|
Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankasından: "ESKİMİŞ, YIPRANMIŞ VEYA KISMEN FİZİKİ PARÇA
KAYBINA UĞRAMIŞ BANKNOTLARIN DEĞİŞTİRİLMESİ HAKKINDA
14 OCAK 1970 TARİHLİ VE 1211 SAYILI KANUN'UN 37 NCİ MADDESİ
GEREĞİNCE MALİYE BAKANLIĞI* VE TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI ARASINDA
MÜŞTEREKEN KARARLAŞTIRILAN ESASLARLA İLGİLİ YÖNETMELİK" (12
Kasım 1979 tarih ve 16807 sayılı Resmi Gazetede
yayımlanmıştır.) Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
tarafından tedavüle çıkarılan ve halen tedavülde bulunan, üzerinde seri ve
sıra numarası, Banka yetkililerinin imzaları olan ve yüzeyinde eksiği
olmayan banknotlar geçerli banknotlardır. Ancak, dolaşım esnasında eskiyip,
yıprandığından tedavülde kalmaları sakıncalı görülen başabaş banknotlar
ile yüzey eksikliği bulunan banknotların değiştirilme koşulları emisyon
grubuna bakılmaksızın aşağıda belirtilmiştir. Madde 1- Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
banknotu olduğunun saptanması koşulu ile gerçek veya tüzel kişilerce ibraz
edilen; a)Yazıları okunmayacak şekilde kirlenmiş,
yıkanmış, boyanmış, yanmış, yırtılmış veya sair sebeplerle eskiyip
yıpranmış, değeri belirlenebilen tam banknotlar, yazılı değerleri
üzerinden başabaş olarak, b) Tek parçadan ibaret olmak kaydıyla
yüzeyindeki eksiklik % 50 den az olan banknotlar yukarıdaki gibi
yazılı değeri üzerinden başabaş olarak, c) Tek parçadan ibaret olmak kaydıyla
yüzeyindeki eksiklik % 50 olan banknot parçaları ise yazılı değerinin
yarısı üzerinden, yenileriyle değiştirilir. Madde 2- Aynı şekilde ibraz edilmekle beraber
yapılan incelemede başabaş banknotların yüzeyinin yarısından fazlası eksik
olan banknot parçaları ise değiştirilmez. Madde 3- Yırtılmış ve yanmış olup da parçaları
birbirinden ayrılmamış banknot veya banknot parçaları değerlendirilmede
tek parça itibar olunur. Madde 4- Banknot parçalarının yüzey
büyüklüklerinin saptanmasında her kupür için ayrı ayrı düzenlenmiş bulunan
kabarit cetvelleri kullanılır. Kabarit cetvelleri, banknot kupürlerine
eşit boyutta olup, enine ve boyuna dikey çizgilerle 100 eşit parçaya
bölünmüştür. Birinci ve ikinci maddede öngörülen ölçüler, değiştirilecek
banknot parçasının cetvele uygulanması suretiyle saptanır. Kabarit hesaplarında: a) Banknot parçalarının % 50
(Yarısına) ve % 51 lik (Başabaş) geçerlilik sınır büyüklüklerinin
saptanmasında, kabarit cetvelinin 50 veya 51 tam karesini doldurması koşulu
aranır. b) Bu hesaplamada tam kareler dikkate
alınır. Madde 5- Değiştirme işlemi bu Yönetmelikteki
koşullarla Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Şubeleri ve Bankalar
tarafından yapılır. Madde 6- Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
Şubelerine ve Bankalara ibraz edilen banknotların değiştirme bedelleri;
söz konusu banknotlar sahte olmamak ve bu Yönetmelikteki yazılı kurallara
uygun bulunmak koşulu ile sahiplerine ödenir. Madde 7- Sahteliğinden şüphe edilen veya el
değiştiremiyecek ölçüde tamamen ya da kısmen yanmış bulunan banknotlar ile
aynı banknota aidiyeti ileri sürülen birden çok sayıda parçadan ibaret
banknotlar gibi değiştirilmesinde tereddüt edilen banknotlar makbuz
karşılığında ibraz edenden alınarak incelenmek üzere Türkiye Cumhuriyet
Merkez Bankası İdare Merkezi nezdindeki Banknot İnceleme Komisyonu'na
gönderilir. Söz konusu Komisyon, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası İdare
Merkezince seçilecek dört üyeden oluşur. Oy birliği ile alınan Komisyon
kararları kesindir. Oy birliğinin bulunmadığı hallerde durum, İdare
Merkezine intikal ettirilerek alınacak talimata göre hareket
olunur. Komisyon kararları müracaat şekline
uygun olarak ilgililere duyurulur. Komisyon ihtiyaç oldukça Banka idare
Merkezinde veya görev verilen diğer yerlerde toplanarak tevdi edilen
banknotları inceler. Madde 8- Yenileriyle değiştirilen eskimiş ve
yıpranmış banknotlar özel delgi makineleri ile delinir. Madde 9- Değiştirme gişelerine ibraz edilen
banknotlar arasında sahteleri bulunduğu takdirde keyfiyet hakkında Türk
Ceza Kanunu'nun "Meskukata Müteallik Kabahatlar" hakkındaki 531 inci
maddesi uyarınca bir zabıt tutalarak sahte banknot Cumhuriyet Savcılığı'na
tevdi olunur. Madde 10- İmha Komisyonu'nca imha edilen
banknotlarla ilgili olarak düzenlenmiş ve imza edilmiş imha zabıtları
Maliye Bakanlığı* ile Banka arasındaki münasebetlerde kati hüküm ifade
eden nihai bir vesika olarak Bankada saklanır. Madde 11- Fersude paralar gerekli tetkik, sayım
ve imha işlemleri için Bankanın İdare Merkezinde veya uygun görülen diğer
yerlerde toplanır. Madde 12- 1211 sayılı Kanun'un 37 nci maddesinin
"a" fıkrası uyarınca tedavülden çekilmekle beraber 10 yıllık zaman aşımı
süresi içinde bulunan banknotlar da bu Yönetmelik hükümlerine
tabidir. Madde 13- İşbu Yönetmelik Banka Meclisi'nin
11 Ekim 1979 tarih ve 2807/12406 sayılı kararıyla kabul edilmiş
olup, Bankamız ve Bankalar için 12 Kasım 1979 tarihinden
itibaren yürürlüğe girer. Aynı tarih itibariyle eski
Yönetmelik yürürlükten kalkar.
|