EK- B

Tablo 2. Türkiye: Konsolide Kamu Sektörü Kümülatif Temel Dengesi Üzerinde Performans Kriterleri ve Endikatif Alt Sınırlar

1. Konsolide Kamu Sektörü (KKS) temel dengesi (Tablo 2, 1’inci ve 2’inci maddeler) konsolide merkezi hükümetin (konsolide bütçe), aşağıda belirtilen bütçe dışı fonların (BDF), aşağıda belirtilen sekiz KİT’in, sosyal güvenlik kurumlarının, 1 Kasım 2000’den sonra oluşturulan herhangi bir kamu fonu ve kurumunun temel (temel gelir eksi faiz dışı harcamalar) dengesinden oluşmaktadır. Konsolide Kamu Sektörü, 2001 yılında İşsizlik Sigorta Fonu’nu da içerecektir. Konsolide Kamu Sektörü temel dengesi üzerinde alt sınırlar şöyle izlenecektir :

Merkezi hükümet için (özel ödenek açısından düzeltilmiş konsolide bütçe dengesi denilen) değiştirilmiş nakit bazında çizgi üstü dengesinden

Bütçe dışı fonlar, sosyal güvenlik kuruluşları ve İşsizlik Sigorta Fonu için nakit bazında çizgi üstü dengesinden;

KİT’ler için paragraf 8’de açıklandığı gibi çizgi altı (finans kalemleri) dengesinden

2. Temel gelirler, programın amaçları doğrultusunda konsolide kamu sektörünün ve işsizlik sigortası fonunun faiz gelirlerini, Merkez Bankası’nın kar transferlerini ve konsolide kamu sektörü varlıklarının satışından elde edilecek gelirleri (özelleştirme gelirleri ve transferler) kapsamamaktadır. BDF’ların, KİT’lerin ve sosyal güvenlik kuruluşlarının faiz gelirleri ise hariç tutulmayacaktır. Ayrıca, temel denge alt sınırı, KKS’nin herhangi bir bileşeni ile yerel yönetimler dahil olmak üzere kamu sektörünün diğer unsurları arasındaki gelir paylaşımı anlaşmalarında olabilecek değişikliklerden kaynaklanacak herhangi bir gelir artışı nedeniyle yukarıya çekilecektir. Temel fazlaya ilişkin alt sınır 1 Kasım 2000’den sonra KKS içine alınan herhangi bir fonun ya da kurumun beklenilen fazlası (açığı) uyarınca yukarı (aşağı) çekilecektir.

3. Konsolide Kamu Sektörü tarafından elde edilecek özelleştirme gelirleri dahil temel dengeye ilişkin ayrıca yıllık bir performans kriteri (Tablo 2, Madde 3 ve 4) koyulmuştur.

4. Türk Telekom’a satılacak GSM lisansından merkezi bütçeye nakit gelir kaydedilecek özelleştirme geliri, Konsolide Kamu Sektörü özelleştirme gelirlerine dahil edilmeyecektir.

5. Programın amaçları çerçevesinde, Konsolide Kamu Sektörü gelirleri ayni ödemeleri ve diğer parasal olmayan ödeme şekillerini içermeyecektir. Ayrıca, Konsolide Kamu Sektörünü oluşturan birimlerden herhangi birinin net borç vermesi faiz dışı harcama kalemi olarak değerlendirilecektir. 2000 yılında, kamu sektörünün diğer birimleri adına Hazine tarafından garanti verilmiş borçlar için yapılan ödemeler net borç verme olarak değerlendirilmeyecek; 2001 yılında da EK I’de raporlanan üçer aylık tabana ulaşılana kadar net dış borç verme olarak değerlendirilmeyecektir.

