TÜRKİYE CUMHURİYET
MERKEZ BANKASI A.Ş.
31 ARALIK 2003 VE 2002
TARİHLİ MALİ TABLOLAR
TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ
BANKASI A.Ş.
BAĞIMSIZ DENETİM RAPORU
Türkiye Cumhuriyet
Merkez Bankası A.Ş.’ne
Ankara
3.
Görüşümüze göre, yukarıda
bahsedilen mali tablolar Banka’nın 31 Aralık 2003 ve 2002
tarihleri itibariyle mali durumunu ve aynı tarihlerde sona eren yıllara ait
faaliyet sonuçlarını ve nakit akımlarını, Uluslararası Finansal Raporlama
Standartları'na uygun olarak arzetmektedir.
DRT DENETİM REVİZYON TASDİK
YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş.
Member Firm of DELOITTE TOUCHE TOHMATSU
Levent
YAVEROĞLU Zeki
KURTÇU
İstanbul, 9 Mart 2004
|
|
|
|
Birikmiş |
|
|
|
|
Sermaye |
|
Karlar/(Zararlar) |
|
Toplam |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Milyar TL
|
|
Milyar TL
|
|
Milyar TL
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 Ocak 2002 itibariyle |
40,615 |
|
9,058,998 |
|
9,099,613 |
|
|
|
|
|
|
|
|
Ödenen temettüler |
- |
|
(4,383,999) |
|
(4,383,999) |
|
Net dönem zararı |
- |
|
(833,730) |
|
(833,730) |
|
|
|
|
|
|
|
|
31 Aralık 2002 İtibariyle |
40,615 |
|
3,841,269 |
|
3,881,884 |
|
|
|
|
|
|
|
|
Ödenen temettüler |
- |
|
(12,178) |
|
(12,178) |
|
Net dönem zararı |
- |
|
(3,470,172) |
|
(3,470,172) |
|
|
|
|
|
|
|
|
31 Aralık 2003 İtibariyle |
40,615 |
|
358,919 |
|
399,534 |
1. FAALİYET ALANI
Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası A.Ş. (“Banka”), 1931 yılında Türkiye’de kurulmuştur.
Banka, Türkiye’de banknot ihracı imtiyazına münhasıran sahip ve 1211 sayılı
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu’nda yeralan (“T.C.M.B. Kanunu”) yazılı
görev ve yetkileri haiz olmak üzere "Türkiye Cumhuriyet Merkez
Bankası" unvanı altında anonim şirket olarak kurulmuştur. Banka’nın İdare
Merkezi Ankara’dadır. Türkiye genelinde 21 şube, 4 yabancı temsilcilik ve 1
irtibat bürosu bulunan Banka’nın 31 Aralık 2003 itibariyle personel sayısı
4,774’tür.
2. MALİ
TABLOLARIN HAZIRLANMASINDAKİ ESASLAR
İlişikteki mali tablolar Uluslararası
Finansal Raporlama Standartlarına (“UFRS”) uygun olarak hazırlanmıştır.
İlişikteki mali tabloların hazırlanmasında uygulanan başlıca muhasebe
prensipleri aşağıda belirtilmektedir:
Mali Tabloların Sunumu
Banka
muhasebe kayıtlarını ve mali tablolarını Türk Ticaret Mevzuatı ve Vergi
Mevzuatı ile 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu’na (T.C.M.B.
Kanunu) uygun olarak düzenlemektedir. T.C.M.B.
Kanunu’nun 57. ve 58. maddeleri gereğince Banka’nın hesap dönemi takvim
yılıdır. Banka her takvim yılı sonu itibariyle düzenleyeceği bilanço ve kar ve
zarar hesabı ile yıllık faaliyet raporunu Genel Kurul’un içtimaından evvel
Başbakanlığa tevdi eder ve bilançoyu Resmi Gazete’de yayımlar.
Ekte sunulan mali tablolar yasal kayıtlar esas alınarak
düzenlenmiş olup, Uluslararası Finansal Raporlama Standartlarına göre gerçek
durumu göstermek amacıyla yapılan sınıflama ve düzeltmeleri de
içermektedir. Banka yönetimi, döneme
isabet eden gerçek mali durumun, faaliyet sonuçlarının ve nakit akımlarının
sunulabilmesi için ekli mali tablolarda gerekli tüm düzeltme ve sınıflamaların
yapıldığı inancındadır.
Enflasyon Muhasebesi
Ekte sunulan UFRS tabloları, UFRS 29’un (Yüksek Enflasyon
Ortamında Finansal Raporlama) öngördüğü Türk Lirası satın alma gücündeki
değişimi yansıtmak üzere yapılan düzeltmeleri içermektedir.
