I- BANKA VE MALİ BÜNYE İLE İLGİLİ GENEL DİPNOT VE AÇIKLAMALAR:
A. Cari döneme ilişkin dipnot
ve açıklamalar
(1) Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası A.Ş.’nin (“Banka”) 31 Aralık 2003 tarihli mali
tabloları rapor tarihi itibariyle Banka Meclisi tarafından onaylanmamıştır.
(2)
a-Bankaca uygulanan temel muhasebe politikalarının tümünün detaylı olarak
açıklanması
Mali
tabloların hazırlanmasındaki esaslar ile ekli mali tabloların bir parçası olan
diğer muhasebe politikaları aşağıdaki gibidir:
i. Mali Tabloların Hazırlanmasındaki
Esaslar
Banka
muhasebe kayıtlarını ve mali tablolarını Türk Ticaret Mevzuatı ve Vergi
Mevzuatı ile 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu’na (T.C.M.B.
Kanunu) uygun olarak düzenlemektedir. T.C.M.B.
Kanunu’nun 57. ve 58. maddeleri gereğince Banka’nın hesap dönemi takvim
yılıdır. Banka her takvim yılı sonu itibariyle düzenleyeceği bilanço ve kar ve
zarar hesabı ile yıllık faaliyet raporunu Genel Kurul’un içtimaından evvel
Başbakanlığa tevdi eder ve bilançoyu Resmi Gazete’de yayımlar.
ii. Uygulanan Muhasebe Prensipleri
İlişikteki
mali tabloların hazırlanmasında yukarıda açıklanan politikalar dışındaki uygulanan başlıca muhasebe prensipleri
aşağıda belirtilmiştir:
a. Muhasebe Esasları
Mali tablolar
Türkiye’deki mer’i mevzuata uygun olarak maddi sabit kıymetlerin yeniden
değerlemesi dışında, tarihi maliyet esasına göre hazırlanmaktadır.
b. Gelir ve Giderlerin
Muhasebeleştirilmesi
Tüm
gelir ve gider kalemleri tahakkuk esasına göre kayıtlara intikal
ettirilmektedir.
T.C.M.B.
Kanunu’nun 25 Nisan 2001 tarih ve 4651 sayılı Kanun ile değiştirilen 61.
maddesi uyarınca Türk Lirası değerinin değişmesi nedeniyle Banka’nın aktif ve
pasifindeki altın ve dövizler ile dövize endeksli kalemlerin yeniden
değerlendirilmesi sonucu oluşan gerçekleşmemiş gelir veya giderler geçici bir
hesap olan “Değerleme Hesabı” içerisinde takip edilmektedir. Gerçekleşen
farklar ise oluştukları tarih itibariyle gelir tablosu içerisinde
yeralmaktadır.
I- BANKA VE MALİ BÜNYE İLE İLGİLİ GENEL DİPNOT VE AÇIKLAMALAR (devamı) :
Cari
döneme ilişkin dipnot ve açıklamalar (devamı);
(2) a-Bankaca
uygulanan temel muhasebe politikalarının tümünün detaylı olarak açıklanması
(devamı)
c. Karşılıklar
T.C.M.B.
Kanunu’nun 59. maddesi gereğince Banka’nın gayri safi karından, gelecek
yıllarda doğabilecek riskleri karşılamak üzere, Banka Meclisi’nce uygun görülen
tutarlarda ayrılacak karşılıklar ile, yıl içinde ayrılan dahili sigorta
fonlarını, kıdem tazminatı karşılığını ve vergi karşılığını içermektedir.
d. Yabancı Para İşlemleri
Yabancı
Para İşlemleri, işlem tarihindeki cari kurlardan muhasebeleştirilmektedir.
Altın mevcudu 31 Aralık 2003 tarihinde Londra piyasasında
Saat 11:00’de kote edilen altın fiyatı ve bir ons altın = 31.1035 gram esas
alınarak değerlemeye tabii tutulmuştur.
Yabancı
para cinsinden kayıtlara geçirilmiş olan aktif ve pasif hesaplar dönem sonu
alış kuru esas alınarak evalüasyona tabi tutulmaktadır. Evalüasyon işleminden
doğan kur farkları “b” paragrafında belirtildiği şekilde takip edilmektedir.
e. Kıdem Tazminatı
Türk
yasaları ve sendika sözleşmelerine göre emekli ikramiyeleri ve kıdem
tazminatları emeklilik veya işten çıkarılma durumunda ödenmektedir. Ödenecek tutar personelin konumuna ve hizmet
yılına göre T.C. Emekli Sandığı ve Sosyal Sigortalar Kurumu kurallarına göre
belirlenmektedir. Banka, 31 Aralık 2001 itibariyle, toplam kıdem tazminatı
yükümlülüğünü beş yılda ayırarak kayıtlarına almaktadır. 31 Aralık 2003 tarihli
mali tablolarda yeralan tutar; 2001 yılının toplam yükümlülüğün beşte üçüne
isabet eden tutar, 2003 yılı için hesaplanan kıdem tazminatı tutarı ile 2001
yılı sonunda hesaplanan kıdem tazminatı tutarı arasındaki farkın toplamı
kadardır.
f. Vergilendirme
Banka'nın vergiye tabi geliri Türk
Vergi mevzuatı gereğince kurumlar vergisine tabidir. Ayrıca Banka sorumlu
sıfatıyla Gelir Vergisi Stopajı yapmaktadır.
g. Menkul Kıymetler
Menkul değerler
cüzdanında yeralan kıymetler, T.C.M.B. kanununun Açık Piyasa İşlemleri ile
ilgili 52. maddesine dayanılarak para arzı ve ekonominin likiditesini
düzenlemek amacıyla Banka’nın kendi nam ve hesabına satın aldığı Devlet İç
Borçlanma Senetleri ile bankalara geri satmak vaadi ile edindiği menkul
kıymetlerden oluşmaktadır.
