabı iki yıl vadeli olarak açılır.

Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat Hesaplarına vade bitiminde:

1) Euro karşılığında açılan,

2 yıl vadeli hesaplar için yıllık

% 2,75

2) ABD Doları karşılığında açılan,

2 yıl vadeli hesaplar için yıllık

% 2,75

3) İngiliz Sterlini karşılığında açılan,

2 yıl vadeli hesaplar için yıllık

% 4,00

4) İsviçre Frangı karşılığında açılan,

2 yıl vadeli hesaplar için yıllık

% 0,75

b) Süper Döviz Hesaplarında Vade ve Faiz Oranları

Süper Döviz Hesabı bir, iki veya üç yıl vadeli olarak açılır.

Süper Döviz Hesaplarına vade bitiminde

1) Euro karşılığında açılan hesaplar için,

1 yıl vadeli olanlara	% 2,25
2 yıl vadeli olanlara yıllık	% 3,25
3 yıl vadeli olanlara yıllık	% 3,75

2) ABD Doları karşılığında açılan hesaplar için,

1 yıl vadeli olanlara	% 3,00
2 yıl vadeli olanlara yıllık	% 3,75
3 yıl vadeli olanlara yıllık	% 4,50

oranında faiz tahakkuk ettirilir.

c) Müşterek Hükümler

Hesabın vadesi, Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat Hesabında başlangıç tarihinden (valörden) iki yıl, Süper Döviz Hesabında bir, iki veya üç yıl sonraki aynı ay ve günde biter.

Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat ve Süper Döviz Hesaplarına tahakkuk ettirilecek faizlerden vergi ve benzeri yasal kesintiler yapılır.

Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat ve Süper Döviz Hesaplarına tahakkuk ettirilen faiz anaparaya ilave edilir ve faiz tutarı ile yeni hesap bakiyesi ilgiliye bir yazı ile bildirilir.

Hesap sahibinin aksine bir talimatı olmadıkça, kapatılmayan hesapların vadesi, yenilenme tarihindeki faiz oranı uygulanmak suretiyle kendiliğinden uzar.

Vade bitim tarihinden önce veya vade bitim tarihini takip eden bir ay içinde yapılan vade değişikliği talepleri, vade bitim tarihi itibariyle, bu tarihten sonra yapılan vade değişikliği talepleri ise, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına başvuru tarihi itibariyle yerine getirilir.

Mevcut bir hesabın, başka bir döviz cinsine dönüştürülme talepleri vade bitim tarihi itibariyle ya da faiz kaybının kabul edilmesi halinde başvuru tarihinde, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından belirlenecek esaslar dahilinde alım-satım yapılarak yerine getirilir.

Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat ve Süper Döviz Hesaplarından Vade

Bitiminden Önce Para Çekilmesi

Madde 40- Bu hesaplardan, vade bitiminden önce de para çekilebilir.

Bu durumda;

a) Vade bitiminden önce çekilen tutara, hesapta kaldığı süre için % 0,05 oranında faiz verilir. Hesap sahibince talep edilmeyen çekim faizi, faizsiz hesapta bekletilir ve ait olduğu anaparanın ilk vade yenilenmesinde tahakkuk edecek vade faizi ile birlikte hesaba ilave edilir.

b) Kısmi çekim sonucu, bakiyesi 37. Maddede belirtilen asgari limitlerin altına düşmeyen hesapların vadesi bozulmaz ve kalan meblağa, ait olduğu vadeye göre faiz tahakkuk ettirilir. Bakiyesi asgari limitin altına düşen hesaplar ise, çekim tarihi itibariyle % 0,05 oranında faiz tahakkuk ettirilmek suretiyle faizsiz geçici hesaba alınır.

Yeni açılan hesaplar ile vadeleri sonunda yenilenen hesaplardan vade başlangıç tarihlerinden itibaren bir ay içinde çekilen paralara faiz tahakkuk ettirilmez.

Hesaplardan Yapılacak Kullanımlar

Madde 41-

a) Şahsen Yapılacak Kullanımlar:

Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat Hesabında ödemeler yurt dışında anlaşmalı bankalar, Türkiye'de Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından yapılır.

Süper Döviz Hesabında ödemeler Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından yapılır.

Kredi Mektubundan veya Süper Döviz Hesabı Cüzdanından şahsen yapılacak kullanımlarda Kredi Mektubu / Süper Döviz Hesabı Cüzdanı aslı ile T.C.Kimliğinin / Belgenin ibrazı şarttır.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına bizzat başvurma ya da anlaşmalı bankalardan para çekme imkanı bulunmayan hesap sahiplerinin başka bir bankada bulunan, kendi adına açılmış bir hesaba havale taleplerinin yerine getirilebilmesi için Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına gönderilecek imzalı bir yazı ile müracaatları gerekir.