2. MALİ TABLOLARIN HAZIRLANMASINDAKİ
ESASLAR (devamı)
Enflasyon Muhasebesi
(devamı)
UFRS
29’un 1 Ocak 1990 ve sonraki dönemleri kapsayan mali tablolara uyarlanması
öngörülmüştür. UFRS 29’un uygulanmasını gerektiren durumlardan biri, üç yıllık
kümülatif enflasyon oranının yaklaşık % 100 veya üzerinde olmasıdır. Türkiye Devlet İstatistik Enstitüsü
tarafından yayımlanan Toptan Eşya Fiyat Endeksi baz alındığında, sözkonusu kümülatif
oranlar 31 Aralık 2003 tarihinde sona eren üç yıllık dönem için %181’nin
üzerinde gerçekleşmiştir. UFRS 29, mali tabloların bilanço tarihindeki ölçüm
biriminden gösterilmesini ve genel fiyat endeksinin kullanılarak daha önceki
dönemlere tekabül eden bakiyelerin de aynı birimden gösterilmesini
öngörmektedir. Yeniden gösterim Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından ülke
geneli için yayımlanan toptan eşya fiyat endeksi kullanılarak hesaplanan
katsayılar kullanılarak yapılmıştır.
Ekli mali tablolardaki yeniden gösterimi hesaplamak için
kullanılmış olan endeksler ve düzeltme katsayıları aşağıdaki gibidir:
Endeks Düzeltme Oranı
31
Aralık 2001 4,951.7 1.4908
31 Aralık 2002 6,478.8 1.1394
31 Aralık 2003 7,382.1 1.0000
Türk Lirası’nın Amerikan Doları karşısındaki değer düşüş
oranı ile Toptan Eşya Fiyat Endeksine (TEFE) göre enflasyon oranları
karşılaştırmalı olarak aşağıda sunulmaktadır:
|
Yıl: |
2003 |
2002 |
2001 |
2000 |
1999 |
|
|
|
|
|
|
|
|
Devalüasyon Oranı |
(14.6)% |
13.5% |
114.3% |
24.4% |
72.7% |
|
|
|
|
|
|
|
|
TEFE Enflasyon Oranı |
13.9% |
30.8% |
88.5% |
32.7% |
62.9% |
Ekli
mali tablolarda rakamlar Milyar TL olarak sunulmuştur. Yıl sonu itibariyle, 1 Milyar TL= 716,42 ABD Doları’na
eşittir.
Enflasyon muhasebesiyle ilgili düzeltmeler aşağıda
belirtilen ana hatlar çerçevesinde uygulanmıştır:
·
Bilanço
tarihindeki TL’nın satın alma gücünü göstermeyen bütün tutarlar, genel fiyat
endeksleri (TEFE) kullanılarak düzeltilmiştir. Önceki dönemlere ilişkin rakamlar da
yeniden gösterime tabi tutulmuştur.
Enflasyon Muhasebesi (devamı)
·
Mali
tablolarda tarihi maliyet bedeliyle yer alan ve parasal olmayan aktifler,
pasifler ve özsermayenin bileşenleri, ilk elde etme maliyeti ve birikmiş
amortismanların elde ediliş tarihine veya bilançoya kaydediliş tarihine tekabül
eden düzeltme oranları kullanılarak düzeltilmiştir. Ekteki mali tablolarda,
yeniden değerlemeler gözardı edilmiştir.
·
Gelir
tablosunda yer alan bütün kalemler ilgili düzeltme oranları kullanılarak
düzeltilmiştir.
·
Enflasyonun
Banka’nın parasal durumuna etkileri gelir tablosunda parasal kazanç ve kayıp
olarak yer almaktadır.
3. UYGULANAN MUHASEBE PRENSİPLERİ
İlişikteki mali tabloların hazırlanmasında uygulanan
başlıca muhasebe prensipleri aşağıda belirtilmiştir:
3.1 Muhasebe
Esasları
Ekte sunulan mali tablolar Uluslararası Finansal
Raporlama Standartlarına göre hazırlanmıştır.
Banka
muhasebe kayıtlarını ve mali tablolarını Türkiye’de uygulanan mevzuat ile 1211
sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu’na (T.C.M.B. Kanunu) uygun
olarak düzenlemektedir. Bu düzenlemeler, UFRS’ndan farklı olduğundan, mali
tabloların UFRS ile uyumlu hale getirilebilmesi için bazı hesaplar sınıflanmış,
birleştirilmiş ve bazı hallerde yeniden hesaplanmıştır. Sonuç olarak, mali
tabloların Türkiye’deki yasal gerekliliklerden UFRS’na dönüştürülebilmesi için
Banka’nın faaliyet sonuçlarına, aktiflerine, pasiflerine ve özkaynaklarına
önemli düzeltmeler yapılmıştır.