I- BANKA VE
MALİ BÜNYE İLE İLGİLİ GENEL DİPNOT VE AÇIKLAMALAR (devamı):
A. Cari döneme ilişkin dipnot ve
açıklamalar (devamı);
(2) a-Bankaca
uygulanan temel muhasebe politikalarının tümünün detaylı olarak açıklanması
(devamı)
Banka’nın
kendi nam ve hesabına aldığı menkul kıymetler rayiç değerleri ile
değerlenmektedir ve menkul kıymet cüzdanı hesabında değerlenmiş tutarı ile
gösterilmektedir. Rayiç değer, menkul kıymetin borsada ya da teşkilatlanmış diğer piyasalarda oluşmuş
fiyatları üzerinden, bu fiyatların bulunmaması durumunda, Banka’nın Resmi
Gazete’de günlük olarak açıkladığı fiyatlar üzerinden hesaplanmaktadır. Elde
etme maliyeti ile değerleme sonucu bulunan rayiç değerleri arasındaki olumlu
fark bilançoda Menkul Kıymetler Cüzdanı, gelir tablosunda ise Değerleme Sonucu
Oluşan Lehte Farklar Faiz Gelirleri hesap kalemleri içinde
muhasebeleştirilmektedir. Söz konusu farkın olumsuz olması halinde fark
bilançoda Menkul Kıymetler Cüzdanı, gelir tablosunda Değerleme Sonucu Oluşan
Aleyhte Farklar Faiz Giderleri hesabında kaydedilmektedir.
Geri
satım vaadi ile alınan menkul kıymetler geri satım anlaşmasında yer alan faiz
oranı ile tahakkuk esasına göre değerlenmektedir.
h. İştirakler
Banka,
iştiraklerini yabancı para cinsinden olan maliyet bedellerinin Banka Döviz Alış
Kuru ile değerlenmesi ile muhasebeleştirmektedir.
b- Cari dönemde muhasebe
politikalarında yapılan değişiklikler ve bunun parasal etkileri
Cari dönemde muhasebe politikalarında yapılan
değişiklikler bulunmamaktadır.
(3) Muhasebenin temel varsayımları olarak nitelenen işletmenin
sürekliliği, dönemsellik ve tutarlılık kavramlarının Banka için geçerliliği
İlişikteki mali
tablolar muhasebenin temel prensiplerinden işletmenin devamlılığı ilkesine
göre, Banka’nın faaliyetlerini gelecek dönemlerde kesintiye uğramadan
sürdürebileceği varsayımıyla hazırlanmıştır.
(4) Bankada dönem sonuçlarının tespiti ile ilgili olarak uygulanan değerleme
yöntemlerinde bir değişiklik yapılmışsa bu değişikliğin etkileri:
Değerleme
yöntemlerinde cari dönemde bir değişiklik söz konusu değildir.
I- BANKA VE MALİ BÜNYE İLE İLGİLİ GENEL DİPNOT VE
AÇIKLAMALAR (devamı):
A. Cari döneme ilişkin dipnot ve açıklamalar
(devamı);
(5) Menkul Değerlerin (İştirakler, Bağlı Ortaklıklar,
Bağlı Menkul Kıymetler dahil) değerlemesinde kullanılan yöntemlerin aşağıda
belirtilen düzene uygun olarak detaylı açıklaması (*)
A.Menkul Değerler Cüzdanı :
Türk Parası Kıymetler
1-
Hisse Senetleri - Yoktur
2-
Diğer Menkul Kıymetler
a)Enflasyona
ve Dövize Endeksli – Banka namına edinilen kıymetler borsa rayici ile, borsa
rayici olmayanlar ise Resmi Gazete fiyatları ile değerlenmiştir. Değişken
faizli dövize endeksli kıymetler gün esasına göre cari kurdan değerlenmiştir.
b)Sabit
Getirili – Yoktur.
c)
Değişken Faiz Oranlı – Yoktur.
Dövizi Natık Kıymetler
1-
Hisse Senetleri - Yoktur
2-
Diğer Menkul Kıymetler
a) Enflasyona ve Diğer Bir Dövize Endeksli -
Yoktur
b) Sabit Getirili – Kıymetler
işlem gördükleri yurtdışı borsalarda oluşan piyasa fiyatı ile değerlenmektedir.
(*)
c) Değişken Faiz Oranlı – Faiz oranı
3- Altın (**) –
31 Aralık 2003 tarihinde Londra piyasasında Saat 11:00’de oluşan altın fiyatı
ve bir ons altın = 31.1035 gram esas alınarak değerlemeye tabi tutulmuştur.
(*)Dövizi
natık menkul kıymetler, bilançoda Muhabir Hesaplar içerisinde yeralmaktadır.
(**)Altın
, bilançoda Altın Mevcudu hesabı içinde izlenmektedir.
