TÜRKİYE CUMHURİYET

MERKEZ BANKASI A.Ş.

 

1 OCAK 2003– 31 ARALIK 2003

DÖNEMİNE AİT BAĞIMSIZ

DENETİM RAPORU

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI A.Ş.

 

1 Ocak 2003 – 31 Aralık 2003 Hesap Dönemine

Ait Bağımsız Denetim Raporu

 

 

Türkiye Cumhuriyet

Merkez Bankası A.Ş.’ne

Ankara

 

 

1.       Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası A.Ş.’nin (“Banka”) 31 Aralık 2003 tarihi itibariyle düzenlenmiş bilançosunu ve 1 Ocak 2003 – 31 Aralık 2003 dönemine ait kar ve zarar tablosunu denetlemiş bulunuyoruz. Bu mali tablolar Banka yönetiminin sorumluluğundadır.  Bizim sorumluluğumuz yaptığımız denetim çalışmalarına dayanarak görüş bildirmektir.

 

 

  1. Denetim çalışmalarımız, Uluslararası Denetim Standartları’na uygun olarak yapılmıştır. Bu standartlar, denetimin mali tablolarda önemli bir yanlışlığın olup olmadığı konusunda makul bir güvenceyi sağlamak üzere planlanmasını ve yapılmasını gerektirmektedir. Denetim çalışmaları, mali tablolardaki tutarlara ve açıklamalara baz olan kanıtların örnekleme yöntemiyle incelenmesini içerir. Denetim çalışmaları, aynı zamanda, uygulanan muhasebe ilkelerinin ve yönetim tarafından yapılan önemli muhasebe tahminlerinin ve genel olarak, mali tabloların sunumunun değerlendirilmesini de içerir. Denetimimizin, beyan ettiğimiz görüşümüze makul bir temel oluşturduğu kanısındayız.

 

 

  1. Görüşümüze göre, ekli mali tablolar Banka’nın 31 Aralık 2003 tarihi itibariyle mali  durumunu ve aynı tarihte sona eren yıla ait faaliyet sonucunu, tarihi maliyet esasına göre, Türkiye’de uygulanan mevzuata ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu’na uygun olarak arzetmektedir.

 

 

 

4.         Görüşümüzü etkilememekle birlikte aşağıdaki hususu belirtmek isteriz:

 

Banka, son üç yıllık kümülatif enflasyon oranının 181% olarak gerçekleştiği yüksek enflasyonlu bir ekonomide faaliyet göstermektedir. Türkiye’de geçerli mevzuat ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu gereği Banka, kayıtlarını tarihi maliyet esasına göre tutmaktadır. Bu itibarla,  aktifteki ve pasifteki parasal olmayan kalemlerin enflasyona göre endekslenmesi için ekli mali tablolarda herhangi bir düzeltme yapılmamıştır. Enflasyon muhasebesi düzeltmeleri, Uluslararası Finansal Raporlama Standartları’na göre hazırlanan ayrı bir raporda uygulanmıştır.

 

İstanbul, 01 Mart 2004

 

 

DRT DENETİM REVİZYON TASDİK

YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş.

 

Member firm of DELOITTE TOUCHE TOHMATSU

 

 

 

 

 

 

Levent YAVEROĞLU                                             Zeki KURTÇU

Sorumlu Ortak                                                          Ortak                           

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 



I-       BANKA VE MALİ BÜNYE İLE İLGİLİ GENEL DİPNOT VE AÇIKLAMALAR:

 

A.      Cari döneme ilişkin dipnot ve açıklamalar                                                                                                                                         

(1)     Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası A.Ş.’nin (“Banka”) 31 Aralık 2003 tarihli mali tabloları rapor tarihi itibariyle Banka Meclisi tarafından onaylanmamıştır.