Bütçe Dışı Fonlar (BDF)

6. Aralık 2000 için Performans Kriteri tanımına dahil edilen BDF’ler: Savunma Fonu, Özelleştirme İdaresi’nin Bütçesi, Kamu Ortaklığı Fonu, ve Toplu Konut Fonu’dur. 2001 için Performans Kriteri tanımına dahil edilen BDF’ler: Savunma Fonu, Özelleştirme İdaresi’nin Bütçesi ve Toplu Konut Fonu.

7. Aşağıdaki bütçe içi fonların ve BDF’ların, -bunlar borçlanmak için hukuki yetkisi olmayan ve stand-by düzenlemesi süresince böyle bir yetki verilmeyecek olan fonlardır- dengeleri Performans Kriteri tanımı dışına çıkarılmıştır: Akaryakıt Tüketim Fonu, Gelir İdaresini Geliştirme Fonu, Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu, Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu, Akaryakıt Fiyat İstikrar Fonu, Eğitim Gençlik Spor ve Sağlık Hizmetleri Özel Geliri, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu.

Kamu İktisadi Teşebbüsleri

8. Faiz dışı dengeleri performans kriteri tanımına dahil edilecek sekiz KİT: TTK, TŞFAŞ, TMO, TEKEL, TCDD, TEAŞ, TEDAŞ ve BOTAŞ’tır. Bu KİT’lerin faiz dışı dengeleri net finansman toplamı eksi faiz ödemeleri olarak izlenecektir. 31 Aralık 2000 için net finansman ise, bankacılık sisteminden net finansman (Eximbank’ın sağladığı sevk öncesi ihracat finansmanı hariç); artı net dış borçlanma (normal ticaret finansmanı hariç); artı gecikmiş vergi yükümlülüklerindeki net artış toplamı olarak izlenecektir. 2001 yılı performans kriterleri ve endikatif hedefleri için, gecikmiş vergi yükümlülüklerinin ödenmemiş kısmındaki net değişiklik dahil edilmeyecek ve özel sektöre olan net ödenmemiş borçlardaki değişiklikler ve özel sektörden kullanılan net avanslar ile özel sektör ile kamu sektörünün, KKS (bağlı kuruluşlar ve ortak teşebbüsler dahil) haricindeki kalan kısmı arasındaki alacak/borç miktarındaki ödenmemiş net tutarlar ile net avanslara ilişkin değişiklikler ve hazine tarafından üstlenilen faiz ödemeleri dahil edilecektir.

9. Bankacılık sisteminden net finansman, (Eximbank’ın sağladığı sevk öncesi ihracat finansmanı hariç) yukarıda ifade edilen KİT’lerin raporladığı şekliyle bankacılık kurumlarının bu KİT’ler üzerindeki, krediler ve anaparaya eklenen gecikmiş faiz ödemeleri dahil, tüm alacaklarında meydana gelen değişiklik toplamından, KİT’lerin bankalardaki mevduatlarında ve repolarda olan değişikliğin çıkartılması şeklinde tanımlanmaktadır. Yabancı para cinsinden tüm alacak ve mevduatlardaki değişiklikler ise Türk Lirası ile, işlem yapılan yabancı para arasında ilgili üçer aylık dönemdeki ortalama döviz kuru üzerinden hesaplanacaktır. 30 Eylül 2000 itibariyle, yukarıda sayılan KİT’lerden bankaların alacak stoğu aynı gündeki döviz kuru ile 216 trilyon TL’dir.

10. Net dış finansman, işlem günündeki döviz kuru üzerinden dışarıdan temin edilen kredilerin kullanımı (garanti edilmiş borçlar ve devirli krediler dahil ve normal ticaret finansmanı hariç) eksi amortizasyon (kendi nezdlerinde Hazine tarafından üstlenilen garantili ve devirli borçların geri ödemeleri hariç) olarak tanımlanmaktadır. 30 Eylül 2000 tarihi itibariyle, dış kredi stoğu aynı gündeki döviz kuru üzerinden 2,415 trilyon TL’dir.