B. İştirakler:
Türk Parası Kıymetler – Yoktur.
Dövizi Natık Kıymetler – Dönem sonu banka gişe kuru ile
değerlemeye tabi tutulmaktadır.
I- BANKA VE
MALİ BÜNYE İLE İLGİLİ GENEL DİPNOT VE AÇIKLAMALAR (devamı):
A.
Cari döneme ilişkin dipnot ve açıklamalar (devamı) ;
(5) Menkul Değerlerin (İştirakler, Bağlı Ortaklıklar,
Bağlı Menkul Kıymetler dahil) değerlemesinde kullanılan yöntemlerin aşağıda
belirtilen düzene uygun olarak detaylı açıklaması (devamı);
C.Bağlı Ortaklıklar :
Türk Parası Kıymetler - Yoktur.
Dövizi Natık Kıymetler - Yoktur.
D. Bağlı Menkul Kıymetler :
Türk Parası Menkul Kıymetler
1- Hisse Senetleri
a) Uzun Vadeli Yatırımlar - Yoktur
b) Teminata Verilenler ve Rehinli Olanlar -
Yoktur
c) Bağlı İşlemlere Konu Edilenler - Yoktur
2- Diğer Menkul Kıymetler
a) Uzun Vadeli Yatırımlar - Yoktur
b)
Teminata Verilenler ve Rehinli Olanlar - Yoktur
c) Bağlı İşlemlere Konu Edilenler - Yoktur
Dövizi Natık Menkul Kıymetler
1- Hisse Senetleri
a) Uzun Vadeli Yatırımlar - Yoktur
b) Teminata Verilenler ve Rehinli Olanlar -
Yoktur
c) Bağlı İşlemlere Konu Edilenler - Yoktur
2- Diğer Menkul Kıymetler
a) Uzun Vadeli Yatırımlar - Yoktur
b) Teminata Verilenler ve Rehinli Olanlar -
Yoktur
c) Bağlı İşlemlere Konu Edilenler – Yoktur
(6)
Kullanılan amortisman yöntemi, cari dönem içinde yöntemde yapılan
değişiklik ve bunun parasal etkisi
Sabit
kıymetler normal amortisman yöntemi uygulanmak suretiyle amortismana tabi tutulmaktadır.
Cari dönem içerisinde uygulanan amortisman yönteminde değişiklik yapılmamıştır.
Uygulanan yıllık amortisman oranları aşağıda verilmektedir.
Binalar
(elde etme maliyeti üzerinden)
%2
Taşıt,
Döşeme ve Demirbaşlar %20
Özel
Maliyet Bedelleri %20
veya kira süresince
I- BANKA VE MALİ BÜNYE İLE İLGİLİ GENEL DİPNOT VE AÇIKLAMALAR (devamı)
A. Cari döneme ilişkin
dipnot ve açıklamalar (devamı) ;
(6)
Kullanılan amortisman yöntemi, cari dönem içinde yöntemde yapılan değişiklik
ve bunun parasal etkisi (devamı)
Sabit
kıymetlerin tümü için yasal kayıtlara giriş yılı esas alınarak amortisman
ayrılmaktadır. Banka
gayrimenkullerini (ilgili amortismanlar dahil) Maliye Bakanlığı’nca yayımlanan
katsayılara göre her yıl yeniden değerlemeye tabi tutmaktadır. Yeniden
değerlemeden doğan fark sermayeye eklenebilen Değer Artış Fonu hesabına alacak
kaydedilmektedir. Arsa ve araziler amortisman veya yeniden değerlemeye tabi
tutulmamaktadır. Menkuller, dönem sonu itibariyle yeniden değerlemeye tabi
tutulmamakta, menkulun satışı halinde yeniden değerlemeye tabi tutularak satışı
muhasebeleştirilmektedir. Son yıllarda yayımlanan yeniden değerleme katsayıları
2003 yılı için 28.5%, 2002 yılı için %59.0 ve 2001 yılı için %53.2’dır.
(7) Bilançonun hazırlanmasında esas alınan değerleme kuru ile
bilanço tarihinden önceki son beş iş günü itibarıyla Bankaca ilan edilen ABD
Doları gişe döviz alış kurlarının dökümü
|
|
|
31 Aralık 2003
|
|
|
A. Banka
“Yabancı Para Evalüasyon Kuru”(1 ABD Doları $ = ...TL) |
|
1,395,835 TL |
|
|
|
|
|
|
|
B.
Bilanço Tarihindeki ve Bundan Önceki Son 5
İş Günü İtibarıyla Bankaca İlan Edilen
ABD Doları($) Gişe Döviz Alış Kurlarının
Dökümü: |
|
|
|
|
Bilanço
Tarihindeki ABD Doları($) Gişe
Döviz Alış Kuru |
|
1,395,835 TL |
|
|
|
|
|
|
Bundan Önceki
|
|
|
|
|
1.
Günün Gişe Döviz Alış Kuru |
|
1,407,678 TL |
|
|
2.
Günün Gişe Döviz Alış Kuru |
|
1,407,555 TL |
|
|
3.
Günün Gişe Döviz Alış Kuru |
|
1,412,533 TL |
|
|
4.
Günün Gişe Döviz Alış Kuru |
|
1,420,989 TL |
|
|
5.