 

(2)          a-Bankaca uygulanan temel muhasebe politikalarının tümünün detaylı olarak açıklanması

 

Mali tabloların hazırlanmasındaki esaslar ile ekli mali tabloların bir parçası olan diğer muhasebe politikaları aşağıdaki gibidir:

 

i.        Mali Tabloların Hazırlanmasındaki Esaslar

 

Banka muhasebe kayıtlarını ve mali tablolarını Türk Ticaret Mevzuatı ve Vergi Mevzuatı ile 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu’na (T.C.M.B. Kanunu) uygun olarak düzenlemektedir. T.C.M.B.  Kanunu’nun 57. ve 58. maddeleri gereğince Banka’nın hesap dönemi takvim yılıdır. Banka her takvim yılı sonu itibariyle düzenleyeceği bilanço ve kar ve zarar hesabı ile yıllık faaliyet raporunu Genel Kurul’un içtimaından evvel Başbakanlığa tevdi eder ve bilançoyu Resmi Gazete’de yayımlar.

 

ii.       Uygulanan Muhasebe Prensipleri

              

İlişikteki mali tabloların hazırlanmasında yukarıda açıklanan politikalar dışındaki  uygulanan başlıca muhasebe prensipleri aşağıda belirtilmiştir:

 

a.            Muhasebe Esasları

           

Mali tablolar Türkiye’deki mer’i mevzuata uygun olarak maddi sabit kıymetlerin yeniden değerlemesi dışında, tarihi maliyet esasına göre hazırlanmaktadır.

 

b.            Gelir ve Giderlerin Muhasebeleştirilmesi

           

Tüm gelir ve gider kalemleri tahakkuk esasına göre kayıtlara intikal ettirilmektedir.

 

T.C.M.B. Kanunu’nun 25 Nisan 2001 tarih ve 4651 sayılı Kanun ile değiştirilen 61. maddesi uyarınca Türk Lirası değerinin değişmesi nedeniyle Banka’nın aktif ve pasifindeki altın ve dövizler ile dövize endeksli kalemlerin yeniden değerlendirilmesi sonucu oluşan gerçekleşmemiş gelir veya giderler geçici bir hesap olan “Değerleme Hesabı” içerisinde takip edilmektedir. Gerçekleşen farklar ise oluştukları tarih itibariyle gelir tablosu içerisinde yeralmaktadır.

I-       BANKA VE MALİ BÜNYE İLE İLGİLİ GENEL DİPNOT VE AÇIKLAMALAR (devamı) :

 

Cari döneme ilişkin dipnot ve açıklamalar (devamı);                                                         

(2)     a-Bankaca uygulanan temel muhasebe politikalarının tümünün detaylı olarak açıklanması (devamı)

 

c.            Karşılıklar

           

T.C.M.B. Kanunu’nun 59. maddesi gereğince Banka’nın gayri safi karından, gelecek yıllarda doğabilecek riskleri karşılamak üzere, Banka Meclisi’nce uygun görülen tutarlarda ayrılacak karşılıklar ile, yıl içinde ayrılan dahili sigorta fonlarını, kıdem tazminatı karşılığını ve vergi karşılığını içermektedir.

 

d.            Yabancı Para İşlemleri

 

Yabancı Para İşlemleri, işlem tarihindeki cari kurlardan muhasebeleştirilmektedir.

 

Altın mevcudu 31 Aralık 2003 tarihinde Londra piyasasında Saat 11:00’de kote edilen altın fiyatı ve bir ons altın = 31.1035 gram esas alınarak değerlemeye tabii tutulmuştur.           

 

Yabancı para cinsinden kayıtlara geçirilmiş olan aktif ve pasif hesaplar dönem sonu alış kuru esas alınarak evalüasyona tabi tutulmaktadır. Evalüasyon işleminden doğan kur farkları “b” paragrafında belirtildiği şekilde  takip edilmektedir.