Sosyal Güvenlik Kuruluşları

11. Sosyal Güvenlik Kuruluşlarının açıkları, merkezi hükümet bütçesinden yapılan transferlerle karşılanmakta olup, 2000 ve 2001 yıllarında, bu kuruluşların temel dengesinin açık vermeyeceği tahmin edilmektedir. Konsolide Kamu Sektörü temel fazlasına ilişkin alt sınır, sosyal güvenlik kurumlarının harcamalarından kaynaklanan ödenmemiş borçlarında artış olması durumunda yukarıya doğru ayarlanacaktır. Sosyal güvenlik kuruluşlarının borçları bir aydan fazla ödenmeyen borçlar olarak tanımlanacak ve Bağ-Kur için ise ortak emeklilik fonuna olan borçlar hariç tutulacaktır. 2000 yılı performans kriterine ilişkin olarak, 31 Ekim 1999 itibariyle Emekli Sandığı ve SSK’nın herhangi bir ödenmemiş harcama borcu olmamakla beraber, Bağ Kur’un borç stoğu 300 trilyon TL seviyesine ulaşmıştır. 2001 yılı performans kriterine ilişkin olarak ise, diğer iki kuruluşun herhangi bir harcama borcu bulunmazken Bağ-Kur’un ödenmemiş borcu 30 Eylül 2000 itibariyle 140 trilyon TL seviyesindedir.

Ayarlama Kalemleri

12. Programın amaçları doğrultusunda, 2000 yılında, depremle ilgili harcamalar, (sosyal güvenlik kuruluşlarına yapılan transfer artışları hariç) konsolide merkezi bütçede ve Konsolide Kamu Sektörü’ne dahil edilen Toplu Konut Fonu hariç, diğer bütçe dışı fonların bütçelerinde depreme ilişkin olarak gösterilen ve sadece bu amaca yönelik olarak hazırlanan raporlama formları ile raporlanan tüm harcamalar olarak tanımlanmaktadır.

13. Programın amaçları doğrultusunda, Konsolide Kamu Sektörü temel dengesi alt sınırı (Tablo 2, 1 ve 3 nolu maddeler) depreme ilişkin harcamalar için 31 Aralık 2000’e kadar 1,360 trilyon TL kümülatif limitine ulaşana kadar aşağıya doğru ayarlanacaktır.

14. 2000 yılı Aralık sonuna kadar faiz dışı fazla alt sınırı 1,700 trilyon TL’nin üzerindeki nakdi olmayan borçlanmalara göre yukarı doğru ayarlanacaktır. 2001 yılı için faiz dışı fazlası alt sınırı, bankaların yeniden sermayelendirilmesi ve görev zararlarının güvenceye alınması dışındaki nakdi olmayan borçlanma ile Tarım Satış Kooperatiflerinin yeniden yapılandırılmasına göre yukarı doğru ayarlanacaktır. Ayrıca, KKS’nün herhangi bir kısmı için sözkonusu olacak bütçe-dışı harcama kalemine göre de yukarı doğru ayarlanacaktır.

EK- C

Tablo 3. Türkiye: Merkezi Hükümet
Kümülatif Temel Harcamalarına İlişkin Performans Kriterleri

1. Konsolide merkezi hükümet temel harcamaları (Tablo 3) konsolide merkezi hükümetin faiz dışı kümülatif harcamalarını kapsamaktadır (konsolide bütçe). Üçer aylık tavanlar (özel ödenek açısından düzeltilmiş konsolide bütçe faiz dışı harcamaları denilen) değiştirilmiş nakit bazında çizgi üstü dengesinde izlenecektir.
2. Program amaçları doğrultusunda, temel harcamalar (Tablo 3) vergi iadelerini Eximbank’a transferleri, ve Ek I ile raporlanan çeyrek dönemlik tabana kadar ki Hazine’nin garantili borç ödemelerini dışarda bırakacaktır.
3. Sosyal güvenlik kuruluşlarının açıkları, konsolide bütçeden yapılacak transferler ile kapatılmaktadır. Merkezi hükümet temel harcamalarına ilişkin tavan (Tablo 3) sosyal güvenlik kurumlarının harcamalarından kaynaklanan ödenmemiş borçlarında artış olması halinde aşağıya doğru ayarlanacaktır. SGK’nın borçları 1 ayın üzerindeki vadesi gelmiş ödemeler olarak tanımlanacak olup, BAĞ-KUR için ortak emeklilik fonuna olan borçlar hariç tutulacaktır. 30 Eylül 2000’de diğer kurumların ödenmemiş harcama borcu olmamakla beraber Bağ-Kur’un borç stoğu 140 trilyon TL idi.
4. Merkezi hükümet temel harcama tavanı (Tablo 3) herhangi bir merkezi hükümet bütçedışı harcaması için aşağıya doğru ayarlanacaktır.