Günün Gişe Döviz Alış Kuru |
|
1,424,043 TL |
|
|
|
|
|
|
I- BANKA VE MALİ BÜNYE İLE İLGİLİ GENEL DİPNOT VE AÇIKLAMALAR (devamı)
A. Cari döneme
ilişkin dipnot ve açıklamalar (devamı) ;
(8) Bilançoda
yer alan ve aşağıda belirtilen döviz varlık ve yükümlülüklerin TL tutarlarına,
bu tutarların ABD Doları karşılıklarına ve
yabancı para açık pozisyon tutarına ilişkin bilgiler.
|
|
31
Aralık 2003
|
|
31
Aralık 2002
|
||||
|
I-DÖVİZ VARLIKLARI |
Milyar TL
|
|
Milyon $
|
|
Milyar TL
|
|
Milyon $
|
|
1) ALTIN MEVCUDU |
2,234,170 |
|
1,600 |
|
2,149,367 |
|
1,315 |
|
2) DÖVİZ BORÇLULARI |
46,922,503 |
|
33,616 |
|
43,816,006 |
|
26,806 |
|
3) MADENİ PARA |
- |
|
- |
|
- |
|
- |
|
4) DAHİLDEKİ MUHABİRLER |
1,758,775 |
|
1,260 |
|
2,689,095 |
|
1,645 |
|
5) MENKUL DEĞERLER CÜZDANI |
8,516,521 |
|
6,101 |
|
9,741,491 |
|
5,960 |
|
6) İÇ KREDİLER |
6,556 |
|
5 |
|
12,804 |
|
8 |
|
7) AÇIK PİYASA İŞLEMLERİ |
- |
|
- |
|
- |
|
- |
|
8) DIŞ KREDİLER |
166,347 |
|
119 |
|
251,626 |
|
154 |
|
9) İŞTİRAKLER |
20,787 |
|
15 |
|
7,819 |
|
5 |
|
10) GAYRİMENKULLER VE DEMİRBAŞLAR (net) |
- |
|
- |
|
- |
|
- |
|
11) TAKİPTEKİ ALACAKLAR (net) |
- |
|
- |
|
- |
|
- |
|
12) SDR TAHSİSATI NEDENİYLE HAZİNE YÜKÜMLÜLÜĞÜ |
233,218 |
|
167 |
|
249,887 |
|
153 |
|
13) DEĞERLEME HESABI |
- |
|
- |
|
- |
|
- |
|
14) FAİZ GELİR VE
REESKONTLARI |
6,164 |
|
5 |
|
26,418 |
|
16 |
|
15) MUVAKKAT BORÇLULAR |
10,298 |
|
7 |
|
9,131 |
|
6 |
|
16) DİĞER AKTİFLER |
4,000 |
|
3 |
|
18,070 |
|
11 |
|
BİLANÇO
DIŞI HESAPLAR(15) |
|
|
|
|
|
|
|
|
17) VADELİ DÖVİZ ALIM TAAHHÜTLERİ |
|
|
|
|
- |
|
- |
|
TOPLAM
DÖVİZ VARLIKLARI(I+15) |
59,879,339 |
|
42,898 |
|
58,971,714 |
|
36,079 |
II-DÖVİZ
YÜKÜMLÜLÜKLERİ
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1) TEDAVÜLDEKİ BANKNOTLAR |
- |
|
- |
|
- |
|
- |
|
2) HAZİNENİN ALACAKLARI |
234,355 |
|
168 |
|
250,953 |
|
154 |
|
3) DÖVİZ ALACAKLILARI |
85,412 |
|
61 |
|
106,881 |
|
65 |
|
4) MEVDUAT |
|
|
|
|
|
|
|
|
a) KAMU
SEKTÖRÜ |
4,577,974 |
|
3,280 |
|
3,893,761 |
|
2,382 |
|
b)
BANKACILIK SEKTÖRÜ |
10,196,374 |
|
7,304 |
|
10,719,475 |
|
6,558 |
|
c) MUHTELİF |
24,257,671 |
|
17,379 |
|
23,259,403 |
|
14,231 |
|
d)
ULUSLARARASI KURULUŞLAR |
10,199,972 |
|
7,307 |
|
13,186,412 |
|
8,067 |
|
e) FONLAR |
1,829,907 |
|
1,311 |
|
1,349,921 |
|
826 |
|
5) AÇIK PİYASA
İŞLEMLERİ |
- |
|
- |
|
- |
|
- |
|
6) DIŞ KREDİLER |
12,094 |
|
9 |
|
13,089 |
|
8 |
|
7) İTHALAT AKREDİTİF BEDELLERİ, TEMİNAT VE DEPOZİTOLAR |
837,444 |
|
600 |
|
653,213 |
|
400 |
|
8) ÖDENECEK SENET VE HAVALELER |
12,819 |
|
9 |
|
9,865 |
|
6 |
|
9) SDR TAHSİSATI |
233,218 |
|
167 |
|
249,887 |
|
153 |
|
10) KARŞILIKLAR |
- |
|
- |
|
- |
|
- |
|
11) DEĞERLEME HESABI |
- |
|
- |
|
- |
|
- |
|
12) FAİZ VE GİDER REESKONTLARI |
2,191,408 |
|
1,570 |
|
2,424,498 |
|
1,483 |
|
13) MUVAKKAT ALACAKLILAR |
77,629 |
|
56 |
|
76,372 |
|
47 |
|
14) DİĞER PASİFLER |
40,954 |
|
29 |
|
31,733 |
|
19 |
|
BİLANÇO
DIŞI HESAPLAR (15) |
|
|
|
|
|
|
|
|
15) VADELİ DÖVİZ SATIM TAAHHÜTLERİ |
- |
|
- |
|
- |
|
- |
|
TOPLAM DÖVİZ
YÜKÜMLÜLÜKLERİ(II+15) |
54,787,230 |
|
39,250 |
|
56,225,463 |
|
34,399 |
|
YABANCI