Bu yazıda; yurt içi veya dışında havalenin yapılması istenen bankanın adı ile bu bankada adlarına açılmış hesabın numarasının açıkça belirtilmesi ve yazı ekinde Kredi Mektubu ve Süper Döviz Hesabı Cüzdanının aslı ile T.C.Kimliğinin / Belgenin fotokopisinin gönderilmesi gereklidir.

b) Üçüncü Şahsa Yapılacak Ödemeler:

Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat Hesabı / Süper Döviz Hesabından, üçüncü şahsa ödeme yapılabilmesi için; hesap sahibinin yurt dışında T.C. Konsolosluklarına, yurt içinde Noterlere T.C.Kimliği / Belge ile müracaat ederek, bir vekaletname düzenletmesi gerekir.

Üçüncü şahsa, bu vekaletname ve Kredi Mektubu / Süper Döviz Hesabı Cüzdanı asıllarını ibraz etmesi koşuluyla ödeme yapılabilir.

Vekaletle ödemeler sadece Türkiye'de Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından yapılır.

Hesap Sahibinin Ölümü Halinde Faiz ve Ödeme

Madde 42- Hesaptaki meblağa, ödemenin yapıldığı tarihe kadar, Genelgenin 39. ve 40. maddelerinde belirtilen hükümler çerçevesinde faiz verilir. Ödeme için, mirasçılar veya vekillerinin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına başvurmaları gerekmektedir.

Kredi Mektubunun / Süper Döviz Hesabı Cüzdanının Kaybedilmesi veya

Çalınması Halinde Yapılacak İşlemler

Madde 43- Kredi Mektubunun / Süper Döviz Hesabı Cüzdanının kaybedilmesi veya çalınması halinde, hesap sahibinin T.C.Kimliği / Belge ile şahsen veya T.C.Kimliği / Belge fotokopisinin ekleneceği bir yazı ile derhal Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına başvuruda bulunması şarttır.

Kredi Mektupları / Süper Döviz Hesabı Cüzdanlarının T.C.Pasaportuyla birlikte kaybedilmesi veya çalınması halinde; gerekli önlemlerin süratle alınabilmesi için durumun, telefon, teleks, faks, vb. iletişim araçları ile derhal Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına duyurulması ve 15 gün içerisinde, yukarıda belirtildiği şekilde, yazıyla başvuruda bulunulması gerekmektedir. Yazıyla başvurunun bu sürede Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına ulaşmaması halinde başlatılan kayıp işlemi durdurulur.

Kredi Mektubunun / Süper Döviz Hesabı Cüzdanının çalınması, kaybedilmesi ve bu durumun geç bildirilmesinden veya bu belgelerin herhangi bir suretle üçüncü şahıslara verilmesi ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının kusuru dışında doğabilecek zararlardan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası sorumlu tutulamaz.

Kayıp işlemi yapılan her Kredi Mektubu ve Süper Döviz Hesabı Cüzdanı için hesap sahibi veya ilgilisinden Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası İdare Merkezince tespit edilen miktarda döviz nakden veya kaybedilen Kredi Mektubu / Süper Döviz Hesabı Cüzdanı tutarından düşülerek tahsil edilir.

Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat Hesabına ve Süper Döviz Hesabına İlişkin

Diğer Hükümler

Madde 44-

- Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, hesaplardan bir defada yapılabilecek nakit ödemelere limit koyabilir.

- Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası vekile ödenebilecek miktarı sınırlayabilir.

- Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat Hesabından Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ve anlaşmalı bankalardan para çekme veya havale işlemleri sonucu doğacak masraflar (çeklerden muhabirlerce alınan masraf ve komisyonlar hariç) Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca karşılanır.

- Süper Döviz Hesabından Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasından para çekme veya havale işlemleri sonucu doğacak masraflar, (çeklerden muhabirlerce alınan masraf ve komisyonlar hariç) Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca karşılanır.

- Hesap sahiplerine ait kayıtlarımızdaki bilgilerin (adres, T.C.Pasaport, T.C.Nüfus Cüzdanı / Belge) değişmesi halinde mutlaka ve en kısa sürede T.C.Kimliği / Belge fotokopisinin ekli olduğu bir yazıyla Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına bildirilmesi gerekmektedir. Adres değişikliğinin bildirilmemesi halinde, mevcut adrese yapılacak bildirimler geçerli sayılır.

- Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat ve Süper Döviz Hesaplarıyla ilgili tereddütlerde, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası kayıtları ve belgeleri geçerlidir.

- Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat ve Süper Döviz Hesaplarıyla ilgili uygulamalardan doğacak her türlü ihtilafta Türk Hukuku ve Türkiye Cumhuriyeti Ankara Mahkemeleri ve İcra Daireleri yetkilidir.

- Hesap sahiplerinin şahsıyla ilgili olarak Türkiye Cumhuriyeti Mahkemeleri dışında alınmış bir karar veya ilam, Türk Mahkemeleri tarafından tenfizi sağlanmadıkça Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca işleme alınmaz.

Madde 45- Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat ve Süper Döviz Hesaplarının açılışı ve işleyişi ile ilgili olarak gerekli tedbirleri alabilir.

USUL VE MÜŞTEREK HÜKÜMLER

Döviz Alım ve Satım Belgeleri

Madde 46- Türkiye'de faaliyette bulunan bankalar, özel finans kurumları, yetkili müesseseler, PTT ve kıymetli maden aracı kuruluşları tüm efektif ve döviz alım-satımlarında düzenleyecekleri döviz alım ve satım belgelerini ihtiyaçları dahilinde genelge ekindeki örneklere uygun olarak kendileri bastıracaklardır. Döviz alış ve satışları sırasında ekteki örneklerdeki bilgileri içermek kaydıyla belge üreten elektronik makinaların da kullanılması veya bilgisayar kullanılmak suretiyle düzenlenmesi mümkündür.

Bankalar, özel finans kurumları, yetkili müesseseler, PTT ve kıymetli maden aracı kuruluşları döviz alım ve satım belgelerinin düzenlenmesinden sonra belge kapsamına giren bilgilerin değişmesi halinde yeni döviz alım ve satım belgesi düzenlenerek üzerine değişiklik sonucu yeniden düzenlendiğini belirten bir ibare konulacak ve eski döviz alım ve satım belgesi yenisine iliştirilecektir.

Döviz Alım Belgeleri

Bankalar, özel finans kurumları, yetkili müesseseler, PTT ve kıymetli maden aracı kuruluşları döviz alım belgesini iki nüsha olarak düzenlemek zorundadırlar. Döviz alım belgelerinin ikinci nüshaları bu kurum ve kuruluşlarda kalacak, üzerine "bu nüsha üzerinden işlem yapılamaz." şerhi konulacaktır.

Bankalarca, 95-32/13 sayılı Tebliğ'de belirtilen esaslara uygun olarak açılan altın depo hesaplarından Türk lirası karşılığında yapılacak altın alımlarında Döviz Alım Belgeleri üzerinde gerekli değişiklikler yapılarak, bu belgeler kullanılacaktır.

Döviz alım belgesi aşağıdaki bilgileri içerecektir.

Seri No., Sıra No, İstatistik No (lar), Banka Şube Kodu, Dövizi Satan Kişinin/Kuruluşun; Ünvanı/ Adı Soyadı, Uyruğu, Satın Alınan Dövizin/Efektifin: Geldiği Ülke, Geliş Nedeni, Cinsi, Uygulanan Kur, Tutarı, Türk Lirası Karşılık (ları), USD Karşılık (ları) (1) Türk lirası, .......... İhracatın şekli, Teslim şekli, Gümrük Beyannamelerinin; Tarihi, Numarası, Çıkış kapısı, Yurda getirilen dövizin ödeme şekli, (2) Kesintiler (Komisyon-posta-pul-gider v.s.) Türk lirası, Kalan net Türk lirası (1-2), Açıklama Bölümü, Tarih, Banka Adı, Kaşe, İmza.

Döviz Satım Belgeleri

Bankalar, özel finans kurumları, yetkili müesseseler, PTT ve kıymetli maden aracı kuruluşları döviz satışları sırasında döviz satım belgelerini iki nüsha olarak düzenlemek zorundadırlar.

Döviz satım belgesi aşağıdaki bilgileri içerecektir.

Seri No, Sıra No, İstatistik No (lar), Banka Şube Kodu, Dövizi Satın Alan Kişi/Kuruluşun, Ünvanı/Adı Soyadı, Adresi, Uyruğu, Döviz Satışının Dayanağı, Satılan Dövizin/Efektifin, Cinsi, Tutarı, Kuru, Türk lirası Karşılık (ları), USD Karşılık (ları), Toplam Türk lirası, Yukarıda dökümü yazılı döviz/dövizler efektif/efektifler satılmıştır, Tarih, Banka Adı, Kaşe, İmza.