3.2 Gelir ve Giderlerin Muhasebeleştirilmesi
Tüm faiz ve diğer gelir ve giderler tahakkuk esasına göre
kayıtlara intikal ettirilmektedir ve bilanço
tarihindeki parasal değerleriyle gösterilmek amacıyla yeniden değerlenmiştir.
3. UYGULANAN MUHASEBE PRENSİPLERİ
(devamı)
3.3 Yabancı Para
İşlemleri
Yabancı para gelir giderler, işlem tarihindeki cari
kurlardan muhasebeleştirilmektedir.
Yabancı
para cinsinden kayıtlara geçirilmiş olan aktif ve pasif hesaplar dönem sonlarındaki kurlar esas alınarak
evalüasyona tabi tutulmaktadır.
Evalüasyon işleminden doğan kur farkları kambiyo karı
veya zararı olarak gelir tablosuna yansıtılmaktadır.
3.4
Mali
Tabloların ABD Doları’na çevrilmesi
Mali
tabloları inceleyenlerin daha kolay anlayabilmesi için, Türk Lirası olarak
tutulan hesaplar bilanço tarihinde Banka tarafından belirlenen alış kuruyla
Amerikan Dolarına çevrilmiştir. Sadece kolaylaştırmak amacıyla yapılan bu
değişiklikler, yüksek enflasyonlu ekonomilerde mali tabloların çevrimiyle
ilgili olarak düzenlenen IAS 21 (Döviz Kurlarında Değişimlerin Etkileri)’ne
veya FASB 52 (Kambiyo İşlemleri)’ne uyması amacıyla yapılmamıştır.
3.5
Altın
Rezervleri
Altın rezervleri, 31 Aralık 2003 tarihinde Londra piyasasında oluşan altın
fiyatlarının ortalaması ve bir ons altın = 31.1035 gram esas alınarak
değerlemeye tabi tutulmuştur.
3.6 Menkul Kıymetler
Banka’nın menkul kıymetler portföyü ana olarak uluslararası finansal kuruluşlar
tarafından çıkarılan tahvillerden ve Hazine tarafından piyasaya sürülen Devlet
Tahvili ve Hazine Bonolarından oluşmaktadır. Menkul kıymet portföyü içerisinde
ayrıca, geri satım vaadiyle edinilen menkul kıymetler (“ters repo”) ve geri
alım vaadiyle satılan menkul kıymetler (“repo”) de yeralmaktadır.
Yabancı devlet ve finansal
kuruluşlar tarafından çıkarılan menkul kıymetler rayiç bedelleri ile
değerlenmiştir.
Hazine tarafından çıkarılan menkul
kıymetlerden borsada işlem görenler, İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nda
(“İMKB”) yeralan borsa fiyatları üzerinden, işlem görmeyenler ise Resmi
Gazete'de yayınlanan fiyatları ile değerlenmiştir.
3. UYGULANAN MUHASEBE PRENSİPLERİ
(devamı)
3.6 Menkul Kıymetler (devamı)
Geri satım vaadiyle Türkiye’deki diğer bankalardan edinilen menkul kıymetler
(“ters repo”), vadede elde edilecek gelirin döneme isabet eden kısmının
yansıtılması yoluyla değerlenmektedir.
Yabancı
para cinsinden olan menkul kıymetlerin maliyeti dönem sonu döviz kurlarıyla değerlenmektedir.
Menkul kıymetlerle ilgili elde edilen faizler faiz
gelirleri içerisinde muhasebeleştirilmektedir. Ticari amaçlı menkul
kıymetlerden kaynaklanan sermaye piyasası işlemleri kar ve zararları dönemin net kar-zararına yansıtmaktadır.
Banka UFRS 39’a uygun olarak menkul kıymetler portföyünü
aşağıdaki şekilde sınıflandırmaktadır.
Alım satım amaçlı menkul kıymetler:
Alım satım amaçlı menkul kıymetler öncelikle ihtiyaç
duyulduğu anda likidite sağlamak amacıyla portföye alınan kıymetlerdir.
Kayıtlara alındıktan sonra ticari amaçla elde tutulan menkul kıymetler
güvenilir bir şekilde ölçülebiliyor olması koşuluyla rayiç değerleriyle
değerlenmektedir. Alım satım amaçlı menkul kıymetlere ilişkin kar veya zararlar
ilgili dönemin net kar veya zararı içerisinde gösterilmektedir.
Satışa hazır menkul kıymetler:
Satışa hazır menkul kıymetler, Banka’nın iştiraklerinden
oluşmakta olup, maliyet bedeli ile kayıtlarda yeralmaktadır. Kalıcı değer
düşüklükleri olması durumunda gerekli karşılıklar ayrılmaktadır. Kayıtlarda yabancı para bazında yeralan
maliyet bedelleri dönem sonu döviz kurlarıyla değerlenmektedir.