PARA NET GENEL POZİSYON |
5,092,109 |
|
3,648 |
|
2,746,251 |
|
1,680 |
I- BANKA VE MALİ BÜNYE İLE İLGİLİ GENEL DİPNOT VE AÇIKLAMALAR (devamı)
A. Cari döneme ilişkin dipnot
ve açıklamalar (devamı) ;
(9)
Aktifte
yer alan menkul ve gayrimenkullerin
defter değerleri, ayrılan amortisman ve toplam sigorta tutarları
|
|
|
31 Aralık 2003 |
||||
|
Milyar
TL |
|
Defter Değeri (*) |
|
Birikmiş Amortisman |
|
Sigorta Tutarı |
|
Menkuller |
|
31,898 |
|
23,087 |
|
21,576 |
|
Gayri Menkuller |
|
203,699 |
|
14,750 |
|
144,713 |
|
1-Bankanın Kullanımındaki |
|
203,699 |
|
14,750 |
|
144,713 |
|
2-Diğer |
|
- |
|
- |
|
- |
|
Finansal
Kiralama Konusu Varlıklar (Kiracı Olarak) |
|
- |
|
- |
|
- |
|
|
|
31 Aralık 2002 |
||||
|
Milyar
TL |
|
Defter Değeri (*) |
|
Birikmiş Amortisman |
|
Sigorta Tutarı |
|
Menkuller |
|
28,787 |
|
18,234 |
|
17,991 |
|
Gayri Menkuller |
|
156,530 |
|
11,451 |
|
90,991 |
|
1-Bankanın Kullanımındaki |
|
156,530 |
|
11,451 |
|
90,991 |
|
2-Diğer |
|
- |
|
- |
|
- |
|
Finansal
Kiralama Konusu Varlıklar (Kiracı Olarak) |
|
- |
|
- |
|
- |
(*)
Birikmiş amortismanlardan önceki brüt tutar.
Aktifte yer alan gayrimenkuller
yeniden değerlemeye tabi tutulmaktadır. Arsa ve araziler amortismana ve yeniden
değerlemeye tabi değildir. Menkuller ise satış halinde yeniden değerlenerek
muhasebe kaydı yapılmakta, fakat dönem sonları itibariyle yeniden değerlemeye
tabi tutulmamaktadır.
Yeniden değerlemeden doğan fark
sermayeye eklenebilen Değer Artış Fonu hesabına alacak kaydedilmektedir.
(10) Belli bir öneme sahip olan, ancak tutarları
tahmin edilemeyen şarta bağlı zararlara ve kazançlara ait bilgiler
31
Aralık 2003 tarihi itibariyle şarta bağlı zararlar ve kazanç bulunmamaktadır.
I- BANKA VE MALİ BÜNYE İLE İLGİLİ GENEL DİPNOT VE AÇIKLAMALAR (devamı)
A. Cari döneme ilişkin dipnot ve
açıklamalar (devamı) ;
(11) Bilançoyu
önemli ölçüde etkileyen ya da bilançonun açık, yorumlanabilir ve anlaşılabilir
olması açısından açıklanması gerekli olan diğer hususlar
Aktifte
yeralan Değerleme Hesabı, bilanço tarihi itibariyle gerçekleşmemiş değerleme
farklarını yansıtmakta olup, T.C.M.B. kanununun 61. maddesi gereği kar-zarar
hesapları dışında bilançoda takip edilmektedir. Dönem içerisinde gerçekleşen
değerleme farkları ise gelir tablosuna intikal ettirilmektedir.
B. Diğer
dipnot ve açıklamalar ;
(12) Bankanın faaliyetlerine ilişkin olarak
bilanço tarihinden sonra ortaya çıkan, mali bünyeyi ve/veya faaliyetleri önemli
ölçüde etkileyen ve bu nedenle açıklamayı gerektiren hususlara ilişkin
bilgiler.
Bulunmamaktadır.
(13) Bankanın
yurtdışı şubelerine ilişkin bilgiler.
Bankanın
yurtdışı şubesi bulunmamaktadır. Frankfurt, Londra, New York ve Tokyo’da
temsilcilik ile Berlin’de irtibat bürosu bulunmaktadır.
C. Mali tabloları denetleyen
Bağımsız Denetim Kuruluşu ve Bağımsız Denetim Görüşü (Mevzuatta belirtilen
formata uygun olarak);
31 Aralık 2003 tarihli
mali tablolar DRT Denetim Revizyon Tasdik Yeminli Mali Müşavirlik A.Ş.
(“Member Firm of Deloitte Touche Tohmatsu”) tarafından denetlenmiştir.
Bağımsız denetim görüşü mali tablolar ile mali tablolara
ilişkin notların başında yeralmaktadır.