 

e.            Kıdem Tazminatı          

 

Türk yasaları ve sendika sözleşmelerine göre emekli ikramiyeleri ve kıdem tazminatları emeklilik veya işten çıkarılma durumunda ödenmektedir. Ödenecek tutar personelin konumuna ve hizmet yılına göre T.C. Emekli Sandığı ve Sosyal Sigortalar Kurumu kurallarına göre belirlenmektedir. Banka, 31 Aralık 2001 itibariyle, toplam kıdem tazminatı yükümlülüğünü beş yılda ayırarak kayıtlarına almaktadır. 31 Aralık 2003 tarihli mali tablolarda yeralan tutar; 2001 yılının toplam yükümlülüğün beşte üçüne isabet eden tutar, 2003 yılı için hesaplanan kıdem tazminatı tutarı ile 2001 yılı sonunda hesaplanan kıdem tazminatı tutarı arasındaki farkın toplamı kadardır.

 

f.             Vergilendirme  

 

            Banka'nın vergiye tabi geliri Türk Vergi mevzuatı gereğince kurumlar vergisine tabidir. Ayrıca Banka sorumlu sıfatıyla Gelir Vergisi Stopajı yapmaktadır.

 

g.            Menkul Kıymetler

 

Menkul değerler cüzdanında yeralan kıymetler, T.C.M.B. kanununun Açık Piyasa İşlemleri ile ilgili 52. maddesine dayanılarak para arzı ve ekonominin likiditesini düzenlemek amacıyla Banka’nın kendi nam ve hesabına satın aldığı Devlet İç Borçlanma Senetleri ile bankalara geri satmak vaadi ile edindiği menkul kıymetlerden oluşmaktadır.


 

I-       BANKA VE MALİ BÜNYE İLE İLGİLİ GENEL DİPNOT VE AÇIKLAMALAR (devamı):

 

A.     Cari döneme ilişkin dipnot ve açıklamalar (devamı);                                                

(2)     a-Bankaca uygulanan temel muhasebe politikalarının tümünün detaylı olarak açıklanması (devamı)

 

Banka’nın kendi nam ve hesabına aldığı menkul kıymetler rayiç değerleri ile değerlenmektedir ve menkul kıymet cüzdanı hesabında değerlenmiş tutarı ile gösterilmektedir. Rayiç değer, menkul kıymetin borsada ya da  teşkilatlanmış diğer piyasalarda oluşmuş fiyatları üzerinden, bu fiyatların bulunmaması durumunda, Banka’nın Resmi Gazete’de günlük olarak açıkladığı fiyatlar üzerinden hesaplanmaktadır. Elde etme maliyeti ile değerleme sonucu bulunan rayiç değerleri arasındaki olumlu fark bilançoda Menkul Kıymetler Cüzdanı, gelir tablosunda ise Değerleme Sonucu Oluşan Lehte Farklar Faiz Gelirleri hesap kalemleri içinde muhasebeleştirilmektedir. Söz konusu farkın olumsuz olması halinde fark bilançoda Menkul Kıymetler Cüzdanı, gelir tablosunda Değerleme Sonucu Oluşan Aleyhte Farklar Faiz Giderleri hesabında kaydedilmektedir.

 

Geri satım vaadi ile alınan menkul kıymetler geri satım anlaşmasında yer alan faiz oranı ile tahakkuk esasına göre değerlenmektedir.

 

          h.            İştirakler

 

          Banka, iştiraklerini yabancı para cinsinden olan maliyet bedellerinin Banka Döviz Alış Kuru ile değerlenmesi ile muhasebeleştirmektedir.

 

b- Cari dönemde muhasebe politikalarında yapılan değişiklikler ve bunun parasal etkileri

 

Cari dönemde muhasebe politikalarında yapılan değişiklikler bulunmamaktadır.

 

 

(3)     Muhasebenin temel varsayımları olarak nitelenen işletmenin sürekliliği, dönemsellik ve tutarlılık kavramlarının Banka için geçerliliği

 

İlişikteki mali tablolar muhasebenin temel prensiplerinden işletmenin devamlılığı ilkesine göre, Banka’nın faaliyetlerini gelecek dönemlerde kesintiye uğramadan sürdürebileceği varsayımıyla hazırlanmıştır.