3.7 Sabit Kıymetler
Maddi sabit kıymetler normal amortisman yöntemi
uygulanmak suretiyle ve takribi ekonomik ömürleri itibariyle amortismana tabi
tutulmaktadır. Uygulanan
amortisman oranları aşağıda verilmektedir:
|
Binalar |
2% |
|
Nakil vasıtaları |
20% |
|
Döşeme ve demirbaşlar |
20% |
|
Özel maliyetler |
20%
veya kira süresince |
3.
UYGULANAN MUHASEBE PRENSİPLERİ (devamı)
3.8 Maddi Duran Varlıklarda Değer Düşüklüğü
Her bilanço tarihinde, Banka sahip olduğu maddi ve
maddi olmayan duran varlıkların değerlerinde herhangi bir değer düşüşü olup
olmadığını belirlemek amacıyla bir inceleme yapmaktadır. Değer düşüşü tesbit
edildiği durumda, zararın miktarını belirlemek için bu varlıkların cari
değerleri tahmin edilmeye çalışılmaktadır. Banka’nın sahip olduğu varlıklardan
birinin değerini tahmin etmek mümkün olmadığı durumda bu varlığın dahil olduğu
nakit-getiren biriminin değeri tahmin edilmektedir.
Varlığın
cari değeri (i) satış fiyatı (eksi satış maliyeti) ile (ii) varlığın ilerideki
yıllarda kullanılmasından doğacak nakit akımının şimdiki değerinin daha yüksek
olanıdır.
Eğer
cari değeri (veya nakit-getiren biriminin değeri) o varlığın kayıtlı değerinden
daha düşük ise, o varlığın değeri (veya nakit-getiren biriminin değeri) cari
değerine kadar düşürülür. Sözkonusu sabit kıymet eğer başka bir standarda göre
yeniden değerlenmiş değeri ile durmuyorsa, sabit kıymetlerdeki değer düşüklüğü
hemen giderleştirilir. Yeniden değerlenmiş değeri ile kayıtlarda yeralan sabit
kıymetlere ilişkin değer düşüklüğü ilgili standarda göre yeniden değerleme azalışı olarak kabul edilebilir.
Banka
yönetimi, maddi ve maddi olmayan duran varlıkların değerinde herhangi bir düşüş
olduğuna ilişkin dahili veya harici faktörler olmadığına inanmaktadır.
3.9 Kıdem
Tazminatı
Türk Yasaları ve sendika sözleşmelerine göre kıdem
tazminatı emeklilik veya işten çıkarılma durumunda ödenmektedir. 19 numaralı Uluslararası Finansal Raporlama
Standardı (Yenilenmiş) “Emeklilik Tazminatları” Türk Kıdem Tazminatı
uygulamasını belirlenmiş bir kazanç sistemi olarak tanımlamaktadır. 1 Ocak 1999 tarihinden itibaren uygulanması
öngörülen UFRS 19 (Yenilenmiş) “Emeklilik Tazminatları” yöntemi ile, gelecek
dönemde hak edilecek olan kıdem tazminatı tutarı, tahmin edilen enflasyon oranı
ile uygun olan bir iskonto oranının neti üzerinden bilanço tarihindeki değerine
getirilmektedir.
3.10 İlişkili Kuruluşlar
Ekteki
mali tablolarda Banka’nın ana hissedarı, Hazine, ilişkili kuruluş olarak tanımlanmışdır.
3.
UYGULANAN MUHASEBE PRENSİPLERİ (devamı)
3.11
Vergilendirme
Mali tablolarda yer alan gelir
vergileri, cari yıl vergisi ile ertelenmiş vergilerdeki değişimi içermektedir.
Banka, UFRS 12’ye (yeniden düzenlenmiş) uygun olacak şekilde, dönem sonuçları
üzerinden cari ve ertelenmiş vergileri hesaplamaktadır.
Hazırlanan
mali tablolarda, Banka’nın yıl sonu itibariyle dönem sonuçlarına dayanılarak
tahmin edilen Kurumlar Vergisi yükümlülüğü için karşılık ayrılmaktadır.
Kurumlar vergisi yükümlülüğü dönem sonucunun kanunen kabul edilmeyen giderler
ve indirimler dikkate alınarak düzeltilmesinden sonra bulunan matrah üzerinden
hesaplanmaktadır.
Ertelenmiş
vergi aktifi ve pasifi, bazı gelir ve gider kalemlerin muhasebe ve vergisel
açılardan farklı değerlendirilmeleri sonucunda ortaya çıkan zamanlama
farklılıklarını baz alarak, yükümlülük metoduna göre hesaplanmaktadır.