II- BİLANÇO VE NAZIM HESAPLARA İLİŞKİN DİPNOT VE AÇIKLAMALAR
(1)
Altın
hesabına ilişkin bilgiler
T.C.M.B. Kanunu’nun 53. maddesi gereğince Banka, ülke
altın ve döviz rezervlerini para politikası hedefleri ve uygulamaları
çerçevesinde yönetir. Bu amaçla Banka, sırasıyla güvenli yatırım, likidite ve getiri
önceliklerini dikkate alarak belirleyeceği usul ve esaslara göre yurtiçi ve
yurtdışı piyasalarda vadeli ya da vadesiz altın, döviz, menkul kıymet, türev
ürün alım satım, borçlanma ve borç verme işlemlerini de içeren tüm bankacılık
faaliyetlerinde bulunabilir. Dönem sonu itibariyle Banka’nın uluslararası
standartta olan 116,103,753 safi gram ve uluslararası standartta olmayan
3,211,296 safi gram altın mevcudu bulunmaktadır. Uluslararası standartta olan
altının 82,433,108 gramı başta Federal Reserve Bank of New York olmak üzere
yurtdışı bankalarda ve 33,670,645 gramı Banka’nın İdari Merkezi’nde
saklanmaktadır. Uluslararası standartta olmayan altın mevcudunun tamamı
Banka’nın İdari Merkez’inde saklanmaktadır ve bu mevcudun 345,575 gramı
Hazine’ye ait olup, bilançonun pasifinde Hazine Alacakları hesabı ile
karşılıklı çalışmaktadır.
Altın mevcudu 31 Aralık 2003 tarihinde Londra piyasasında
Saat 11:00’de oluşan birinci seans altın fiyatı ve bir ons altın = 31.1035 gram
esas alınarak değerlemeye tabii tutulmuştur.
(2) Döviz
borçluları hesabına ilişkin bilgiler
Yurtdışı Bankalar
|
|
31 Aralık 2003
|
|
31 Aralık 2002
|
||||
|
|
Tutar Milyar TL
|
|
ABD Doları Karşılığı
(000 000 ABD$) |
|
Tutar Milyar TL
|
|
ABD Doları Karşılığı
(000 000 ABD$) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Serbest Depo Tutarı |
1,652,914 |
|
1,184 |
|
2,126,616 |
|
1,302 |
Menkul
Kıymet Portföyü
|
44,052,337 |
|
31,560 |
|
40,381,071 |
|
24,705 |
|
Toplam |
45,705,251 |
|
32,744 |
|
42,507,687 |
|
26,007 |
Yurtdışı bankalar hesabı,
Banka’nın dış muhabirleri nezdindeki cari hesapları ile rezerv amaçlı tutulan
yatırım hesaplarından oluşmaktadır. Yatırım hesapları, yurtdışı finansal
kuruluşlar tarafından çıkarılan yabancı para devlet tahvili ve hazine bonolarını
içermekte olup, yurtdışı bankalarda muhafaza edilmektedir.
Yatırım hesabının bilanço
tarihi itibariyle tutarı 43,457,595 Milyar TL olup, işlem gördükleri
uluslararası piyasalarda 31 Aralık 2003 tarihinde oluşan fiyatlarla
değerlenerek muhasebeleştirilmektedir. Bu kıymetler gerektiği zaman nakde
dönüşebilmektedir (31 Aralık 2002: 39,684,637 Milyar TL).
Yabancı bankalar hesabında
ayrıca, Türk Savunma Fonu’na ait 4,063
Milyar TL depo ve 590,679 Milyar TL
portföy hesabı bulunmaktadır. (31 Aralık 2002: 95,082 Milyar TL ve 601,352
Milyar TL)
II- BİLANÇO VE NAZIM HESAPLARA İLİŞKİN DİPNOT VE AÇIKLAMALAR
(devamı)
(3) Dahildeki Muhabirler
Banka’nın
aracılık ettiği Yabancı Para Bankalararası Para Piyasası İşlemleri, pasifte
Bankalar Mevduatı hesabı ile karşılıklı olarak Dahildeki Muhabirler hesabında
izlenmektedir. Bilanço tarihi itibariyle
1,758,775 Milyar TL bakiyesi bulunan bu hesap, 84,000,000 EURO ve
1,155,000,000 ABD Doları’ndan oluşmaktadır. Banka, yükümlülüğünü yerine
getiremeyen bankalar için riski üstlenmektedir. (31 Aralık 2002: 2,689,095
Milyar TL karşılığı 313,000,000 EURO ve 1,319,000,000 ABD Doları)
Aracılık
edilen Yabancı Para Bankalarası Para Piyasası İşlemleri ile ilgili olarak
hesaplanan 629 Milyar TL faiz reeskontu bilançoda Faiz Reeskontları ile gelir
tablosunda Diğer Faiz Gelirleri ile Diğer Mevduata Ödenen Faizler hesaplarında
muhasebeleştirilmiştir (31 Aralık 2002: 2,008 Milyar TL) .
Cari
dönemde Banka taraf olarak Türk Lirası Bankalararası Para Piyasası işlemlerine
girmemiştir. Önceki dönemde Banka’nın taraf olarak piyasalara verdiği 1,100
Milyar TL tutarında Türk Lirası Bankalararası Para Piyasası işlemleri, aktif
hesaplarda Açık Piyasa İşlemleri Diğer olarak muhasebeleştirilmiştir. Sözkonusu
hesapla ilgili olarak hesaplanan 2 Milyar TL faiz gelir reeskontu, Faiz ve
Gelir Reeskontları hesabında kayıtlara alınmıştır.