EK-D

Tablo 4 . Türkiye: Konsolide Kamu Sektörünün
Kümülatif Genel Dengesine İlişkin Endikatif Taban 1/

1/ Konsolide kamu sektörü tanımı için bkz. Ek B

1. Konsolide Kamu Sektörü’nün (KKS) genel dengesi, Tablo 4, konsolide kamu sektörünün EK B’de tanımlanan temel dengesini, konsolide bütçenin ve işsizlik sigorta fonunun net faiz ödemelerini ve bütçedışı fonlar, KİT’ler ve Sosyal Güvenlik Kuruluşlarının brüt faiz ödemeleri ile 1 Kasım 2000 tarihinden sonra kurulan yeni kamu fon ve kurumlarının genel dengesini kapsayacaktır. Genel dengenin ayrı bölümlerinin izlenmesi EK B’nin 1. paragrafında ifade edildiği gibi olacaktır. KKS’nün gelirleri EK B’nin 2. paragrafında ifade edildiği gibi olacak; örn. Özelleştirme gelirleri hariç tutulacaktır.
2. KKS’nün temel dengesine uygulanan, EK B’de ifade edilen tüm ayarlama kalemleri aynı zamanda KKS’nün genel dengesine (Tablo 4) de uygulanacaktır.
3. Ek olarak, genel dengeye ilişkin alt sınır kamu bankalarının görev zararını karşılamak üzere verilen devlet kağıtlarının faiz ödemeleri için aşağıya doğru ayarlanacaktır.

EK: E

Tablo 5. Türkiye: Cumhuriyet Merkez Bankası’nın
Net İç Varlıklarına İlişkin Performans Kriterleri

1/ Performans kriteri, 11 Aralık 2000 ve 11 Ocak 2001’deki stokların ortalaması olarak hesaplanacaktır.

2/ Performans kriteri (endikatif hedef), sözkonusu tarihlerin her biri ile sona eren son beş iş günündeki stokların ortalaması üzerinden hesaplanacaktır.

1. Merkez Bankası’nın net iç varlıkları (NİV), para tabanından ay sonu cari kurlar ile hesaplanan Net Dış Varlıklar kalemi çıkartılarak hesaplanmaktadır.
2. Para tabanı, Merkez Bankası emisyonu artı bankacılık sektörünün Merkez Bankası nezdindeki TL mevduatları olarak tanımlanmıştır. 30 Eylül 2000 itibariyle para tabanı, 4,802 trilyon TL’ye ulaşmıştır.
3. Merkez Bankası’nın net dış varlıkları, Merkez Bankası’nın net uluslararası rezervlerinin (EK F’de tanımlandığı üzere), orta vadeli döviz kredilerinin (net) ve diğer net dış varlıkların toplamı olarak tanımlanmıştır. 30 Eylül 2000 itibariyle Merkez Bankası’nın net dış varlıkları 6,776 trilyon TL‘ye ulaşmıştır.
4. Devalüasyon hesabında 1999 yılı sonuna göre olan kümülatif net değişiklik (gerçekleşmemiş döviz karlarının herhangi bir şekilde dağıtımı hariç) yukarıda hesaplandığı şekliyle çeyrek dönem sonu Net İç Varlıklar stoğundan çıkarılacaktır.
5. 2000 yılı sonuna kadar NİV tavanları, 1999 Aralık tarihli Niyet Mektubu’nun D ekinde belirtilen ayarlama kalemine tabi olmaya devam edecektir. Tablo 5’deki 2001 yılı NİV tavanları, 12 Ocak 2001 itibariyle uygulanacak karşılık oranları azaltmayı niyet mektubunda açıklandığı şekilde gözönünde bulunduracaktır. 2001’de rezervler ve likidite katsayılarında daha başka bir değişiklik yapılmayacaktır. 2001 yılı için NİV tavanları, munzam karşılığın uygulandığı büyüklüğün tanımında olabilecek hertürlü değişiklik için aşağıdaki formüle göre uyarlanacaktır.