Ertelenmiş vergi pasifi, oluşan vergilendirilebilir tüm zamanlama farklılıkları
için hesaplanmakta olup, ertelenmiş vergi aktifi ise sadece ortaya çıkacak bu
aktifin itfa edilebileceği, vergilendirilebilir bir karın gelecekte oluşması
beklendiğinde kayıtlara alınmaktadır.
Ertelenmiş vergi, varlıkların
oluştuğu veya yükümlüklüklerin yerine getirildiği dönemde geçerli olan vergi
oranları üzerinden hesaplanır ve gelir tablosuna gider veya gelir olarak kaydedilir.
Ödenecek kurumlar vergisi tutarları, peşin ödenen kurumlar vergisi
tutarlarıyla, ilişkili olduğundan netleştirilmektedir. Ertelenmiş vergi aktif
ve pasifi de aynı şekilde netleştirilmektedir.
3.12 Geri Alma
Veya Satma İşlemine Tabi Menkul Değerler
Menkul kıymetlere ilişkin geri alım ve satım
sözleşmeleri kısa vadeli olup, çoğunlukla devlet tahvilinden oluşmaktadır. Geri
alma anlaşması çerçevesinde (‘Repo’) yapılan satışlar bilançonun aktifinde,
vadesinde yerine getirilecek taahhüt ise bilançonun pasifinde gösterilmiştir.
Bu işlemlere ilişkin net kar veya zarar ilgili dönemde reeskonta tabi
tutulmaktadır.
3.13 Tahminlerin Kullanılması
Mali tabloların Uluslararası Finansal Raporlama
Standartlarına göre hazırlanabilmesi yönetimin tahminler ve varsayımlarda
bulunmasını gerektirmektedir. Sözkonusu tahminler ve varsayımlar raporlama
tarihi itibariyle açıklanan aktif, pasif ve bilanço dışı yükümlülükler ile yıl
içerisindeki gelir ve giderlerin tutarlarını etkileyebilir. Gerçekleşen değer
ve tutarlar tahmin ve varsayımlardan farklı olabilir.
3.
UYGULANAN MUHASEBE PRENSİPLERİ (devamı)
3.14 Mali
Enstrümanların Gerçek Değerleri
Mali
enstrüman kavramı finansal aktif ve finansal pasifleri içermekte olup,
Banka’nın ana işlemleri ve faaliyetlerini oluşturmaktadır. Mali enstrümanlar
ile ilgili riskler Banka’nın maruz kalabileceği risklerin önemli bir bölümünü
oluşturmaktadır. Mali enstrümanlar, Banka’nın bilançosu üzerindeki piyasa,
kredi ve likidite risklerini yaratabilir, değiştirebilir ya da azaltabilir.
Gerçek
değer, normal bir işlem çerçevesinde karşılıklı iki tarafın bir finansal varlık
veya yükümlülük için zorunlu satış veya tasfiye durumu dışında belirlemiş
olduğu değerdir. Piyasa değeri aktif piyasası var olan finansal ürünlerin
satışında veya alımında oluşan değerdir. Mali enstrümanların yaklaşık gerçek değerleri,
Banka tarafından uygun değerleme yöntemleri ve pazar bilgileri kullanılarak
belirlenmektedir. Ancak, yaklaşık
gerçek değere ulaşmak için mevcut piyasa bilgilerinin yorumlanması
gerekmektedir. Bu bağlamda, raporda gösterilen yaklaşık değerler, Banka’nın
piyasada elde edeceği değerler olmayabilir.
Bazı
mali enstümanların gerçek değerleri kısa vadeli doğaları gereği, maliyet
değerleridir.
Aşağıda
mali enstrümanların her bir grubunun en uygun yaklaşık değerini belirlemede
kullanılan yöntemler ve tahminler gösterilmiştir:
Bankalar
ve diğer finansal kuruluşlarla bakiyeler: Bilançodaki mevcut değer yaklaşık
gerçek değeridir.
Menkul
kıymetler: Menkul kıymetlerin gerçek değerleri, piyasada işlem görenler için
geçerli olan borsa fiyatları veya resmi olarak yayımlanan fiyatlar kullanılarak
bulunmaktadır.
Mevduatlar:
Kamu mevduatı, bankacılık sektörü mevduatı için yaklaşık gerçek değerler, kısa
vadeli doğaları gereği kayıtlı
değerleridir. İşçi dövizleri mevduatı için yaklaşık gerçek değer, iskonto
edilmiş değerdir.
Geri Alım ve Satım İşlemleri ile
İlgili Menkul Kıymetler: Bilançodaki mevcut değer, yaklaşık gerçek değeridir.
Yabancı para cinsinden olan
bakiyelerin gerçek değeri, anapara ve ilişkili faizlerinin ilgili kurlar ile
değerlenmesi ile oluşan tutarlarıdır.