Banka’nın
taraf olarak piyasalardan aldığı
7,826,450 Milyar TL tutarında Türk Lirası Bankalarası Para Piyasası
işlemleri, pasif hesaplarda Açık Piyasa İşlemleri Diğer olarak
muhasebeleştirilmiştir (31 Aralık 2002: 7,503,900 Milyar TL). Sözkonusu hesapla
ilgili olarak hesaplanan 32,498 Milyar TL faiz gider reeskontu Faiz ve Gider
Reeskontları hesabında kayıtlara alınmıştır (31 Aralık 2002: 37,678 Milyar TL).
(4) Menkul Değerler Cüzdanı ve Açık Piyasa İşlemleri
a- Menkul değerler cüzdanı
hesabına ilişkin bilgiler
Menkul değerler cüzdanı
27,645,063 Milyar TL Banka namına alınmış olan kıymetlerden ve 743
Milyar TL geri alım vaadi ile satılan
kıymetlerin Resmi Gazete fiyatı ile
değerlemesi sonucu hesaplanan gelir reeskontundan oluşmaktadır.
Sözkonusu hesap önceki dönemde 28,842,559 Milyar TL Banka namına alınmış
olan kıymetlerden ve 6,350 Milyar TL geri alım vaadi ile satılan kıymetlerin
Resmi Gazete fiyatı ile değerlemesi sonucu hesaplanan gelir
reeskontundan oluşmaktadır.
II- BİLANÇO VE NAZIM HESAPLARA İLİŞKİN DİPNOT VE AÇIKLAMALAR
(devamı)
(4) Menkul Değerler Cüzdanı ve Açık Piyasa İşlemleri
a- Menkul değerler cüzdanı
hesabına ilişkin bilgiler (devamı)
2001
yılında Banka namına alınmış olan kıymetler içerisinde yer alan Dövize Endeksli
Kıymetlerin 13,876,893 Milyar TL tutarı SDR (Special Drawing Rights – Özel
Çekme Hakları)’na endeksli Hazine tarafından düzenlenmiş olan Devlet İç
Borçlanma Senetlerinden oluşmaktadır. 25 Nisan 2001 tarih, 4651 sayılı kanun
ile Banka’nın Hazine’ye kısa vadeli avans kullandırabilme yetkisi
kaldırılmıştır. Aynı kanunun Geçici Madde 2 kapsamında Banka, Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten başlayarak 6 ay süre ile, Hazine’nin ihraç ettiği borçlanma
araçlarını birincil piyasadan da alabilme yetkisine haiz olmuştur. Bu yetki
kapsamında Mayıs 2001 ve Kasım 2001 döneminde Banka birincil piyasadan
7,584,579,154 SDR maliyet değerinde kıymet almıştır. Bu kıymetler Banka’nın
Uluslararası Para Fonu’ndan (IMF) kullandığı kredinin bütçe finansmanı ile
ilgili olarak Hazine’ye kullandırmasına yönelik olarak düzenlenmiştir.
Kıymetlerin kupon ödemeleri IMF’na yapılan dönemsel ödemelerin oranlarına endekslidir.
7,584,579,154 SDR maliyet bedeli ve 59,837,060 SDR dönemsel ödemelerin
reeskontu 31 Aralık 2001 itibariyle SDR döviz kurundan değerlenmiş ve
13,876,894 Milyar TL olarak Menkul Değerler Cüzdanı hesabında
muhasebeleştirilmiştir.
Hazine,
Şubat 2002 döneminde, 2,959,919,154 SDR ve Mayıs 2002 döneminde 272,135,000 SDR
tutarındaki Özel Tertip Devlet Tahvili’ni itfa etmiştir. 31 Aralık 2002
itibariyle, söz konusu hesabın bakiyesi 4,352,525,000 SDR olarak
gerçekleşmiştir. 4,352,525,000 SDR maliyet bedeli ve 25,602,197 SDR dönemsel
ödemelerin reeskontu 31 Aralık 2002 tarihi itibariyle SDR döviz kurundan
değerlenmiş ve 9,741,491 Milyar TL olarak Menkul Değerler Cüzdanı hesabında
muhasebeleştirilmiştir.
Cari
dönemde, Hazine Ekim 2003 döneminde 77,882,500 SDR ve Kasım 2003 döneminde 194,252,500 SDR tutarındaki Özel Tertip
Devlet Tahvili’ni itfa etmiştir. 31 Aralık 2003 itibariyle, söz konusu hesabın
bakiyesi 4,080,390,000 SDR olarak gerçekleşmiştir. 4,080,390,000 SDR maliyet
bedeli ve 20,769,000 SDR dönemsel ödemelerin reeskontu 31 Aralık 2003 tarihi
itibariyle SDR döviz kurundan değerlenmiş ve 8,516,521 Milyar TL olarak Menkul
Değerler Cüzdanı hesabında muhasebeleştirilmiştir.