 

(4)     Bankada dönem sonuçlarının tespiti ile ilgili olarak uygulanan değerleme yöntemlerinde bir değişiklik yapılmışsa bu değişikliğin etkileri:

 

         

          Değerleme yöntemlerinde cari dönemde bir değişiklik söz konusu değildir.

 

 

I- BANKA VE MALİ BÜNYE İLE İLGİLİ GENEL DİPNOT VE AÇIKLAMALAR (devamı):

 

A.     Cari döneme ilişkin dipnot ve açıklamalar (devamı);                        

 

 

(5) Menkul Değerlerin (İştirakler, Bağlı Ortaklıklar, Bağlı Menkul Kıymetler dahil) değerlemesinde kullanılan yöntemlerin aşağıda belirtilen düzene uygun olarak detaylı açıklaması (*)                                                        

 

A.Menkul Değerler Cüzdanı :

 

Türk Parası Kıymetler

1- Hisse Senetleri - Yoktur

2- Diğer Menkul Kıymetler

a)Enflasyona ve Dövize Endeksli – Banka namına edinilen kıymetler borsa rayici ile, borsa rayici olmayanlar ise Resmi Gazete fiyatları ile değerlenmiştir. Değişken faizli dövize endeksli kıymetler gün esasına göre cari kurdan değerlenmiştir.

b)Sabit Getirili – Yoktur.

c) Değişken Faiz Oranlı – Yoktur.

 

Dövizi Natık Kıymetler

1- Hisse Senetleri - Yoktur

2- Diğer Menkul Kıymetler

                        a) Enflasyona ve Diğer Bir Dövize Endeksli - Yoktur

b) Sabit Getirili – Kıymetler işlem gördükleri yurtdışı borsalarda oluşan piyasa fiyatı ile değerlenmektedir. (*)

            c) Değişken Faiz Oranlı – Faiz oranı

3- Altın (**) –  31 Aralık 2003 tarihinde Londra piyasasında Saat 11:00’de oluşan altın fiyatı ve bir ons altın = 31.1035 gram esas alınarak değerlemeye tabi tutulmuştur.         

 

(*)Dövizi natık menkul kıymetler, bilançoda Muhabir Hesaplar içerisinde           yeralmaktadır.

(**)Altın , bilançoda Altın Mevcudu hesabı içinde izlenmektedir.

 

B. İştirakler:

 

Türk Parası Kıymetler – Yoktur.

Dövizi Natık Kıymetler – Dönem sonu banka gişe kuru ile değerlemeye tabi tutulmaktadır.

 

 

 

I-       BANKA VE MALİ BÜNYE İLE İLGİLİ GENEL DİPNOT VE AÇIKLAMALAR (devamı):

A.                 Cari döneme ilişkin dipnot ve açıklamalar (devamı) ;

 

(5) Menkul Değerlerin (İştirakler, Bağlı Ortaklıklar, Bağlı Menkul Kıymetler dahil) değerlemesinde kullanılan yöntemlerin aşağıda belirtilen düzene uygun olarak detaylı açıklaması  (devamı);  

                                   

 

C.Bağlı Ortaklıklar :

 

Türk Parası Kıymetler - Yoktur.

Dövizi Natık Kıymetler - Yoktur.