3. UYGULANAN MUHASEBE PRENSİPLERİ (devamı)
3.15 Risk Yönetimi
Banka
normal faaliyetleri kapsamında başlıca likidite, kredi, operasyonel ve piyasa
risklerine maruz kalmaktadır.
Likidite Riski
Likidite
riski, önemli değişmeler gösteren Türk piyasalarında önemli bir risktir. Banka
kaçınılmaz bir şekilde aktif ve pasiflerinin vade yapısından dolayı bu tür bir
riske maruz kalmaktadır.
Banka
bu riski idare edebilmek için nakit akım yükümlülüklerini günlük bazda
ölçmekte, yönetmekte ve yükümlülüklerini karşılamak için gerekli gördüğü kadar
likit aktifler bulundurmaktadır.
Kredi Riski
Kredi riski Banka’nın işlem
yaptığı diğer bir kurumun yükümlülüklerini yerine getirememe ihtimali doğduğu
durumlarda oluşmaktadır. Banka, aracılık işlemlerinde bulunduğu interbank
işlemlerinden ve kullandırdığı kredilerden dolayı kredi riski taşımaktadır. Bu
durumda en önemli adım kredi verilip verilmemesidir. Kredi verilmesi kararı ya
Yönetim Kurulu’ndan ya da verilecek kredi miktarına göre ilgili yönetim
kademesi tarafından verilmektedir.
Banka kullandırılan kredilerle ilgili mümkün olan durumlarda güçlü teminatlar
almaktadır.
Piyasa Riski
Piyasa
riski faiz oranlarında, kurlarda veya menkul kıymetlerin ve diğer finansal
sözleşmelerin değerinde meydana gelecek ve Banka’yı olumsuz etkileyecek
değişimlerdir. Banka’nın temel amacı fiyat istikrarını sağlamak olduğu için,
uygulayacağı para politikasını ve kullanacağı para politikası araçlarını
doğrudan kendisi belirlemektedir. Banka için esas önemli riskler kurdaki ve
faizdeki değişimlerdir. Türkiye piyasasında faizler çok dalgalanmaktadır ve
Banka’nın bilançosunun önemli bir kısmı TL haricindeki para birimleriyle ifade
edilmektedir (başlıca ABD Doları ve Euro).
Operasyonel Risk
Operasyonel risk finansal bir
kayıba uğrama ihtimali veya kurum imajının yetersiz sistem (sistem arızaları
dahil), hatalar, zayıf yönetim, iç kontrollerin aksatılması, usulsüzlük gibi
etkenlerle zarar görmesidir. Bu risk ilgili birimlerin uygun prosedürler, iç
kontroller oluşturması ve bu kontrol ve prosedürlerin devamlılığını
sağlamasıyla yönetilir.
3. UYGULANAN MUHASEBE PRENSİPLERİ (devamı)
3.16 Netleştirme
Finansal aktifler ile pasifler, yasal olarak netleştirmenin uygulanabilir
olduğu veya Banka tarafından aktif ve pasiflerin netleştirme yöntemiyle realize
edileceği öngörüldüğü durumda netleştirilmekte ve mali tablolarda net tutarları
üzerinden gösterilmektedir.
4. NAKİT DEĞERLER VE BANKALAR
|
|
2003
|
|
2002
|
|
2003
|
|
2002
|
|
|
Milyar TL
|
|
Milyar TL
|
|
Ons
|
|
Ons
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Standart nitelikteki altın |
2,174,039 |
|
2,382,786 |
|
3,732,820 |
|
3,732,819 |
|
Standart nitelikte olmayan altın |
60,131 |
|
66,254 |
|
103,245 |
|
103,792 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2,234,170 |
|
2,449,040 |
|
3,836,065 |
|
3,836,611 |
Standart
nitelikteki altının 2,650,284 onsluk miktarı, Banka dışındaki finansal
kuruluşlarda saklanmaktadır.
Standart nitelikte olmayan altının 6,471
Milyar TL, Hazine adına Banka’da saklanmaktadır. (31 Aralık 2002: 7,092 Milyar
TL).
6.
BANKALAR
VE FİNANSAL KURULUŞLARLA BAKİYELER
6. BANKALAR
VE FİNANSAL KURULUŞLARLA BAKİYELER (devamı)
Önemli vadeli mevduatların dökümü aşağıda sunulmuştur:
|
31 Aralık 2003 |
|
Vade |
Faiz Oranı |
|
488,500,000 ABD Doları |
|
2 Ocak 2004 – 7 Ocak
2004 |
%0.92 - %1.10 |
|
107,500,000 EURO |
|
2 Ocak 2004 – 7 Ocak 2004 |
%2.07 - %2.21 |
|
27,000,000 GBP |
|
2 Ocak 2004 |
%3.61 |
|
|
|
|
|
|
31 Aralık 2002 |
|
|
|
|
895,869,238 ABD Doları |
|
1 Ocak 2003 – 6 Ocak
2003 |
%0.63 - %1.17 |
|
252,500,000 EURO |
|
1 Ocak 2003 – 7 Ocak 2003 |
%2.88 - %3.26 |
Bankalararası para piyasası
işlemleri, Banka’nın aracılık ettiği ve karşı taraf adına yükümlü olduğu işlemlerdir. Bu nedenle, ekli
mali tablolarda bankalardan alacak ve bankalara borç olarak kaydedilmiştir.