EK-E

R : %4 munzam karşılık artı %2 disponibilite oranı çarpanını tanımlamaktadır.

6. Net iç varlıklar tavanları, BDDK tarafından müdahale edilen herhangi bir ilave banka için mevduat munzam karşılıklarından muafiyet tanınması halinde aşağıya doğru ayarlanacaktır. Ayarlama miktarı mevduat munzam karşılık katsayısının, bu bankaların karşılık bulundurmaları gereken yükümlülük tutarı ile çarpımına eşit olacaktır.

EK-F

Tablo 6. Türkiye: Net Uluslararası Rezervlere İlişkin
Performans Kriterleri

1/ Performans kriteri 21 Aralık 2000 ve 11 Ocak 2001’deki stokların ortalaması olarak hesaplanacaktır.

1. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB)’nın ABD doları cinsinden net uluslararası rezervleri, brüt dış varlıklar (ipotekli rezervler hariç) ile brüt uluslararası rezerv yükümlülükleri arasındaki farkın, TCMB’nin net forward pozisyonu ile toplanmasından oluşmaktadır. İpotekli rezervler, halihazırda kullanıma tabi olmayan rezervlerdir.
2. Programın amacı doğrultusunda, brüt dış varlıklar; 30 Kasım 2000 tarihinde Londra piyasasındaki ortalama 269.05 ABD Dolar/ ons değeri üzerinden belirlenen altın mevcudu, yabancı kağıt paralar, muhabir hesap bakiyeleri ve IMF nezdindeki herhangi bir rezerv pozisyonu dahil, yerleşik olmayanlardan olan bütün kısa dönemli döviz (konvertibl) cinsinden alacaklardır. Hahihazırdaki ipotekli rezervler, Türk Savunma Fonu hesabında tutulan dış varlıklardan (30 Kasım 2000’de 425.8 milyon ABD Doları tutarında) oluşmaktadır. Özel Dresden portföyü de (30 Kasım 2000’de 897.6 milyon ABD Doları tutarında) ipoteklidir, fakat bir yıllık yabancı para cinsinden borçlarla örtüşmesine bakıldığında (aşağıya bkz.) yabancı rezerv varlıklarından çıkarılmamaktadır. Rezerv varlıkları 30 Kasım 2000 itibariyle 19,428.1 milyon ABD Doları tutarındadır.
3. Brüt uluslararası rezerv yükümlülükleri, yerleşik olmayanlara karşı orijinal vadeleri bir yıla kadar ve bir yıl olan yabancı para birimi üzerinden olan (veya yabancı para birimine endeksli TL yükümlülükler) bütün yükümlülükleri, döviz mevduatlarına karşı tutulan rezervler veya yabancı para birimi üzerinden bankacılık sektörüne olan diğer kısa vadeli yükümlülükler, Merkez Bankası’ndan akreditif bedellerinden alacaklar, Merkez Bankası’nın döviz alacaklıları ve vadelerine bakılmaksızın ödemeler dengesini destekleme amaçlı yapılan borçlanmalardan doğan yükümlülükleri içermektedir ( IMF’ye olan yükümlülükler dahil). Böylece tanımlandığı şekilde rezerv yükümlülükleri 31 Kasım 2000 itibariyle 8,331.7 milyon ABD Doları tutarındadır.
4. Net forward pozisyonu; Merkez Bankası’nın yerleşik olmayanlardan bilanço dışı yabancı para birimi cinsinden (forwardlar, swaplar, opsiyonlar ve her türlü future sözleşmeleri) alacaklarının kağıt üstündeki değeri ile yerleşikler ve yerleşik olmayanlara olan döviz yükümlülükleri arasındaki farktır. Bu miktar 30 Kasım 2000 itibariyle sıfırdır.
5. ABD Doları dışındaki yabancı para birimleri cinsinden bütün alacak ve yükümlülükler Ek J’de belirtilen program çapraz kurları üzerinden ABD dolarına çevrilecektir.