Döviz alım ve döviz satım belgelerinin kağıdının rengi ve boyutları hususunda bir kısıtlama mevcut olmayıp, arzuya göre istenen herhangi bir renkte ve boyutta bastırılabilecektir. Gerek döviz alım ve gerekse döviz satım belgelerinde banka, özel finans kurumu, yetkili müessese, PTT ve kıymetli maden aracı kuruluşu adı ve amblemlerinin bulunmasında herhangi bir sakınca bulunmamaktadır.

Bankalar ve özel finans kurumları belge üretebilen otomatik makinalar vasıtasıyla ihracat dışındaki işlemler için düzenleyecekleri döviz alım belgelerine ihracat dövizlerine ilişkin bilgileri yazmayabilirler. Gerek otomatik makinalarda üretilen belgelere, gerekse basılı belgelere basımından sonra düzenlenmeleri sırasında veya daha sonra daktilo veya elle ön veya arka yüzlerine, gerekli görülecek istatistiki amaçlı işaretleri koyabilirler. Ayrıca bankaların belgelerin kötüye kullanımını önlemek için gerekli önlemleri de almaları gerekmektedir.

Bu Genelge kapsamında yapılan işlemlerde 97/9523 sayılı Karar eki Karaparanın Aklanmasının Önlenmesine Dair 4208 sayılı Kanunun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelikteki esas ve usullere göre bu Yönetmelikte belirlenen limitleri aşan tutarlar için kimlik tespiti, bunların muhafazası ve ilgili mercilere bildirim yükümlülüklerine uyulması zorunludur.

Madde 47- Bankalar, özel finans kurumları, yetkili müesseseler, PTT ve kıymetli maden aracı kuruluşları döviz alış ve satışlarında düzenledikleri döviz alım ve satım belgelerinin birinci nüshalarını ilgiliye verecekler, ikinci nüshalarını kendi nezdlerinde beş yıl süreyle saklayacaklardır.

Belgelerin zayi edilmeleri halinde yeni bir belge tanzim edilmeyecek ancak belgelerdeki bilgiyi içeren bir yazı verilecektir.

Mahsup muamelelerinde döviz giriş ve çıkışlarına ait belgelerin sağlıklı olarak izlenebilmesi amacıyla hem döviz alım hem de döviz satım belgesi düzenlenmesi zorunludur. Döviz alım ve satım belgeleri işlem tarihindeki döviz alış kurları üzerinden düzenlenecektir.

Madde 48- İhracat işlemlerinde malların bedelinin Türk parası ile tevsiki halinde, Döviz Alım Belgelerinin üzerinde gerekli değişiklik yapılarak, bu belgeler kullanılacaktır.

Yurt dışına yapılacak Türk parası transferlerinde Genelge ekindeki örneğe uygun olarak iki nüsha "Türk Parası Transfer Belgesi" düzenlenecektir.

Bu belgelerin bastırılması ve kullanımında, Döviz Alım ve Satım Belgesine ilişkin esaslar uygulanacaktır.

DÖVİZ ALIM BELGESİ
Seri no:				İstatistik no.(lar)			:
Sıra no:				Banka şube kodu			:_______________
DÖVİZİ SATAN KİŞİNİN/KURULUŞUN
Ünvanı/Adı Soyadı	:
Uyruğu	:
SATIN ALINAN DÖVİZİN/EFEKTİFİN
Geldiği Ülke	:
Geliş Nedeni	:
Cinsi	:
Uygulanan Kur	:
Tutarı	:
TRL. Karşılığı	:
USD Karşılığı	:
		(1) TRL			...............................
					...............................
İhracatın şekli			: ________________________
Teslim Şekli			: ________________________
Gümrük Beyannamelerinin			: ________________________
Tarihi			: ________________________
Numarası			: ________________________
Çıkış kapısı			: ________________________
Yurda getirilen dövizin ödeme şekli			: ________________________
(2) Kesintiler (Komisyon-posta-pul- gider v.s.) TRL.			: ________________________
Kalan net TRL. (1-2)			: ________________________
Açıklama Bölümü			: ________________________
						Tarih
						Banka
						Adı-Kaşe-İmza

DÖVİZ SATIM BELGESİ
Seri no:		İstatistik no.(lar)		:
Sıra no:		Banka Şube kodu		: ______________
DÖVİZİ SATIN ALAN KİŞİ/KURULUŞUN
Ünvanı/Adı Soyadı	:
Adresi	:
Uyruğu	:
DÖVİZ SATIŞININ DAYANAĞI
......................................................
SATILAN DÖVİZİN/EFEKTİFİN
Cinsi	:
Tutarı	:
Kuru	:
TRL. Karşılığı	:
USD Karşılığı	:
Toplam TRL	:

Yukarıda dökümü yazılı döviz/dövizler, efektif/efektifler satılmıştır.
			Tarih Banka Adı Kaşe-İmza

TÜRK PARASI TRANSFER BELGESİ
Seri no:		İstatistik no.(lar)		:
Sıra no:		Banka Şube kodu		: ______________
TÜRK PARASI TRANSFER EDEN KİŞİ/KURULUŞUN
Ünvanı/Adı Soyadı	:
Adresi	:
TRANSFERİN DAYANAĞI
......................................................
TRANSFER EDİLEN TÜRK PARASININ
Tutarı	:
USD Karşılığı	:
Kur	:

Yukarıda dökümü yazılı Türk Parası transfer edilmiştir.
			Tarih Banka Adı Kaşe-İmza

ADANA	-	Adana-Osmaniye
ANKARA	-	Ankara-Bartın-Çankırı-Karabük-Kastamonu-Kırıkkale-Yozgat-Zonguldak
ANTALYA	-	Antalya-Burdur-Isparta
BURSA	-	Bursa-Balıkesir-Çanakkale-Yalova
DENİZLİ	-	Denizli-Afyon-Muğla
DİYARBAKIR	-	Diyarbakır-Batman-Bingöl-Mardin-Siirt-Şırnak
EDİRNE	-	Edirne-Kırklareli-Tekirdağ
ERZURUM	-	Erzurum-Ağrı-Ardahan-Bayburt-Erzincan-Iğdır-Kars
ESKİŞEHİR	-	Eskişehir-Bilecik-Kütahya
GAZİANTEP	-	Gaziantep-Adıyaman-Kahramanmaraş-Kilis-Şanlıurfa
İSKENDERUN	-	Hatay
İSTANBUL	-	İstanbul
İZMİR	-	İzmir-Aydın-Manisa-Uşak
İZMİT	-	Kocaeli-Bolu-Sakarya
KAYSERİ	-	Kayseri-Aksaray-Kırşehir-Nevşehir-Niğde-Sivas
KONYA	-	Konya-Karaman
MALATYA	-	Malatya-Elazığ-Tunceli
MERSİN	-	İçel
SAMSUN	-	Samsun-Amasya-Çorum-Ordu-Sinop-Tokat
TRABZON	-	Trabzon-Artvin-Giresun-Gümüşhane-Rize
VAN	-	Van-Bitlis-Hakkari-Muş

Hollanda Florini	28 Ocak 2002,
İrlanda Lirası	9 Şubat 2002,
Fransız Frangı	17 Şubat 2002,
Alman Markı, Avusturya Şilini,
Belçika Frangı, Fin Markkası,
İspanyol Pezetası, İtalyan Lireti,
Lüksemburg Frangı, Portekiz Esküdosu ve
Yunan Drahmisi	28 Şubat 2002

Resmi Gazete No: 20918

R.G. Tarihi : 3.7.1991

E-5 Yerleşik Olmayanların Eserlerle İlgili Geçici Faaliyetleri

F-4 Kiralar

G-4 Sağlık Nedeniyle Yapılacak Seyahatler

Döviz Hesapları ve Altın Depo Hesapları

Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat ve Süper Döviz Hesaplarının Tanımı ve

Özellikleri

Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat ve Süper Döviz Hesabını Açtırabilecek Kişiler

Yurda Kesin Dönüş Yapanların Durumu

Para Göndermede Aracılık Yapabilecek Kuruluşlar

Madde 36-

Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat Hesabı ve Süper Döviz Hesabı Açılabilen

Yabancı Para Cinsleri ve Asgari Tutarları

Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat ve Süper Döviz Hesabında Valör

Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat ve Süper Döviz Hesabında Vade, Faiz

Madde 39-

Bitiminden Önce Para Çekilmesi

Hesaplardan Yapılacak Kullanımlar

Vekaletle ödemeler sadece Türkiye'de Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından yapılır.

Hesap Sahibinin Ölümü Halinde Faiz ve Ödeme

Çalınması Halinde Yapılacak İşlemler

Döviz Satım Belgeleri

ÇEŞİTLİ HÜKÜMLER

Avrupa Para Birliğine üye ülkelerin ulusal paralarından

Genelge No	Resmi Gazete Tarih ve No
I-A	15.08.1989-20253
I-B	13.09.1989-20281
I-C	18.09.1989-20286
I-D	02.11.1989-20330
I-E	03.03.1990-20450
I-F	20.03.1990-20467
I-G	17.08.1990-20608
I-H	17.08.1990-20608
I-J	29.12.1990-20740
I-K	07.02.1991-20779
I-L	24.04.1991-20851