7. ALIM
SATIM AMAÇLI MENKUL KIYMETLER
|
|
|
2003
|
|
2002
|
|
|
|
Milyar TL
|
|
Milyar TL
|
|
|
|
|
|
|
|
Yabancı Devlet Tahvili ve Hazine Bonoları |
|
43,457,595 |
|
45,217,627 |
|
Türk Hükümeti
Devlet Tahvili ve Hazine Bonoları |
|
27,645,066 |
|
32,863,902 |
|
Geri alım vaadiyle edinilen kıymetler (repo) |
|
433,000 |
|
2,359,177 |
|
Diğer menkul
kıymetler |
|
594,742 |
|
793,534 |
|
Faiz reeskontu |
|
1,066 |
|
10,297 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
72,131,469 |
|
81,244,536 |
|
Vadesi 1 ay
içinde dolanlar |
|
5,894,911 |
|
5,994,786 |
|
Vadesi 1 – 3 ay
içinde dolanlar |
|
10,642,468 |
|
6,926,020 |
|
Vadesi 1 yıl
içinde dolanlar |
|
23,334,027 |
|
30,115,521 |
|
Vadesi 1 – 5 yıl
içinde dolanlar |
|
18,189,540 |
|
15,672,001 |
|
Vadesi 5 yıldan
büyük olanlar |
|
13,475,781 |
|
21,742,675 |
|
|
|
71,536,727 |
|
80,451,003 |
|
|
|
|
|
|
|
Diğer menkul
kıymetler |
|
594,742 |
|
793,534 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
72,131,469 |
|
81,244,536 |
Yabancı
devlet tahvili ve hazine bonoları, Banka’nın yurtdışı finansal kuruluşlarda
bulunan rezervleri olup, istenildiği anda nakde dönüşebilecek nitelikteki
menkul kıymetlerden oluşmaktadır. Menkul kıymet portföyü ana olarak piyasadaki
fiyat istikrarını sağlamak üzere edinilmiştir.
Diğer menkul kıymetler, Türk Savunma Fonu portföy
hesabına ait olup, pasifte “Kamu sektörü mevduatı” ile karşılıklı
izlenmektedir.
7. ALIM
SATIM AMAÇLI MENKUL KIYMETLER (devamı)
Menkul kıymetlerin nominal değerleri ve vadeleri aşağıda
sunulmuştur:
Yabancı
Para Cinsi
|
Vadesi
|
2003
Nominal Tutarı
|
|
2002
Nominal Tutarı
|
|
|
|
|
|
|
|
ABD Doları |
< 1 ay |
1,900,000,000 ABD Doları |
|
1,350,000,000 ABD Doları |
|
|
< 3 ay |
3,139,900,000 ABD Doları |
|
1,300,000,000 ABD Doları |
|
|
< 1 yıl |
9,280,300,000 ABD Doları |
|
9,618,400,000 ABD Doları |
|
|
< 5 yıl |
7,000,000 ABD Doları |
|
102,600,000 ABD Doları |
|
|
> 5 yıl |
48,800,000 ABD Doları |
|
161,800,000 ABD Doları |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
14,376,000,000 ABD Doları |
|
12,532,800,000 ABD
Doları |
|
|
|
|
|
|
|
EURO |
< 1 ay |
1,611,500,000 Euro |
|
1,779,258,376 Euro |
|
|
< 3 ay |
3,600,000,000 Euro |
|
2,315,750,000 Euro |
|
|
< 1 yıl |
5,940,650,000 Euro |
|
6,180,865,129 Euro |
|
|
< 5 yıl |
2,129,500,000 Euro |
|
587,000,000 Euro |
|
|
> 5 yıl |
- |
|
200,500,000 Euro |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
13,281,650,000 Euro |
|
11,063,373,505 Euro |
|
|
|
|
|
|
|
SDR |
< 5 yıl |
4,080,390,000 SDR |
|
4,352,525,000 SDR |
|
|
|
4,080,390,000 SDR |
|
4,352,525,000 SDR |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
TL |
< 5 yıl |
5,399,063 Milyar TL |
|
2,733,550 Milyar TL |
|
|
> 5 yıl |
12,624,096 Milyar TL |
|
18,262,715 Milyar TL |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
18,023,159 Milyar TL |
|