II- BİLANÇO VE NAZIM HESAPLARA İLİŞKİN DİPNOT VE AÇIKLAMALAR
(devamı)
(4) Menkul Değerler Cüzdanı ve Açık Piyasa İşlemleri
a- Menkul değerler cüzdanı
hesabına ilişkin bilgiler (devamı)
31
Aralık 2003 itibariyle menkul değerler cüzdanının yapısı;
|
|
31 Aralık 2003 Elde Etme Maliyeti |
31 Aralık 2003 Reeskontu (net) |
31 Aralık 2003
Bilanço Değeri
|
31 Aralık 2003 Borsa Değeri (**) |
31 Aralık 2003 Resmi Gazete Değeri |
|
Geri Satım Vaadi ile Alınan |
|
|
|
|
|
|
Hazine Bonoları ve Devlet Borçlanma Tahvilleri |
- |
- |
- |
- |
- |
|
1. Sabit Getirili |
- |
- |
- |
- |
- |
|
2. Enflasyona Endeksli |
- |
- |
- |
- |
- |
|
3. Dövize Endeksli |
- |
- |
- |
- |
- |
|
4. Dövizi Natık |
- |
- |
- |
- |
- |
|
5. Değişken Faizli |
- |
- |
- |
- |
- |
|
|
|
|
|
|
|
|
Kesin Alım |
|
|
|
|
|
|
Hazine Bonoları ve Devlet Borçlanma Tahvilleri |
264,310 |
27,645,063 |
|
19,128,542 |
|
|
1. Sabit Getirili |
- |
- |
- |
- |
|
|
2. Enflasyona Endeksli |
221,180 |
19,128,542 |
- |
19,128,542 |
|
|
3. Dövize Endeksli |
43,130 |
8,516,521 |
- |
- |
|
|
4. Dövizi Natık |
- |
- |
- |
- |
|
|
5. Değişken Faizli |
- |
- |
- |
- |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Diğer Menkul Kıymetler |
- |
743 |
743 |
- |
- |
|
Geri alım vaadi ile satılan kıymetlerin gelir reeskontu |
- |
743 |
743 |
- |
- |
|
|
- |
- |
- |
- |
- |
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
TOPLAM |
27,380,753 |
265,053 |
27,645,806 |
|
|
Menkul değerler cüzdanında
takip edilen TL kıymetlerin nominal değerleri 18,023,159 Milyar TL’dır.
II- BİLANÇO VE NAZIM HESAPLARA İLİŞKİN DİPNOT VE AÇIKLAMALAR
(devamı)
(4) Menkul Değerler Cüzdanı ve Açık Piyasa İşlemleri (devamı)
b- Açık piyasa işlemleri hesabına
ilişkin bilgiler
Bilançonun aktifinde yer alan açık piyasa işlemleri 433,000 Milyar TL
geri alım vaadi ile satılan kıymetlerin satış maliyeti bakiyesinden
oluşmaktadır.
Önceki dönemde bilançonun aktifinde yer alan açık piyasa işlemleri
2,070,500 Milyar TL geri alım vaadi ile satılan kıymetlerin satış maliyeti,
1,100 Milyar TL bankalararası para
piyasası işlemlerinden dolayı alacak bakiyelerinden oluşmaktadır.
Pasifte yer alan açık piyasa işlemleri geri alım vaadi ile satılan
kıymetlerin dönüş bakiyesi 433,645 Milyar TL ile Banka’nın Bankalararası Para
Piyasası’ndan borçlandığı 7,826,450 Milyar TL’den oluşmaktadır.
Önceki dönemde pasifte yer alan açık piyasa işlemleri geri alım vaadi ile
satılan kıymetlerin dönüş bakiyesi 2,075,937 Milyar TL ile Banka’nın
Bankalararası Para Piyasası’ndan borçlandığı 7,503,900 Milyar TL’den
oluşmaktadır.
Kıymetlerin geri alımda ödenecek olan 645 Milyar TL faiz Diğer Aktifler
hesabında takip edilmektedir. (31 Aralık 2002: 5,437 Milyar TL)
31 Aralık 2003 tarihi itibariyle açık piyasa işlemlerinin yapısı:
|
Aktif |
31 Aralık 2003 Milyar TL |
|
Pasif |
31 Aralık 2003 Milyar TL |
|
Açık Piyasa İşlemleri |
433,000 |
|
Açık Piyasa İşlemleri |
8,260,095 |
|
A. Röpor Borçluları |
433,000 |
|
A. Röpor Alacaklıları |
433,645 |
|
a) Nakit |
- |
|
a) Nakit |
433,645 |
|
i) Döviz |
- |
|
i) Döviz |
- |
|
ii) Menkul Değer |
- |
|
ii)Menkul Değer |
433,645 |
|
b) Menkul |
433,000 |
|
b) Menkul |
- |
|
B. Diğer |
- |
|
B. Diğer |
7,826,450 |
|
|
|
|
|
|
|
Diğer Aktifler |
645 |
|
Diğer Pasifler |
- |
(5) Krediler
a- İç krediler
hesabına ilişkin bilgiler
31 Aralık 2003 tarihi
itibariyle iç krediler hesabı 6,556 Milyar TL Eximbank’a kullandırılan
kredilerden oluşmaktadır.
Önceki dönemde sözkonusu
hesabın 250,000 Milyar TL, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’na, Kasım 2005 vadeli
Özel Tertip Devlet Tahvilinin teminatı karşılığı kullandırılan dövize endeksli
avans kredisidir. 17,028 Milyar TL tutarında avans kredisi için hesaplanan
gelir reeskontu Faiz ve Gelir Reeskontları hesabında muhasebeleşmiştir. 31
Aralık 2002 tarihi itibariyle