---

EK-G

Tablo 7. Türkiye: Sözleşme veya Garanti Verme Bazında Yeni Dış Borçlanma İçin Performans Kriterleri

Tablo 7’de belirtilen limitler, konsolide kamu sektörünün (EK B’de tanımlandığı üzere) orijinal vadesi bir yıldan fazla olan imtiyazlı olmayan yeni dış borçlanması veya garantisi, üzerine uygulanacaktır. Bu performans kriteri sadece (24 Ağustos 2000’de IMF İcra Kurulu tarafından kabul edilen) Dış Borca İlişkin Performans Kriteri Hakkında Kılavuzun 9. Maddesinde tanımlanan borca değil, aynı zamanda bedeli alınmamış sözleşme ve garanti verme bazındaki taahhütlere de uygulanacaktır. “İmtiyazlı olmayan” terimi, sözleşmenin yürürlüğe girdiği veya garantinin verildiği tarihteki OECD ticari referans faiz oranına dayalı para birimi-spesifik iskonto oranlarıyla %35’ten daha az hibe kısmı içermesi anlamına gelmektedir. Bu performans kriterinden IMF tarafından sağlanan krediler, Dünya Bankası uyum kredileri, Merkez Bankası’nın uzun vadeli yükümlülükleri ve TL veya döviz cinsinden hazine bono ve tahvillerinin yerel birincil veya ikincil piyasada, yerleşik olmayanlara satışı hariç tutulmuştur. Limit içerisindeki borçlanma, borç sözleşmesi yapıldığında veya garanti sağlandığı zaman ABD Doları için geçerli olan döviz kuru üzerinden değerlendirilecektir.

EK-H

Tablo 8. Türkiye: Kısa Vadeli Dış Borç Stoku Üzerindeki Performans Kriterleri

Tablo 8’de belirtilen limitler, konsolide kamu sektörünün (EK B’de tanımlandığı üzere) borçlandığı veya garanti verdiği, vadesi bir yıl veya daha az olan kısa vadeli borcun üzerine uygulanacaktır. “Borç” terimi, (24 Ağustos 2000’de IMF İcra Kurulunca kabul edilen).Dış Borca İlişkin Performans Kriteri Hakkında Kılavuz’un 9. maddesinde belirtilen anlamdadır TL veya döviz cinsinden hazine bonolarının yerel birincil veya ikincil piyasada yerleşik olmayanlara satışı, normal ithalata ilişkin krediler, Merkez Bankası’nın rezerv yükümlülükleri ile forward sözleşmeleri, swaplar ve diğer future sözleşmeleri bu performans kriterinden hariçtir. Limit içerisindeki borçlanma, EK J’de belirtilen program çapraz döviz kuru üzerinden ABD Doları olarak hesaplanacaktır.

EK-I

Tablo 9. Türkiye: Seçilmiş Değişkenlere İlişkin Temel Program 1/

EK-J

Tablo 10. Program Döviz Kuru ve Çapraz Döviz Kurları 1/