 

D. Bağlı Menkul Kıymetler :

Türk Parası Menkul Kıymetler

            1- Hisse Senetleri

                        a) Uzun Vadeli Yatırımlar - Yoktur

                        b) Teminata Verilenler ve Rehinli Olanlar - Yoktur

                        c) Bağlı İşlemlere Konu Edilenler - Yoktur

            2- Diğer Menkul Kıymetler      

                        a) Uzun Vadeli Yatırımlar - Yoktur

b) Teminata Verilenler ve Rehinli Olanlar - Yoktur

                        c) Bağlı İşlemlere Konu Edilenler - Yoktur

Dövizi Natık Menkul Kıymetler

            1- Hisse Senetleri

                        a) Uzun Vadeli Yatırımlar - Yoktur

                        b) Teminata Verilenler ve Rehinli Olanlar - Yoktur

                        c) Bağlı İşlemlere Konu Edilenler - Yoktur

            2- Diğer Menkul Kıymetler      

                        a) Uzun Vadeli Yatırımlar - Yoktur

                        b) Teminata Verilenler ve Rehinli Olanlar - Yoktur

     c) Bağlı İşlemlere Konu Edilenler – Yoktur

 

(6)         Kullanılan amortisman yöntemi, cari dönem içinde yöntemde yapılan değişiklik ve bunun parasal etkisi

 

          Sabit kıymetler normal amortisman yöntemi uygulanmak suretiyle amortismana tabi tutulmaktadır. Cari dönem içerisinde uygulanan amortisman yönteminde değişiklik yapılmamıştır. Uygulanan yıllık amortisman oranları aşağıda verilmektedir.

         

          Binalar (elde etme maliyeti üzerinden)                   %2

          Taşıt, Döşeme ve Demirbaşlar                            %20

          Özel Maliyet Bedelleri                                         %20 veya kira süresince

I-       BANKA VE MALİ BÜNYE İLE İLGİLİ GENEL DİPNOT VE AÇIKLAMALAR (devamı)

 

A.        Cari döneme ilişkin dipnot ve açıklamalar (devamı) ;

 

(6)               Kullanılan amortisman yöntemi, cari dönem içinde yöntemde yapılan değişiklik ve bunun parasal etkisi (devamı)

 

          Sabit kıymetlerin tümü için yasal kayıtlara giriş yılı esas alınarak amortisman ayrılmaktadır. Banka gayrimenkullerini (ilgili amortismanlar dahil) Maliye Bakanlığı’nca yayımlanan katsayılara göre her yıl yeniden değerlemeye tabi tutmaktadır. Yeniden değerlemeden doğan fark sermayeye eklenebilen Değer Artış Fonu hesabına alacak kaydedilmektedir. Arsa ve araziler amortisman veya yeniden değerlemeye tabi tutulmamaktadır. Menkuller, dönem sonu itibariyle yeniden değerlemeye tabi tutulmamakta, menkulun satışı halinde yeniden değerlemeye tabi tutularak satışı muhasebeleştirilmektedir. Son yıllarda yayımlanan yeniden değerleme katsayıları 2003 yılı için 28.5%, 2002 yılı için %59.0 ve 2001 yılı için %53.2’dır.

 

(7)     Bilançonun hazırlanmasında esas alınan değerleme kuru ile bilanço tarihinden önceki son beş iş günü itibarıyla Bankaca ilan edilen ABD Doları gişe döviz alış kurlarının dökümü

 

 

 

31 Aralık 2003

 

A. Banka “Yabancı Para Evalüasyon Kuru”(1 ABD Doları $ = ...TL)

 

 

1,395,835 TL

 

 

 

 

 

B. Bilanço Tarihindeki ve Bundan Önceki

Son 5 İş Günü İtibarıyla Bankaca İlan

Edilen ABD Doları($) Gişe Döviz Alış

Kurlarının Dökümü:

 

 

 

 

Bilanço Tarihindeki ABD Doları($)

Gişe Döviz Alış Kuru

 

 

 1,395,835 TL

 

 

 

 

 

Bundan Önceki

 

 

 

1. Günün Gişe Döviz Alış Kuru

 

1,407,678 TL

 

2. Günün Gişe Döviz Alış Kuru

 

1,407,555 TL

 

3. Günün Gişe Döviz Alış Kuru

 

1,412,533 TL

 

4. Günün Gişe Döviz Alış Kuru

 

1,420,989 TL

 

5. Günün Gişe Döviz Alış Kuru

 

1,424,043 TL