20,996,265 Milyar TL |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
8. KREDİLER (NET)
|
|
2003 Milyar TL |
|
2002 Milyar TL |
|
|
|
|
|
|
İç krediler |
6,556 |
|
500,661 |
|
Dış krediler |
166,347 |
|
286,709 |
|
Takipteki alacaklar |
1,774,973 |
|
2,340,565 |
|
|
1,947,876 |
|
3,127,935 |
|
Faiz reeskontu |
2,470 |
|
24,207 |
|
Toplam krediler |
1,950,346 |
|
3,152,142 |
|
|
|
|
|
|
Eksi: Karşılıklar |
(1,774,973) |
|
(2,340,566) |
|
|
|
|
|
|
Krediler (net) |
175,373 |
|
811,576 |
9. SATIŞA HAZIR
İŞTİRAKLER
Banka’nın 31 Aralık
2003 itibariyle iştirakleri aşağıda sunulmuştur:
|
|
İştirak Oranı |
|
2003
|
|
2002
|
İştirakin
adı
|
% |
|
Milyar TL
|
|
Milyar TL
|
|
|
|
|
|
|
|
|
S.W.I.F.T |
0.02 |
|
20 |
|
18 |
|
Bank for International Settlements-BASEL |
1 |
|
20,767 |
|
8,891 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
20,787 |
|
8,909 |
10. SABİT KIYMETLER (NET)
|
|
2003
|
|
2002
|
|
|
Milyar TL
|
|
Milyar TL
|
|
|
|
|
|
|
Arsalar |
21,304 |
|
21,304 |
|
Binalar (net) |
98,237 |
|
97,933 |
|
Menkuller (net) |
18,326 |
|
31,778 |
|
|
|
|
|
|
Sabit kıymetler
(net) |
137,867 |
|
151,015 |
11. TEDAVÜLDEKİ BANKNOTLAR
|
|
2003
|
|
2002
|
|
|
Milyar TL
|
|
Milyar TL
|
|
|
|
|
|
|
1 Ocak itibariyle |
8,700,211 |
|
7,875,502 |
|
Açılış bakiyeleri
üzerindeki enflasyon etkisi |
(1,064,589) |
|
(1,856,313) |
|
Piyasaya sürülen
banknotlar |
59,642,285 |
|
51,135,136 |
|
Piyasadan çekilen
ya da imha edilen banknotlar |
(56,602,379) |
|
(48,454,114) |
|
|
|
|
|
|
31 Aralık 2003
itibariyle |
10,675,528 |
|
8,700,211 |
12. BANKALARA VE DİĞER FİNANSAL KURULUŞLARA BORÇLAR
|
|
|
2003 Milyar TL
|
|
2002 Milyar TL
|
|
|
|
|
|
|
|
Bankaların ve özel finans kuruluşlarının zorunlu karşılıkları |
|
9,503,436 |
|
10,387,737 |
|
Bankaların cari hesapları |
|
4,882,175 |
|
5,006,277 |
|
Bankalara borçlar |
|
7,826,450 |
|
8,550,124 |
|
Döviz alacaklıları |
|
85,412 |
|
121,783 |
|
Diğer borçlar |
|
2,042 |
|
1,084 |
|
Faiz reeskontu |
|
263,709 |
|
299,920 |
|
|
|
22,563,224 |
|
24,366,925 |
Zorunlu karşılıklar, Türkiye’deki tüm
bankaların, bankacılık mevzuatına göre yurtiçi bankalar mevduatı dışındaki
mevduatları için belirlenen oranlar dahilinde ayırmakla yükümlü oldukları
tutarları göstermektedir.
13.
İŞÇİ
DÖVİZLERİ MEVDUATI
İşçi
dövizleri mevduatı, yurt dışında yerleşik Türk vatandaşlarının Banka nezdindeki
mevduatlarına aittir.
Mevduatların yabancı para türlerine
göre dökümü aşağıda sunulmuştur:
|
|
|
31 Aralık 2003 |
|
Yabancı Para Türü |
Yabancı Para
Bakiyesi |
Milyar TL
|
|
|
|
|
|
EUR |
12,702,448,907 |
22,166,688 |
|
ABD Doları |
1,313,465,074 |
1,833,381 |
|
CHF |
117,576,531 |
131,303 |
|
7,127,010 |
17,015 |
|
|
Faiz
reeskontu |
|
2,034,883 |
|
|
|
26,183,270 |
13. İŞÇİ DÖVİZLERİ MEVDUATI
(devamı)
|
|
|
31 Aralık 2002 |
|
Yabancı Para Türü |
Yabancı Para
Bakiyesi |
Milyar TL
|
|
|
|
|
|
EUR |
12,278,610,934 |